1. মৌখিক অনুধাৱনমূলক প্ৰশ্নোত্তৰ (Oral Comprehension Check)

Group 1 (Page 18 – 19)

1. Where did the ceremonies take place? Can you name any public buildings in India that are made of sandstone?
   (শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানটো ক’ত অনুষ্ঠিত হৈছিল? ভাৰতত বেলেগ বালিশিলেৰে (Sandstone) নিৰ্মিত কোনো ৰাজহুৱা ভৱনৰ নাম ক’ব পাৰিবনে?)
   Answer: The inauguration ceremonies took place in the lovely sandstone amphitheatre formed by the Union Buildings in Pretoria, South Africa. In India, famous public buildings made of sandstone include the Red Fort and Rashtrapati Bhavan in New Delhi, the Parliament House, and Fatehpur Sikri near Agra. 
   শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানটো দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰিট’ৰিয়াৰ ইউনিয়ন বিল্ডিংছৰ সুন্দৰ বালিশিলেৰে নিৰ্মিত মুক্তমঞ্চত (Amphitheatre) অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতবৰ্ষত বালিশিলেৰে নিৰ্মিত বিখ্যাত ৰাজহুৱা ভৱনসমূহ হ’ল নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱন, লালকিল্লা, সংসদ ভৱন আৰু আগ্ৰাৰ ফতেহপুৰ চিক্ৰী।

2. Can you say how 10 May is an ‘autumn day’ in South Africa?
   (দক্ষিণ আফ্ৰিকাত 10 মে’ দিনটোক কেনেকৈ ‘শৰতৰ দিন’ (Autumn day) বুলি কোৱা হৈছে ক’ব পাৰিবনে?)
   Answer: South Africa is located in the Southern Hemisphere where the seasons are opposite to those in the Northern Hemisphere. May falls during the autumn season in South Africa. Symbolically, it also marked the autumn of the old oppressive regime and the dawn of a fresh, democratic era.
   দক্ষিণ আফ্ৰিকা পৃথিৱীৰ দক্ষিণ গোলৰ্ধত অৱস্থিত, য’ত ঋতুসমূহ উত্তৰ গোলৰ্ধৰ সম্পূৰ্ণ ওলোটা হয়। দক্ষিণ গোলৰ্ধত মে’ মাহত শৰৎ ঋতু চলে। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতীকী অৰ্থত ই পুৰণি বৰ্ণবৈষম্যৰ অৱসান আৰু এক নতুন গণতান্ত্ৰিক দিগন্তৰ আগমনক সূচায়।

3. At the beginning of his speech, Mandela mentions “an extraordinary human disaster”. What does he mean by this? What is the “glorious… human achievement” he speaks of at the end?
   (ভাষণৰ আৰম্ভণিতে মেণ্ডেলাই “এক অভূতপূৰ্ব মানৱীয় বিপৰ্যয়” বুলি উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ কি বুজাইছে? আৰু ভাষণৰ শেষত উল্লেখ কৰা “গৌৰৱময়… মানৱীয় সাফল্য” কি?)
   Answer: By “an extraordinary human disaster”, Mandela refers to the prolonged, brutal system of apartheid (racial discrimination) under white minority rule in South Africa, which caused unimaginable suffering, injustice, and oppression to black people. The “glorious human achievement” refers to the establishment of the first democratic, non-racial government in South Africa, where every citizen enjoys equal freedom and human dignity regardless of skin color.
   “এক অভূতপূৰ্ব মানৱীয় বিপৰ্যয়” বুলি কওঁতে মেণ্ডেলাই দক্ষিণ আফ্ৰিকাত চলি থকা দীৰ্ঘদিনীয়া বৰ্ণবৈষম্য নীতি (Apartheid)-ক বুজাইছে, যাৰ দ্বাৰা কৃষ্ণাঙ্গ লোকসকলক দশক দশক ধৰি নিৰ্মমভাৱে অত্যাচাৰ আৰু শোষণ কৰা হৈছিল। আনহাতে “গৌৰৱময় মানৱীয় সাফল্য” বুলি কওঁতে তেওঁ বৰ্ণবৈষম্য ওফৰাই বৰ্ণহীন, গণতান্ত্ৰিক আৰু মানৱীয় মৰ্যাদা সম্পন্ন নতুন দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ চৰকাৰ গঠন হোৱাটোকে বুজাইছে।

4. What does Mandela thank the international leaders for?
   (মেণ্ডেলাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নেতাসকলক কিহৰ বাবে ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিছে?)
   Answer: Mandela thanks the international dignitaries and world leaders for coming to celebrate the inauguration ceremony and taking possession with the people of South Africa of what was a common victory for justice, peace, and human dignity, after many nations had previously broken off diplomatic ties due to apartheid.
   মেণ্ডেলাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নেতাসকলক ধন্যবাদ জনাইছে কাৰণ তেওঁলোকে বৰ্ণবৈষম্যৰ অন্ত পৰাৰ পিছত দক্ষিণ আফ্ৰিকালৈ আহি দেশবাসীৰ সৈতে ন্যায়, শান্তি আৰু মানৱীয় মৰ্যাদাৰ এই উমৈহতীয়া বিজয়ৰ সাক্ষী হৈ ইয়াক উদযাপন কৰিছিল।

5. What ideals does he set out for the future of South Africa?
   (দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে তেওঁ কি কি আদৰ্শ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে?)
   Answer: Mandela pledges to liberate all South African people from the continuing bondage of poverty, deprivation, suffering, gender bias, and all other forms of discrimination. He envisions a society where no one will ever experience the oppression of one person by another and where freedom and equality shall reign supreme.
   মেণ্ডেলাই প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে যে তেওঁ সকলো দক্ষিণ আফ্ৰিকাবাসীক দৰিদ্ৰতা, বঞ্চনা, দুখ-কষ্ট, লিঙ্গ বৈষম্য আৰু অন্যান্য সকলোধৰণৰ শোষণৰ পৰা মুক্ত কৰিব। তেওুঁ এনে এখন সমাজ গঢ়াৰ সংকল্প লয় য’ত কেতিয়াও কোনো মানুহে আন এজনৰ ওপৰত অত্যাচাৰ কৰিব নোৱাৰিব আৰু সকলোৰে বাবে সম-মৰ্যাদা অটুট থাকিব।

Group 2 (Page 21)

1. What do the military generals do? How has their attitude changed, and why?
   (সেনাৰ শীৰ্ষ জেনেৰেলসকলে কি কৰিলে? তেওঁলোকৰ দৃষ্টিভংগী কেনেকৈ সলনি হ’ল আৰু কিয়?)
   Answer: The highest generals of the South African defence force and police saluted Nelson Mandela and pledged their loyalty to the new democratic government. Their attitude had transformed completely because earlier, under the apartheid regime, they would have arrested Mandela as a rebel, but now they saluted him as their legally and freely elected President, demonstrating the military’s submission to democracy.
   দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ প্ৰতিৰক্ষা বাহিনী আৰু আৰক্ষীৰ শীৰ্ষ জেনেৰেলসকলে নেলছন মেণ্ডেলাক চেল্যুট কৰিলে আৰু নতুন গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰৰ প্ৰতি অনুগত থকাৰ শপত ল’লে। তেওঁলোকৰ দৃষ্টিভংগী সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈছিল, কাৰণ বৰ্ণবৈষম্যৰ দিনত তেওঁলোকে মেণ্ডেলাক বিদ্ৰোহী বুলি গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল, কিন্তু এতিয়া তেওঁলোকৰ নিৰ্বাচিত ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে তেওঁক সসন্মানে চেল্যুট জনালে।

2. Why were two national anthems sung?
   (দুটা জাতীয় সংগীত কিয় গোৱা হৈছিল?)
   Answer: Two national anthems were sung to symbolize the unity and equality of both racial communities. The whites sang ‘Nkosi Sikelel -iAfrika’ and the blacks sang ‘Die Stem’ (the old anthem of the Republic), marking the end of racial division and the birth of a unified South Africa.
   শ্বেতাঙ্গ আৰু কৃষ্ণাঙ্গ উভয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত একতা আৰু সমতাৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰিবলৈ দুয়োটা জাতীয় সংগীত গোৱা হৈছিল। শ্বেতাঙ্গসকলে ‘Nkosi Sikelel -iAfrika’ আৰু কৃষ্ণাঙ্গসকলে ‘Die Stem’ গাইছিল, যিয়ে বৰ্ণবাদৰ সমাপ্তি আৰু ঐক্যবদ্ধ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ আৰম্ভণিক সূচায়।

3. How does Mandela describe the systems of government in his country (i) in the first decade, and (ii) in the final decade, of the twentieth century?
   (মেণ্ডেলাই বিংশ শতিকাৰ (i) প্ৰথম দশকত আৰু (ii) অন্তিম দশকত তেওঁৰ দেশৰ শাসন ব্যৱস্থাক কেনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছে?)
   Answer:
   (i) In the first decade of the twentieth century, the white-skinned peoples of South Africa patched up their differences and erected a harsh system of racial domination against the dark-skinned peoples, creating one of the most inhumane societies based on apartheid.
   (ii) In the final decade of the twentieth century, that oppressive structure had been permanently overturned and replaced by a democratic system that recognized the fundamental rights and freedoms of all individuals, regardless of skin color.

(i) বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকত শ্বেতাঙ্গসকলে নিজৰ মাজৰ মতভেদ দূৰ কৰি কৃষ্ণাঙ্গ লোকসকলৰ ওপৰত এক নিষ্ঠুৰ বৰ্ণবাদী শাসন ব্যৱস্থা জাপি দিছিল, যিয়ে পৃথিৱীৰ অন্যতম অমানৱীয় সমাজ ব্যৱস্থা গঢ়ি তুলিছিল।
(ii) বিংশ শতিকাৰ অন্তিম দশকত সেই দমনমূলক ব্যৱস্থা ওফৰাই পেলাই এনে এক ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হ’ল য’ত জাতি-ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো নাগৰিকৰে সমান অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা সুৰক্ষিত হ’ল।

4. What does courage mean to Mandela?
   (মেণ্ডেলাৰ মতে সাহসৰ অৰ্থ কি?)
   Answer: To Mandela, courage does not mean the absence of fear, but the triumph over it. A brave man is not someone who never feels afraid, but someone who conquers and overcomes that fear.
   মেণ্ডেলাৰ মতে সাহস মানে ভয়ৰ অনুপস্থিতি নহয়, বৰঞ্চ ভয়ক জয় কৰাটোহে। এজন প্ৰকৃত সাহসী মানুহ তেওঁ নহয় যাৰ ভয় নালাগে, বৰঞ্চ তেওঁহে যিয়ে নিজৰ ভয়ক জয় কৰিব পাৰে।

5. Which does he think is natural, to love or to hate?
   (তেওঁৰ মতে ভালপোৱা নে ঘৃণা কৰাটো মানুহৰ সহজাত প্ৰবৃত্তি?)
   Answer: Mandela firmly believes that love comes more naturally to the human heart than hatred. No one is born hating others; people are taught to hate, and if they can learn to hate, they can easily be taught to love.
   মেণ্ডেলাৰ মতে মানুহৰ অন্তৰত ঘৃণা কৰাতকৈ ভালপোৱাটো অধিক প্ৰাকৃতিক আৰু সহজাত। কোনো মানুহেই জন্মগতভাৱে আনক ঘৃণা নকৰে; মানুহে ঘৃণা কৰিবলৈ শিকে, আৰু যদি মানুহক ঘৃণা কৰিবলৈ শিকাব পাৰি, তেন্তে মৰম-ভালপোৱা শিকোৱাটো তাতোকৈ বহু সহজ।

Group 3 (Page 23 – 24)

1. What “twin obligations” does Mandela mention?
   (মেণ্ডেলাই কোন দুটা “যমজ দায়িত্ব” বা কৰ্তব্যৰ (Twin obligations) কথা উল্লেখ কৰিছে?)
   Answer: Mandela mentions that every man has twin obligations in life:

1. The first obligation is to his personal circle: his family, parents, wife, and children.

2. The second obligation is to his wider community: his people, society, and country.

মেণ্ডেলাৰ মতে প্ৰতিজন মানুহৰে জীৱনত দুটা মূল দায়িত্ব থাকে:

1. প্ৰথমটো হ’ল নিজৰ পৰিয়াল, পিতৃ-মাতৃ, পত্নী আৰু সন্তানৰ প্ৰতি থকা ব্যক্তিগত দায়িত্ব।

2. দ্বিতীয়টো হ’ল নিজৰ সমাজ, জাতি আৰু দেশৰ প্ৰতি থকা সামগ্ৰিক দায়িত্ব।

2. What did being free mean to Mandela as a boy, and as a student? How does he contrast these “transitory freedoms” with “the basic and honourable freedoms”?
   (এজন ল’ৰা হিচাপে আৰু এজন ছাত্ৰ হিচাপে মেণ্ডেলাৰ বাবে স্বাধীনতাৰ অৰ্থ কি আছিল? তেওঁ এই “ক্ষণস্থায়ী স্বাধীনতা”ক “মৌলিক আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ স্বাধীনতা”ৰ সৈতে কেনেদৰে তুলনা কৰিছে?)
   Answer: As a boy, freedom meant simple childhood pleasures like running in fields, swimming in streams, roasting mealies, and riding slow-moving bulls. As a student, it meant “transitory freedoms” like staying out late at night, reading what he liked, and going wherever he chose. Later, he realized these were illusions and contrasted them with “basic and honourable freedoms”—the freedom to realize one’s potential, earn a living, marry, have a family, and live a lawful life with dignity and self-respect without racial barriers.
   শৈশৱত মেণ্ডেলাৰ বাবে স্বাধীনতাৰ অৰ্থ আছিল পথাৰত দৌৰা, নৈৰ পানীত সাঁতোৰা আৰু মুকলিভাৱে ঘূৰি ফুৰা। এজন ছাত্ৰ হিচাপে তেওঁৰ বাবে স্বাধীনতা আছিল ৰাতি দেৰিলৈকে বাহিৰত থকা, মন পচন্দৰ কিতাপ পঢ়া আৰু বিচৰা ঠাইলৈ যোৱাৰ দৰে ক্ষণস্থায়ী স্বাধীনতা। পিছলৈ তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে এইবোৰ কেৱল ভ্ৰম আছিল। ইয়াৰ বিপৰীতে “মৌলিক আৰু সন্মানীয় স্বাধীনতা” হ’ল আত্মমৰ্যাদাৰে জীয়াই থকা, নিজৰ শ্ৰমেৰে উপাৰ্জন কৰা, সংসাৰ কৰা আৰু বৰ্ণবৈষম্যৰ বাধা নোহোৱাকৈ সমাজত নিজৰ প্ৰতিভা বিকাশ কৰাৰ স্বাধীনতা।

3. Does Mandela think the oppressor is free? Why/Why not?
   (মেণ্ডেলাৰ মতে অত্যাচাৰী বা শোষকজন মুক্তনে? কিয় মুক্ত বা কিয় মুক্ত নহয়?)
   Answer: No, Mandela does not think the oppressor is free. He believes that a person who deprives someone else of freedom is himself a prisoner of hatred, locked behind the bars of prejudice and narrow-mindedness. Both the oppressor and the oppressed are equally stripped of their humanity.
   নহয়, মেণ্ডেলাৰ মতে শোষণ বা অত্যাচাৰ কৰা ব্যক্তিজন কেতিয়াও মুক্ত নহয়। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে যি ব্যক্তিয়ে আনৰ স্বাধীনতা কাঢ়ি লয়, তেওঁ নিজেই ঘৃণাৰ বন্দী আৰু অন্ধবিশ্বাস তথা সংকীৰ্ণমনা মানসিকতাৰ শিকলিত আৱদ্ধ। শোষক আৰু শোষিত— দুয়োৰে পৰাই প্ৰকৃত মানৱতা কাঢ়ি লোৱা হয়।

2. মূল পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Thinking about the Text)

1. Why did such a large number of international leaders attend the inauguration? What did it signify the triumph of?
   (ইমান বৃহৎ সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নেতাই শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানত কিয় অংশগ্ৰহণ কৰিছিল? ই কিহৰ জয়ক সূচাইছিল?)
   Answer: A large number of international leaders attended the inauguration to pay their respects and show solidarity with South Africa’s historic transition to a non-racial democracy, after decades of global isolation. It signified the grand triumph of justice, peace, and human dignity over oppression, racial tyranny, and apartheid.
   বিশ্বৰ বহু দেশৰ নেতাই দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ এই ঐতিহাসিক ক্ষণত সন্মান জনাবলৈ আৰু গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰৰ প্ৰতি সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰিবলৈ উপস্থিত হৈছিল। ই বৰ্ণবৈষম্য আৰু অত্যাচাৰৰ বিৰুদ্ধে ন্যায়, শান্তি আৰু মানৱীয় মৰ্যাদাৰ এক সৰ্বজনীন জয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।

2. What does Mandela mean when he says he is “simply the sum of all those African patriots” who had gone before him?
   (মেণ্ডেলাই যেতিয়া কয় যে তেওঁ তেওঁৰ পূৰ্বৰ “সকলো আফ্ৰিকান দেশপ্ৰেমিকৰ ত্যাগৰ এক সমাহাৰ”, ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ কি বুজাব বিচাৰিছে?)
   Answer: Mandela acknowledges that the freedom and victory achieved were not his alone, but the result of the immense sacrifices, suffering, and bravery of thousands of African freedom fighters who fought against apartheid before him. He humbly considers himself a representative carrying forward the legacy of those departed patriots.
   মেণ্ডেলাই বুজাব বিচাৰিছে যে এই স্বাধীনতা কেৱল তেওঁৰ অকলে লাভ কৰা সাফল্য নহয়, বৰঞ্চ তেওঁৰ পূৰ্বৰ সহস্ৰাধিক আফ্ৰিকান দেশপ্ৰেমিকৰ অতুলনীয় ত্যাগ, সংগ্ৰাম আৰু সাহসৰেই ফল। তেওঁ সেই সকলো শ্বহীদ আৰু বিপ্লৱীৰ উত্তৰসূৰী হিচাপে নিজকে তেওঁলোকৰ ত্যাগৰ প্ৰতিনিধি বুলি অভিহিত কৰিছে।

3. Would you agree that the “depths of oppression” create “heights of character”? How does Mandela illustrate this? Can you add your own examples to this argument?
   (আপুনি এই কথাৰ সৈতে একমতনে যে “অত্যাচাৰৰ গভীৰতাই” মানুহৰ “উচ্চ ব্যক্তিত্ব” গঢ়ি তোলে? মেণ্ডেলাই ইয়াক কেনেদৰে ব্যাখ্যা কৰিছে?)
   Answer: Yes, extreme hardship and oppression often forge extraordinary resilience, courage, and moral strength in individuals. Mandela illustrates this by highlighting that decades of brutal apartheid produced legendary leaders of towering character like Oliver Tambo, Walter Sisulu, Chief Luthuli, and Yusuf Dadoo. Similarly, in India’s freedom struggle, British oppression gave rise to extraordinary figures of high character such as Mahatma Gandhi, Bhagat Singh, Subhas Chandra Bose, and Sardar Patel.
   হয়, প্ৰচণ্ড অত্যাচাৰ আৰু কঠোৰ পৰিস্থিতিয়ে মানুহৰ মাজত অপৰিসীম সহনশীলতা, সাহস আৰু উন্নত ব্যক্তিত্বৰ সৃষ্টি কৰে। মেণ্ডেলাই দেখুৱাইছে যে দশক দশক জোৰা বৰ্ণবৈষম্যৰ বৰ্বৰতাই অলিভাৰ তাম্বো, ৱাল্টাৰ চিচুলু, চিফ লুথুলীৰ দৰে বিৰল ব্যক্তিত্বৰ মহান নেতাসকলৰ জন্ম দিছিল। একেদৰে, ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত ব্ৰিটিছৰ দমন-পীড়নে মহাত্মা গান্ধী, ভগৎ সিং, নেতাজী সুভাষচন্দ্ৰ বসু আৰু চৰ্দাৰ পেটেলৰ দৰে মহান চৰিত্ৰৰ জন্ম দিছিল।

4. How did Mandela’s understanding of freedom change with age and experience?
   (বয়স আৰু অভিজ্ঞতাৰ লগে লগে মেণ্ডেলাৰ স্বাধীনতা সম্পৰ্কীয় ধাৰণা কেনেদৰে সলনি হ’ল?)
   Answer: In his boyhood, Mandela thought freedom was simply the ability to run in fields and swim in streams. As a student, it narrowed down to personal, transitory freedoms like staying out late and reading chosen books. But as he grew into manhood, he realized that true freedom meant the basic, honourable freedom to live with dignity, earn a livelihood, and support a family without racial obstacles. Ultimately, he understood that individual freedom is meaningless unless all his oppressed fellow countrymen are liberated.
   শৈশৱত মেণ্ডেলাৰ বাবে স্বাধীনতা আছিল কেৱল পথাৰত খেলা-ধূলা কৰা আৰু মুক্তভাৱে ঘূৰা-ফুৰা কৰা। ছাত্ৰ অৱস্থাত ই আছিল নিশা দেৰিলৈকে বাহিৰত থকা আৰু পচন্দৰ কিতাপ পঢ়াৰ দৰে ব্যক্তিগত সুবিধা। কিন্তু বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে তেওঁ বুজি পালে যে প্ৰকৃত স্বাধীনতা হ’ল আত্মমৰ্যাদাৰে জীয়াই থকা আৰু বৰ্ণবৈষম্য অবিহনে পৰিয়াল পোহপাল দিয়াৰ অধিকাৰ। অৱশেষত তেওঁ অনুভৱ কৰিলে যে দেশৰ সকলো মানুহ মুক্ত নোহোৱালৈকে ব্যক্তিগত স্বাধীনতা অসম্পূৰ্ণ।

5. How did Mandela’s ‘hunger for freedom’ change his life?
   (মেণ্ডেলাৰ ‘স্বাধীনতাৰ তৃষ্ণা বা ক্ষুধাই’ তেওঁৰ জীৱন কেনেদৰে সলনি কৰি পেলালে?)
   Answer: The intense hunger for the freedom and dignity of his people completely transformed Mandela’s life. It transformed a frightened young man into a bold fighter, drove a law-abiding lawyer to live as an outlaw, forced a loving family man to live without a home, and compelled a life-loving person to live like an ascetic monk in isolation and enduring thirty years of imprisonment.
   নিজৰ জাতিৰ স্বাধীনতা আৰু মৰ্যাদাৰ প্ৰতি থকা গভীৰ হেঁপাহে মেণ্ডেলাৰ সমগ্ৰ জীৱনটো সলনি কৰি পেলালে। ই এজন সাধাৰণ ভয়াতুৰ যুৱকক সাহসী বিপ্লৱীলৈ, আইন মানি চলা এজন অধিবক্তাক বিদ্ৰোহীলৈ, পৰিয়ালপ্ৰিয় এজন ব্যক্তিক গৃহহাৰালৈ আৰু জীৱনক ভালপোৱা এজন মানুহক সন্ন্যাসীৰ দৰে ত্ৰিশ বছৰ কাৰাগাৰত বন্দী হৈ থাকিবলৈ বাধ্য কৰালে।

3. ভাষা আৰু ব্যাকৰণভিত্তিক অনুশীলনী (Thinking about Language)

1. ক্ৰিয়াৰ পৰা বিশেষ্য গঠন (Forming Nouns from Verbs)

Paragraph Completion with Noun Forms:
Martin Luther King’s contribution to our history as an outstanding leader began when he came to the assistance of Rosa Parks, a seamstress who refused to give up her seat on a bus to a white passenger. In those days American Blacks were confined to positions of second class citizenship by restrictive laws and customs. To break these laws would mean subjugation and humiliation by the police and the legal system. Beatings, imprisonment and sometimes death awaited those who defied the System. Martin Luther King’s tactics of protest involved non-violent resistance to racial injustice.

2. বিশেষ্য পদৰ লগত নিৰ্দিষ্ট উপপদ ‘The’ ৰ বিশেষ প্ৰয়োগ (Using ‘The’ with Proper Names)

1. Mr Singh regularly invites the Amitabh Bachchans and the Shah Rukh Khans to his parties.
   Answer: It means Mr. Singh invites famous and prominent film stars or celebrities of the stature of Amitabh Bachchan and Shah Rukh Khan to his parties.
   ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল শ্ৰীযুত সিঙে অমিতাভ বচ্চন আৰু শ্বাহৰুখ খানৰ দৰে বিখ্যাত আৰু সন্মানীয় তাৰকাসকলক তেওঁৰ অনুষ্ঠানলৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়।

2. Many people think that Madhuri Dixit is the Madhubala of our times.
   Answer: It means Madhuri Dixit possesses the exceptional beauty, grace, and acting talent comparable to the legendary actress Madhubala of the past.
   ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মাধুৰী দীক্ষিতৰ সৌন্দৰ্য আৰু অভিনয় দক্ষতা অতীতৰ প্ৰখ্যাত অভিনেত্ৰী মধূবালাৰ সৈতে তুলনীয়।

3. History is not only the story of the Alexanders, the Napoleons and the Hitlers, but of ordinary people as well.
   Answer: It means history is not merely the record of powerful conquerors, great military leaders, and notorious dictators like Alexander, Napoleon, and Hitler, but also the story of the common masses.
   ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ইতিহাস কেৱল আলেকজেণ্ডাৰ, নেপোলিয়ন বা হিটলাৰৰ দৰে শক্তিশালী সম্ৰাট আৰু একনায়কসকলৰ কাহিনী নহয়, বৰঞ্চ ই সাধাৰণ জনতাৰো ইতিহাস।

3. জতুৱা খণ্ডবাক্য মিলোৱা (Idiomatic Expressions Matching)

1. I was not unmindful of the fact — had not forgotten; was aware of the fact

2. when my comrades and I were pushed to our limits — felt that we could not endure the suffering any longer

3. to reassure me and keep me going — help me continue to live in hope in this very difficult situation

4. the basic and honourable freedoms of earning my keep — earning enough money to live on

4. বৈপৰীত্যপূৰ্ণ বাক্য সম্পূৰ্ণ কৰা (Looking at Contrasts)

1. It requires such depths of oppression to create such heights of character.

2. Courage was not the absence of fear but the triumph over it.

3. The brave man is not he who does not feel afraid but he who conquers that fear.

4. If people can learn to hate they can be taught to love.

5. I was not born with a hunger to be free. I was born free.