পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

ক — পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া

১। চমু উত্তৰ দিয়া: 

(ক) সৰ্বধনু কেনেকুৱা প্ৰকৃতিৰ ৰজা আছিল?
উত্তৰ: সৰ্বধনু আছিল এজন চিকাৰপ্ৰিয়, অবিবেচক আৰু অহংকাৰী প্ৰকৃতিৰ ৰজা।

(খ) সৰ্বধনু ৰজাৰ প্ৰিয় খাদ্য কি আছিল?
উত্তৰ: চৰাইৰ মঙহ।

(গ) সাধুটোত মানুহৰ উপকাৰী প্ৰাণী বুলি কাক কোৱা হৈছে?
উত্তৰ: চৰাই-চিৰিকটি অৰ্থাৎ পখীকুলক।

(ঘ) মধুকৰে বিয়া কৰোৱা ছোৱালীজনীৰ নাম কি?
উত্তৰ: মাধৱী।

(ঙ) মধুকৰে ৰজাক ৰাইজৰ মংগলৰ বাবে কি কৰিবলৈ উপদেশ দিছিল?
উত্তৰ: নিৰীহ চৰাই-চিৰিকটি বধ বা চিকাৰ কৰা কাৰ্য চিৰদিনৰ বাবে এৰি পেলাবলৈ উপদেশ দিছিল।

২। কোনে, কাক, কেতিয়া আৰু কিয় কৈছিল বহলাই লিখা:

(ক) ‘আচলতে চৰাইবোৰ খেতিয়কৰ পৰম বন্ধু। গতিকে প্ৰজাৰ মংগলৰ বাবে আপুনি চৰাই চিকাৰ কৰিবলৈ এৰি পেলাওক।’
উত্তৰ:

• কোনে কাক কৈছিল: যুৱক মধুকৰে ৰজা সৰ্বধনুক কৈছিল।

• কেতিয়া আৰু কিয় কৈছিল: যেতিয়া ৰজা সৰ্বধনুৱে প্ৰতিদিনে খাদ্যৰ তৃপ্তিৰ বাবে ধনু-কাঁড়েৰে বগলী, শালিকা, কপৌ আদি চৰাই চিকাৰ কৰিছিল, তেতিয়া মধুকৰে চৰাই যে খেতিয়কৰ বন্ধু আৰু পথাৰৰ অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগ খাই শস্য ৰক্ষা কৰে সেই কথা বুজাই ৰজাক চিকাৰ বন্ধ কৰিবলৈ এইদৰে কৈছিল।

(খ) ‘এই চৰাইজাক আপুনি লৈ যাওক। ইহঁতক আপুনি নিজৰ সন্তানৰ দৰে লালন-পালন কৰিব।’
উত্তৰ: 

• কোনে কাক কৈছিল: নতুন ৰাজ্যৰ ৰজা হোৱা মধুকৰে সৰ্বধনু ৰজাক কৈছিল।

• কেতিয়া আৰু কিয় কৈছিল: যেতিয়া সৰ্বধনু ৰজাই চৰাই বধ কৰাৰ কুফল ভোগ কৰি নিজ ৰাজ্যত হোৱা দুৰ্ভিক্ষৰ বাবে সৰ্বস্বান্ত হৈ ভিক্ষা মাগি মধুকৰৰ ৰাজ্যত উপস্থিত হৈছিল, তেতিয়া মধুকৰে সৰ্বধনুক নিজৰ ভুল সোঁৱৰাই দি তেওঁৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ৰাজ্যখন পুনৰ জীপাল কৰি তুলিবলৈ এজাক চৰাই উপহাৰ দি এইদৰে কৈছিল।

৩। কাৰণ দৰ্শাই লিখা: 

(ক) সৰ্বধনু ৰজাৰ ৰাজ্যত কিয় বৰষুণ নোহোৱা হ’ল?
উত্তৰ: চৰাইবোৰ নাইকিয়া হোৱাৰ ফলত কীট-পতংগৰ সংখ্যা অস্বাভাৱিকভাৱে বাঢ়ি গৈছিল আৰু সেইবোৰে গছ-গছনিৰ পাত-লতা খাই তহিলং কৰিলে। গছ-গছনি শুকাই ধ্বংস হোৱাৰ বাবে প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য নষ্ট হ’ল আৰু ৰাজ্যখনত বৰষুণ নোহোৱা হৈ পৰিল।

(খ) কীট-পতংগৰ সংখ্যা বৃদ্ধিয়ে সৰ্বধনুৰ ৰাজ্যত কি সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিলে?
উত্তৰ: কীট-পতংগবোৰে পথাৰৰ সকলো খেতি-বাতি, শস্য আৰু বননি খাই শেষ কৰি পেলালে। ফলত সমগ্ৰ ৰাজ্যখনত প্ৰচণ্ড খাদ্য সংকট আৰু দুৰ্ভিক্ষৰ সৃষ্টি হ’ল আৰু ৰজা-প্ৰজা সকলোৱে খাদ্যৰ অভাৱত ভিক্ষা মাগিবলৈ বাধ্য হ’ল।

(গ) মধুকৰে সৰ্বধনুক কেনেদৰে সহায় কৰিছিল?
উত্তৰ: মধুকৰে সৰ্বধনু ৰজাক ৰাজকাৰেঙত অতি শ্ৰদ্ধাৰে আতিথ্য প্ৰদান কৰিলে, খোৱা-বোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে আৰু তেওঁৰ শুকান ৰাজ্যখনক পুনৰ সেউজীয়া আৰু শস্য-শ্যামলা কৰি তুলিবলৈ এটা সজাত এজাক চৰাই উপহাৰ দিলে।

৪। ৰজা সৰ্বধনুৱে ভিক্ষা খুজি খুজি গৈ কাৰ ৰাজ্যত উপস্থিত হৈছিলগৈ? তাৰ পাছত তেওঁৰ কি হৈছিল? বুজাই লিখা।

উত্তৰ:
ৰজা সৰ্বধনুৱে ভিক্ষা খুজি খুজি গৈ মধুকৰৰ ৰাজ্যত উপস্থিত হৈছিলগৈ।
তাৰ পাছত ৰজা মধুকৰে সৰ্বধনুক চিনি পাই ৰাজকাৰেঙলৈ আদৰি নিলে আৰু উত্তম আতিথ্য জনালে। মধুকৰে সৰ্বধনুক পূৰ্বৰ ভুলৰ কথা সোঁৱৰাই দিলে আৰু নিজ ৰাজ্যৰ পৰা এজাক চৰাই উপহাৰ দিলে। সৰ্বধনুৱে সেই চৰাইজাক নিজ ৰাজ্যলৈ নি আকাশত মেলি দিলে আৰু অনুতপ্ত হৈ জীৱনত কেতিয়াও চৰাই বধ নকৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰিলে।

৫। তলৰ বাক্যবোৰ পাঠৰ কথাৰ লগত মিলাই শুদ্ধকৈ লিখা:

(ক) সৰ্বধনু নামৰ ৰজাজনে চৰাইৰ মঙহ খাবলৈ বেয়া পাইছিল।
➔ শুদ্ধ ৰূপ: সৰ্বধনু নামৰ ৰজাজনে চৰাইৰ মঙহ খাবলৈ বৰ ভাল পাইছিল (চৰাইৰ মঙহ নহ’লে তেওঁ ভাতকে নাখাইছিল)।

(খ) ৰজা সৰ্বধনুৱে মধুকৰ নামৰ যুৱকজনক খং কৰা নাছিল।
➔ শুদ্ধ ৰূপ: ৰজা সৰ্বধনুৱে মধুকৰ নামৰ যুৱকজনক বৰ খং কৰিছিল।

(গ) কীট-পতংগবোৰে খেতি-বাতি ৰক্ষা কৰে।
➔ শুদ্ধ ৰূপ: চৰাই-চিৰিকটিবোৰে কীট-পতংগ খাই খেতি-বাতি ৰক্ষা কৰে।

(ঘ) ৰজা মধুকৰে সৰ্বধনু ৰজাক চিনি নাপালে।
➔ শুদ্ধ ৰূপ: ৰজা মধুকৰে সৰ্বধনু ৰজাক চিনি পালে।

খ — ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)

১। যুক্তাক্ষৰ ভাঙি নতুন শব্দ গঠন:

• ন্ব = ন + ৱ ➔ অন্বেষণ, অন্বেষা, সমন্বয়

• ব্জ = ব + ج ➔ অব্জ, কুব্জ, কব্জা

• গ্ব = গ + ৱ ➔ দিগ্বিজয়, দিগ্বিদিক

• ক্ক = ক + ক ➔ পক্ক, পক্কান্ন, এক্কেবাৰে

২। বিপৰীত লিংগ বুজোৱা শব্দ:

• ৰজা ➔ ৰাণী

• ল’ৰা ➔ ছোৱালী

• দৰা ➔ কইনা

• বন্ধু ➔ বান্ধৱী

৩। শব্দ আৰু বিভক্তি ভাঙি দেখুওৱা:

৪। বিশেষ্য, বিশেষণ আৰু সৰ্বনাম পদৰ শ্ৰেণীবিভাজন:

• বিশেষ্য পদ: পখী, ৰজা, মধুকৰ, শস্য, চৰাই, মাধৱী, পথাৰ, গছ-গছনি

• বিশেষণ পদ: সজ, চিকাৰপ্ৰিয়, উপকাৰী, পৰম, শুকান, সৰ্বধনু

• সৰ্বনাম পদ: তেওঁ, আপুনি, সি, মই, তেওঁলোক, সেই

৫। বিপৰীত অৰ্থবোধক শব্দ:

• প্ৰিয় ➔ অপ্ৰিয়

• ভয় ➔ নিৰ্ভয় / সাহস

• বন্ধু ➔ শত্ৰু

• সুফল ➔ কুফল

• অনুচিত ➔ উচিত

• পুৰস্কাৰ ➔ তিৰস্কাৰ / শাস্তি

• উপকাৰী ➔ অপকাৰী

• অমংগল ➔ মংগল

• অনুপস্থিত ➔ উপস্থিত

৬। বাক্য ৰচনা:

• আদৰ-সাদৰ: ঘৰলৈ অহা আলহীক সদায় আন্তৰিকভাৱে আদৰ-সাদৰ কৰিব লাগে।

• চৰাই-চিৰিকটি: পুৱা গছৰ ডালত চৰাই-চিৰিকটিয়ে শুৱলা মাতেৰে গান গায়।

• লালন-পালন: পিতৃ-মাতৃয়ে নিজ সন্তানক অতি মৰমেৰে লালন-পালন কৰে।

• গছ-গছনি: পৰিৱেশ সুন্দৰ আৰু সেউজীয়া কৰি ৰাখিবলৈ আমি গছ-গছনি ৰোপণ কৰিব লাগে।

• কীট-পতংগ: চৰায়ে পথাৰৰ অনিষ্টকাৰী কীট-পতংগ খাই শস্য ৰক্ষা কৰে।

• খেতি-বাতি: বাৰিষাৰ সময়ত অসমৰ কৃষকসকলে পথাৰত খেতি-বাতি কৰাত ব্যস্ত থাকে।

৩. জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ আৰু চৰাইৰ উপকাৰিতা

• চৰাই আৰু মানুহৰ নিবিড় সম্পৰ্ক: চৰাই-চিৰিকটিয়ে প্ৰকৃতিৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে। ইহঁতে শস্যৰ অপকাৰী কীট-পতংগ খাই কৃষকক সহায় কৰে আৰু বীজ বিস্তাৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়।

• ঘৰচিৰিকা (বা ঘনচিৰিকা): মানুহৰ ঘৰৰ আশে-পাশে বাস কৰা এবিধ সৰু আৰু মৰমীয়াল চৰাই। ইহঁতে শস্য নষ্ট কৰা পোক-পৰুৱা খাই আমাৰ যথেষ্ট উপকাৰ সাধন কৰে।