সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু অনুশীলনী সমাধান

মূল নীতিবাক্য: বলতকৈ বুদ্ধি সদায় শ্ৰেষ্ঠ।

পাঠৰ মূল সাৰাংশ (চমুকৈ): 

এখন অৰণ্যত মন্দমতি নামৰ এটা অতি অহংকাৰী আৰু নিষ্ঠুৰ সিংহ আছিল। সি অনাহকতে বনৰ নিৰীহ জীৱ-জন্তুবোৰ বধ কৰিছিল। জীৱ-জন্তুবোৰে এদিন মেল পাতি সিদ্ধান্ত ল’লে যে সিহঁতে প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ জন্তু সিংহৰ খাদ্যৰ বাবে পঠিয়াব। এনেকৈ এদিন এটা সৰু শহাৰ পাল পৰিল। শহাটোৱে নিজৰ প্ৰাণ বচাবলৈ বুদ্ধি পাঙিলে আৰু পলমকৈ গৈ সিংহক ক’লে যে বাটত আন এটা সিংহই নিজকে বনৰ ৰজা বুলি কৈ বাকী চাৰিটা শহাক আটক কৰি ৰাখিছে। খঙত একো নাই হৈ মন্দমতিয়ে সেই সিংহক বধ কৰিবলৈ শহাটোৰ পাছে পাছে গ’ল। শহাটোৱে তাক এটা ফটফটীয়া পানীৰে ভৰা কুঁৱাৰ ওচৰলৈ লৈ গ’ল। কুঁৱাৰ পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্বকে আন এটা শত্ৰু সিংহ বুলি ভাবি মন্দমতিয়ে কুঁৱাটোত জাঁপ মাৰি মৃত্যুবৰণ কৰিলে। এনেদৰে এটা সৰু শহাই বুদ্ধিৰে সমগ্ৰ অৰণ্যৰ প্ৰাণীক ৰক্ষা কৰিলে।

জানি থওঁ আহা (পঞ্চতন্ত্ৰৰ বিষয়ে):

• ৰচক: সংস্কৃত পণ্ডিত বিষ্ণু শৰ্মা।

• পঞ্চতন্ত্ৰৰ ৫টা তন্ত্ৰ (অধ্যায়):
  ১. মিত্ৰভেদ
  ২. মিত্ৰ-সংপ্ৰাপ্তি
  ৩. কাকোলূকীয়
  ৪. লব্ধপ্ৰণাশ
  ৫. অপৰীক্ষিতকাৰিকা

• উদ্দেশ্য: সকলো বয়সৰ পাঠকক ব্যাৱহাৰিক জ্ঞান আৰু নীতি শিক্ষা দিয়া। ইয়াৰ অধিকাংশ চৰিত্ৰই পশু-পক্ষী।

ক্ৰিয়া-কলাপ (পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ)

১। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:

• জীৱ-জন্তুবোৰে অৰণ্যৰপৰা সিহঁত নোহোৱা হৈ যাব বুলি কিয় ভয় কৰিছিল?

• উত্তৰ: (খ) মন্দমতিয়ে জধে-মধে জন্তুবোৰ বধ কৰাৰ বাবে

• মন্দমতিয়ে কুঁৱাটোৰ ভিতৰলৈ কিয় জাঁপ দিছিল?

• উত্তৰ: (ঘ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত অন্য এটা সিংহ থকা বুলি ভবাৰ বাবে

২। কাৰণ দৰ্শোৱা:

প্ৰশ্ন: তুমি ওপৰৰ উত্তৰকেইটা কিয় শুদ্ধ বুলি বাছি ল’লা? সহপাঠীৰ লগত আলোচনা কৰি কোৱা।

• প্ৰথম উত্তৰৰ কাৰণ: অৰণ্যখনত থকা ‘ মন্দমতি’ নামৰ সিংহটোৱে নিজৰ ক্ষুধা নিবাৰণতকৈও অনাহকত জধে-মধে বহুতো নিৰীহ জীৱ-জন্তু মাৰি পেলাইছিল। এনেকৈ চলি থাকিলে সকলো প্ৰাণী শেষ হৈ যোৱাৰ ভয় আছিল।

• দ্বিতীয় উত্তৰৰ কাৰণ: কুঁৱাৰ ফটফটীয়া পানীত মন্দমতিয়ে যেতিয়া নিজৰ ছাঁ বা প্ৰতিবিম্ব দেখিলে আৰু নিজৰ গৰ্জনৰ প্ৰতিধ্বনি শুনিলে, তেতিয়া সি ভাবিলে যে কুঁৱাৰ ভিতৰত সঁচাকৈয়ে আন এটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী সিংহ লুকাই আছে। সেয়ে তাক বধ কৰিবলৈ সি কুঁৱাত জাঁপ মাৰিছিল।

৩। সাধু কথন:

প্ৰশ্ন: ‘শহা আৰু সিংহ’ সাধুটো কোৱা।

• উত্তৰ: ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ওপৰত উল্লেখ কৰা ‘পাঠৰ মূল সাৰাংশ’ৰ সহায় লৈ শ্ৰেণীকোঠাত নিজৰ ভাষাত সাধুটো স্পষ্ট আৰু সাৱলীলভাৱে ক’ব লাগিব।

৪। শব্দাৰ্থ মিলোৱা:

৫। চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন:

(ক) অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰ কোনে জধে-মধে বধ কৰিছিল?

• উত্তৰ: অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰ ‘মন্দমতি’ নামৰ সিংহটোৱে জধে-মধে বধ কৰিছিল।

(খ) শহাটোৱে মন্দমতিৰ ওচৰলৈ মুঠ পাঁচটা শহা অহা বুলি কৈছিল। দৰাচলতে কেইটা শহা আহিছিল?

• উত্তৰ: দৰাচলতে মন্দমতিৰ ওচৰলৈ মাত্ৰ এটা শহাহে আহিছিল।

(গ) কুঁৱাৰ পানীত প্ৰতিবিম্বটো দেখি মন্দমতিয়ে কি কৰিছিল?

• উত্তৰ: কুঁৱাৰ পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি মন্দমতিয়ে আন এটা সিংহ বুলি ভাবি খঙত গৰজি উঠিল আৰু কুঁৱাৰ ভিতৰত থকা সিংহটোক ধৰিবলৈ বুলি কুঁৱাটোত জাঁপ মাৰি দিলে।

৬। আলোচনাভিত্তিক বহলাই লিখা প্ৰশ্ন:

(ক) অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰে আলোচনা কৰি কি সিদ্ধান্ত লৈছিল? সেইমতে কাম কৰিলে তেওঁলোকৰ কি লাভ হ’ব বুলি ভাবিছিল?

• উত্তৰ:

  • সিদ্ধান্ত: অৰণ্যৰ সকলো জীৱ-জন্তুই আলোচনা কৰি সিদ্ধান্ত লৈছিল যে সিহঁতে সিংহৰ ক্ষুধা নিবাৰণৰ বাবে প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ জন্তু সিংহৰ ওচৰলৈ পঠিয়াই থাকিব।

  • লাভ: এনে কৰিলে সিংহই অনাহকত জধে-মধে বহুতো জন্তু একেলগে মাৰি পেলাব নোৱাৰিব আৰু অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তু একেলগে নিঃশেষ হোৱাৰ পৰা বাচিব। আনহাতে সিংহটোৱেও চিকাৰ কৰিবলৈ কোনো কষ্ট নকৰাকৈ অনায়াসে আহাৰ পাই থাকিব।

(খ) কুঁৱাৰ পানীত শহাটোৱে তাৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি কি বুদ্ধি পাঙিছিল?

• উত্তৰ: কুঁৱাৰ ফটফটীয়া পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি শহাটোৰ মনত বুদ্ধি খেলালে যে সি অহংকাৰী সিংহটোক এই কুঁৱাৰ ওচৰলৈ লৈ আহিব। পানীত দেখা পোৱা প্ৰতিবিম্বটোক অৰণ্যত নতুনকৈ ওলোৱা শত্ৰু সিংহ বুলি দেখুৱাব আৰু সিংহটোক খঙৰ কোবত কুঁৱাৰ পানীত জাঁপ মাৰিবলৈ বাধ্য কৰাই মৃত্যুৰ মুখলৈ ঠেলি দিব।

(গ) সিংহক পতিয়ন নিয়াবলৈ ভয়তে শহাই ইনাই-বিনাই কি কথা কৈছিল?

• উত্তৰ: সিংহক পতিয়ন নিয়াবলৈ শহাটোৱে ভয়ে ভয়ে কৈছিল যে— সৰু জীৱ এটাৰে মহাৰাজৰ পেট নভৰিব বুলি সিহঁত পাঁচটা শহা একেলগে আহি আছিল। কিন্তু বাটতে আন এটা সিংহই সিহঁতৰ বাট ভেটি ধৰি নিজকে অৰণ্যৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰে। সেই সিংহই আন চাৰিটা শহাক বন্ধক ৰাখি এটাক মন্দমতিক মাতি আনিবলৈ পঠিয়াই দিলে যাতে দুয়ো যুঁজ কৰি প্ৰকৃত ৰজা কোন সেয়া নিৰ্ণয় কৰিব পাৰে।

(ঘ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত সঁচাকৈয়ে আন এটা সিংহ লুকাই আছিলনে? যদি নাছিল, মন্দমতিয়ে কিয় কুঁৱাটোত জাঁপ মাৰিছিল?

• উত্তৰ: কুঁৱাটোৰ ভিতৰত সঁচাকৈয়ে কোনো সিংহ লুকাই নাছিল। মন্দমতিয়ে পানীত নিজৰেই প্ৰতিবিম্ব দেখা পাইছিল আৰু কুঁৱাৰ ভিতৰৰ পৰা প্ৰতিধ্বনিত হোৱা নিজৰেই গৰ্জন শুনিছিল। কিন্তু খং আৰু অহংকাৰত বিবেক হেৰুৱাই মন্দমতিয়ে তাক প্ৰকৃত শত্ৰু সিংহ বুলি ভাবি আক্ৰমণ কৰিবলৈ কুঁৱাত জাঁপ মাৰিছিল।

৭। কোনে, কাক আৰু কিয় কৈছিল:

(ক) “এনে কৰিলে আপুনি চিকাৰ ধৰিবলৈ একো কষ্ট কৰিব নালাগে আৰু অনায়াসে খাই-বই থাকিব পাৰিব।”

• কোনে কৈছিল: অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰে কৈছিল।

• কাক কৈছিল: মন্দমতি নামৰ সিংহটোক কৈছিল।

• কিয় কৈছিল: সিংহই যাতে অনাহকত জধে-মধে সকলো জন্তু নিধন নকৰে, তাৰ বাবে প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ জন্তু পঠিয়াবলৈ সিংহটোক সন্মত কৰাবলৈ এই কথা কৈছিল।

(খ) “কি! তাৰ ইমান সাহ্! এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল। আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব।”

• কোনে কৈছিল: মন্দমতি সিংহই কৈছিল।

• কাক কৈছিল: চতুৰ শহাটোক কৈছিল।

• কিয় কৈছিল: শহাটোৱে যেতিয়া ক’লে যে হাবিখনত আন এটা বলী সিংহই নিজকে ৰজা বুলি দাবী কৰিছে আৰু চাৰিটা শহাক আটক কৰি ৰাখিছে, তেতিয়া মন্দমতিয়ে প্রচণ্ড খং আৰু অহংকাৰত সেই প্ৰতিদ্বন্দ্বী সিংহটোক বধ কৰিবলৈ এই কথা কৈছিল।

ভাষা-অধ্যয়ন (ব্যাকৰণ আৰু শব্দ সম্ভাৰ)

৮। বিপৰীত শব্দ:

• নিৰ্বলী ✕ বলী / শক্তিশালী

• সুখ ✕ দুখ

• স্থিৰ ✕ অস্থিৰ

• দূৰ ✕ ওচৰ

• বৰ্জন ✕ ভক্ষণ / গ্ৰহণ

• প্ৰজা ✕ ৰজা

• অসম্মত ✕ সন্মত / সন্মতি

• চঞ্চল ✕ গহীন / ধীৰ

৯। বাক্য ৰচনা:

• ৰাজত্ব: এসময়ত আহোম ৰজাসকলে অসমত সুখ্যাতিৰে ৰাজত্ব কৰিছিল।

• প্ৰস্তাৱ: জীৱ-জন্তুবোৰৰ যুক্তিসংগত প্ৰস্তাৱত সিংহটোৱে সন্মতি জনালে।

• প্ৰতিবিম্ব: কুঁৱাৰ ফটফটীয়া পানীত শহাটোৱে নিজৰ প্ৰতিবিম্ব স্পষ্টকৈ দেখা পাইছিল।

• প্ৰতিধ্বনি: পাহাৰৰ মাজত জোৰেৰে চিঞৰিলে নিজৰ মাতেৰে প্ৰতিধ্বনি শুনা যায়।

• অনায়াসে: বুদ্ধি আৰু পৰিশ্ৰম থাকিলে যিকোনো কঠিন কাম অনায়াসে সমাধান কৰিব পাৰি।

ব্যাকৰণৰ বিশেষ কথা (জানি থওঁ আহা):

• অনুকাৰ শব্দ: জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকতি, গাড়ী-মটৰ বা প্ৰকৃতিৰ ধ্বনিৰ অনুকৰণত সৃষ্টি হোৱা শব্দবোৰেই হ’ল অনুকাৰ শব্দ। যেনে— কাউৰীৰ কা-কা, কুকুৰৰ ভৌ-ভৌ, মেঘৰ গিৰ্গিৰ্, ঘড়ীৰ টিক্টিক্ আদি।

• অনুৰূপ শব্দ: মূল অৰ্থপূৰ্ণ শব্দৰ লগত অৰ্থৰ জোৰ বঢ়াবলৈ সৃষ্টি হোৱা অৰ্থহীন সহযোগী শব্দবোৰেই হ’ল অনুৰূপ শব্দ। যেনে— মাছ-তাছ, ঘৰ-চৰ, ইনাই-বিনাই আদি।

১০। অনুকাৰ শব্দৰে খালী ঠাই পূৰণ:

(শব্দসমূহ: কুলুকুলু, লহ্পহ্, খিল্খিল্, জমক্, গুণ্গুণ্, টোপ্টোপ্, বিৰিবিৰ্)

জুমণিহতঁৰ ঘৰৰ কাষেৰে এটি নিজৰা কুলুকুলুকৈ বৈ গৈছে। ফুলনিখনত ফুলবোৰ জমক্কৈ ফুলি আছে। ফুলবোৰত ভোমোৰাই গুণ্গুণ্কৈ উৰি ফুৰিছে। নিয়ৰৰ টোপালবোৰ টোপ্টোপ্কৈ সৰিছে। বিৰিবিৰ্কৈ বতাহ বলিছে। গোলাপৰ পুলিটো লহ্পহ্কৈ বাঢ়ি আহিছে। তাকে দেখি জুমণিয়ে খিল্খিল্কৈ হাঁহিছে।

১১। অন্ত্যমিল থকা শব্দ গঠন:

(উদাহৰণ: গল্পলীয়া — সল্সলীয়া — চল্চলীয়া — মল্মলীয়া)

• টিক্টিকীয়া: চিক্মিকীয়া, ঝিক্মিকীয়া, পিন্পিনীয়া

• জমক্: চমক্, দমক্, গমক্

• টিক্টিক্: চিক্চিক্, খিট্খিট্, ঝিক্মিক্

১২। যতি-চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা:

• মূল বাক্য: শহাটোৰ কথাখিনি শুনাৰ লগে লগে মন্দমতিয়ে কেশৰ ফুলাই গল্পলীয়া মাতেৰে ক’লে কি তাৰ ইমান সাহ্ এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব

• যতি-চিহ্নযুক্ত শুদ্ধ ৰূপ:

শহাটোৰ কথাখিনি শুনাৰ লগে লগে মন্দমতিয়ে কেশৰ ফুলাই গল্পলীয়া মাতেৰে ক’লে— “কি! তাৰ ইমান সাহ্! এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল। আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব।”

১৩। যুৰীয়া শব্দ:

(পাঠৰ উদাহৰণ: জা-জলপান, জধে-মধে, জীৱন-মৰণ, বাতাবতৰি, লাহে-ধীৰে, তৰ্জন-গৰ্জন)

দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহৃত আন কিছুমান উপযোগী যুৰীয়া শব্দ:
১. খাই-বই
২. ধন-বিত
৩. গছ-গছনি
৪. কাপোৰ-কানি
৫. মাটি-বাৰী
৬. হাত-ভৰি
৭. হাট-বজাৰ
৮. সুখ-দুখ

জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ (সৃজনীমূলক আৰু মুক্ত চিন্তনৰ প্ৰশ্ন)

১৪। মতামত প্ৰকাশ:

প্ৰশ্ন: শহাটোৰ মনত খেলোৱা বুদ্ধিটো সঠিক আছিলনে? দলত আলোচনা কৰি নিজৰ মতামত প্ৰকাশ কৰা।

• উত্তৰ: হয়, শহাটোৰ মনত খেলোৱা বুদ্ধিটো অত্যন্ত সঠিক আৰু সময়োপযোগী আছিল। কাৰণ মন্দমতি আছিল এটা অতিশয় অহংকাৰী, বলী আৰু নিষ্ঠুৰ সিংহ। তাৰ শাৰীৰিক শক্তিৰ আগত কোনো সাধাৰণ প্ৰাণীয়ে যুঁজি জিকিব নোৱাৰিলেহেঁতেন। সেয়েহে শহাটোৱে শাৰীৰিক শক্তিৰ পৰিৱৰ্তে মানসিক বুদ্ধিমত্তা প্ৰয়োগ কৰি নিষ্ঠুৰ সিংহটোক নিপাত কৰিলে। ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰমাণ হয় যে সংকটৰ সময়ত সঠিক বুদ্ধিয়েই হৈছে আত্মৰক্ষাৰ উত্তম উপায়।

১৫। সজাগতামূলক প্ৰশ্ন:

প্ৰশ্ন: সাধুটোত শহাটোৱে বুদ্ধিৰে অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিলে। তোমাৰ অঞ্চলত যদি এটা বাঘ বা হাতী হঠাৎ আহি ওলায়, তেতিয়া তুমি কি কৰিবা? ভাবি কোৱা আৰু লিখা।

• উত্তৰ: আমাৰ অঞ্চলত যদি হঠাৎ কোনো বাঘ বা বনৰীয়া হাতী ওলায়, তেন্তে মই তলত দিয়া ব্যৱস্থাসমূহ গ্ৰহণ কৰিম:
  ১. ভয় খাই চিঞৰ-বাখৰ নকৰি শান্ত হৈ থাকিম, যাতে জন্তুটো উত্তেজিত বা হিংস্ৰ হৈ নপৰে।
  ২. নিজকে আৰু লগৰীয়াসকলক লগে লগে কোনো পকী ঘৰৰ ভিতৰত সুমুৱাই দুৱাৰ-খিৰিকী ভালদৰে বন্ধ কৰি সুৰক্ষিত কৰিম।
  ৩. অঞ্চলৰ বয়োজ্যেষ্ঠ ব্যক্তি আৰু গাঁও পঞ্চায়তক কথাটো জনাম আৰু অতি সোনকালে বন বিভাগক (Forest Department) খবৰ দিম।
  ৪. জন্তুটোলৈ শিলগুটি মাৰি, ফটকা ফুটাই বা জুই ধৰি তাক আক্ৰমণ বা খং উঠোৱাৰ চেষ্টা নকৰিম।

১৬। যুক্তি প্ৰদৰ্শন:

প্ৰশ্ন: শহাটোৱে কৌশলেৰে মন্দমতিৰপৰা নিজৰ লগতে অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰক ৰক্ষা কৰিলে। শহাটোৱে অৱলম্বন কৰা এই কৌশলৰ লগত তুমি সহমত হয়নে? সপক্ষে আৰু বিপক্ষে যুক্তি দিয়া।

• উত্তৰ: মই শহাটোৱে অৱলম্বন কৰা কৌশলৰ লগত সম্পূৰ্ণ সহমত।

  • সপক্ষে যুক্তি:
    ১. মন্দমতি আছিল বনৰ নিৰীহ জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত অত্যাচাৰ কৰা এক নিষ্ঠুৰ ৰজা। তাৰ হাতৰ পৰা সমগ্ৰ বনবাসীক বচাবলৈ এই ছলনা কৰাটো আত্মৰক্ষাৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় আছিল।
    ২. সাধাৰণভাৱে মিছা কথা কোৱা অনুচিত হ’লেও, যি মিছা কথাই বহুতৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰে আৰু অন্যায়ৰ বিনাশ ঘটায়, তাক নীতিশাস্ত্ৰত ন্যায়সংগত বুলি গণ্য কৰা হয়।

  • বি বিপক্ষে যুক্তি:
    ১. নীতিগতভাৱে কোনো পৰিস্থিতিতে ছলনা বা মিছাৰ আশ্ৰয় লোৱাটো আদৰ্শ নহয়।
    ২. কিন্তু হিংস্ৰ শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে আন কোনো বিকল্প নথকা অৱস্থাত এই কৌশল অপৰিহাৰ্য আছিল।

১৭। শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি অনুচ্ছেদ ৰচনা:

(শব্দসমূহ: টংটং, পৰিপাটি, টিক্টিকীয়া, খল্পপ্‌, মিচিক্-মাচাক্, গলগলীয়া, জমক্, ৰজন্‌জনা)

অনুচ্ছেদ:
আমাৰ গাঁৱৰ সমাজকৰ্মী হৰেন ককাৰ শৰীৰত এই বয়সতো টংটং বল আছে। তেওঁৰ পৰিপাটি ঘৰখন আৰু ফুলনিবাৰীখন চালে চকু ৰৈ যায়। তেওঁৰ সৰু নাতিটিয়ে সদায় টিক্টিকীয়া ৰঙা চোলা পিন্ধি সকলোৰে আগত মিচিক্-মাচাক্ হাঁহি মাৰি থাকে। এদিন গাঁৱৰ মেলত ককাই তেওঁৰ গলগলীয়া মাতেৰে গাঁওখনৰ উন্নয়নৰ কথা কোৱাত সকলোৱে প্ৰশংসা কৰিলে। ব’হাগ বিহুৰ দিনা তেওঁলোকৰ চোতালখন লাইটৰ পোহৰত জমক্কৈ জিলিকি উঠিছিল।

১৮। সাধুটোৰ নাট্যৰূপ:

নাটক: বুদ্ধিৰ জয়

• চৰিত্ৰসমূহ: মন্দমতি (অহংকাৰী সিংহ), চতুৰ শহা, হাতী, হৰিণা, বান্দৰ (বনৰ প্ৰাণীবৃন্দ)।

[প্ৰথম দৃশ্য: অৰণ্যৰ মাজভাগত জীৱ-জন্তুবোৰৰ সভা]

• হাতী: (দুখমনেৰে) ভাইসকল, এই মন্দমতি সিংহই প্ৰতিদিনে আমাৰ বহু প্ৰাণীক অনাহকত মাৰি পেলাইছে। এনেকৈ থাকিলে আমরা সকলো শেষ হৈ যাম।

• বান্দৰ: হয় দাদা! আমি কিবা এটা উপায় কৰিবই লাগিব।

• হৰিণা: বলা, আমরা সকলোৱে সিংহ ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ এটা প্ৰস্তাৱ দিওঁ যে আমরা প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ প্ৰাণী তেওঁৰ খাদ্যৰ বাবে পঠিয়াম।

• সকলোৱে: হয়, সেয়াই ভাল হ’ব। আহক যাওঁ।

[দ্বিতীয় দৃশ্য: সিংহৰ গুহা]

• ** মন্দমতি:** (গৰ্জন কৰি) তহঁত সকলো একেলগে কিয় আহিছ?

• হাতী: মহাৰাজ! আপুনি জধে-মধে আমাক নামাৰিব। আমরা প্ৰতিদিনে আপোনাৰ খাদ্যৰ বাবে একোটাকৈ জন্তু পঠিয়াম। আপুনি ঘৰতে বহি অনায়াসে খাব পাৰিব।

• ** মন্দমতি:** (গহীনাই) বাৰু, তোমালোকৰ প্ৰস্তাৱ মানিলোঁ। কিন্তু এদিনো যদি জন্তু নাহে, সকলোকে সবংশে নাশ কৰিম!

[তৃতীয় দৃশ্য: কুঁৱাৰ কাষত শহা আৰু সিংহ]

• ** মন্দমতি:** (খঙত অগ্নিশৰ্মা হৈ) হেৰৌ শহা! তোৰ ইমান পলম হ’ল কিয়?

• শহা: (ভয়ে ভয়ে হাতযোৰ কৰি) মহাৰাজ, আমরা পাঁচটা শহা আহি আছিলোঁ। কিন্তু বাটত আন এটা সিংহই নিজকে বনৰ ৰজা বুলি কৈ চাৰিটা শহাক আটক কৰিলে আৰু মোক আপোনাক মাতিবলৈ পঠিয়াই দিলে।

• ** মন্দমতি:** (কেশৰ ফুলাই) কি! তাৰ ইমান সাহ্! কত আছে সি? মোক লৈ বল!

• শহা: (কুঁৱাটো দেখুৱাই) মহাৰাজ, সি এই কুঁৱাটোৰ ভিতৰত লুকাই আছে।

• ** মন্দমতি:** (কুঁৱাৰ ভিতৰত জুমি চাই নিজৰ ছাঁ দেখি গৰজি উঠিল) আঃ! তহঁতৰ ইমান স্পৰ্ধা! (এই বুলি মন্দমতিয়ে কুঁৱাটোত জাঁপ দিলে আৰু পানীত ডুবি মৰিল)।

• শহা: (আনন্দত আত্মহাৰা হৈ) বলতকৈ বুদ্ধি সদায় শ্ৰেষ্ঠ! বনৰ সকলো প্ৰাণী আজি ৰক্ষা পৰিল।
  (পট পৰে)

প্ৰকল্প কাৰ্য

১৯। নাটিকা অভিনয় আৰু ভিডিঅ’ ৰেকৰ্ডিং:

• নিৰ্দেশনা: ওপৰৰ ১৮ নম্বৰত প্ৰস্তুত কৰা ‘বুদ্ধিৰ জয়’ নাটিকাখন শিক্ষক আৰু সহপাঠীৰ সহায়ত শ্ৰেণীকোঠাত বা বিদ্যালয়ৰ মঞ্চত চৰিত্ৰ অনুসৰি অভিনয় কৰি মোবাইলত সুন্দৰকৈ ভিডিঅ’ ৰেকৰ্ডিং কৰিব লাগিব।

২০। প্ৰিয় সাধুকথাৰ পৰ্যালোচনা:

• (ক) সাধুটোৰ নাম: টেটোন তামুলী

• (খ) কোনখন সাধুকথাৰ পুথিৰ অন্তৰ্গত: বুঢ়ী আইৰ সাধু

• (গ) লেখক/সংকলকৰ নাম: সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা

• (ঘ) সাধুটোৰ কাহিনী: টেটোন নামৰ চতুৰ ল’ৰাটোক ঘৰৰ পৰা খেদি দিয়াৰ পিছত সি বাটত বহু লোকৰ লগত বিতৰ্কত সোমাই পৰে। শেষত ৰজাৰ বিচাৰত সি নিজৰ উপস্থিত বুদ্ধি আৰু চতুৰালিৰে সকলো অভিযোগৰ পৰা নিৰ্দোষী প্ৰমাণিত হয় আৰু ৰজাৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে।

• (ঙ) সাধুটো ভাল লগাৰ কাৰণ: সাধুটোত টেটোনৰ তীক্ষ্ণ বুদ্ধি, উপস্থিত বুদ্ধি আৰু হাস্যৰসৰ সুন্দৰ উপস্থাপন আছে।

• (চ) সাধুটোৰপৰা কি শিকিলা: বুদ্ধিমত্তা আৰু উপস্থিত বুদ্ধি থাকিলে যিকোনো কঠিন বিপদ আৰু জটিল সংকটৰ পৰা অনায়াসে ৰক্ষা পাব পাৰি।