জোনাকৰ জেউতি
১. ক — পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া (পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ)
প্ৰশ্ন ১: উত্তৰ দিয়া:
(ক) ‘জোনাকৰ জেউতি’ পাঠটোত কোনে কালৈ চিঠি লিখিছিল?
উত্তৰ: মুকুটে তাৰ মৰমৰ বন্ধু নিয়ৰলৈ চিঠি লিখিছিল।
(খ) চিঠিখনত লিখা ভাল খবৰটো কি?
উত্তৰ: চিঠিখনত লিখা ভাল খবৰটো হ’ল— গাঁওবাসীৰ বহুদিনীয়া আশা পূৰ কৰি তেওঁলোকৰ গাঁৱত এটা পুথিভঁৰাল স্থাপিত হৈছে।
(গ) পুথিভঁৰালটোৰ নাম কি ৰখা হৈছিল?
উত্তৰ: পুথিভঁৰালটোৰ নাম ‘জোনাক’ ৰখা হৈছিল।
(ঘ) পুথিভঁৰালীজনৰ নাম কি?
উত্তৰ: পুথিভঁৰালীজনৰ নাম নীলকান্ত দাদা।
(ঙ) পুথিভঁৰালটো কোনে উদ্বোধন কৰিছিল?
উত্তৰ: গাঁৱৰ গাঁওবুঢ়া শ্ৰীযুত মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই পুথিভঁৰালটো উদ্বোধন কৰিছিল।
(চ) পুথিভঁৰাললৈ দহখন কিতাপ কোনে দান কৰিছিল?
উত্তৰ: অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক শ্ৰীযুত কমল বৰুৱাই পুথিভঁৰাললৈ শিশু উপযোগী দহখন কিতাপ দান কৰিছিল।
(ছ) মুকুটে নিয়ৰক যেনেতেনে পঢ়িবলৈ কোৱা কিতাপ দুখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: মুকুটে নিয়ৰক যেনেতেনে পঢ়িবলৈ কোৱা কিতাপ দুখন হ’ল— ‘বিজ্ঞানৰ সৰু সৰু কথা- ১’ আৰু ‘বিজ্ঞানৰ সৰু সৰু কথা- ২’।
(জ) প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিখ্যাত পুথিভঁৰালটো থকা বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নাম কি?
উত্তৰ: প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিখ্যাত পুথিভঁৰালটো থকা বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নাম হ’ল— নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়।
প্ৰশ্ন ২: পুথিভঁৰালৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে জনাই নিজ নিজ বন্ধু/বান্ধৱীলৈ চিঠি লিখা।
উত্তৰ:
মৰমৰ ৰাহুল,
মোৰ আন্তৰিক মৰম ল’বা। আশা কৰোঁ ঘৰৰ সকলোৰে সৈতে ভালে আছা।
আজি তোমালৈ পুথিভঁৰালৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে দুআষাৰ লিখিবলৈ লৈছোঁ। কিতাপ মানুহৰ প্ৰকৃত বন্ধু। পুথিভঁৰালত নানা ধৰণৰ জ্ঞানবৰ্ধক কিতাপ, গল্প, উপন্যাস, বিজ্ঞানৰ আলোচনা আৰু বাতৰি কাকত একেলগে পঢ়িবলৈ পোৱা যায়। পাঠ্যপুথিৰ উপৰি এইবোৰ নিয়মীয়াকৈ পঢ়িলে শব্দভাণ্ডাৰ আৰু জ্ঞান বৃদ্ধি পায়। পুথিভঁৰালে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মনৰ আকাশ পোহৰাই তোলে আৰু সময়ৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰাত সহায় কৰে। গতিকে আমি সকলোৱে নিয়মীয়াকৈ পুথিভঁৰাললৈ যোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি তোলা উচিত।
তোমাৰ পঢ়া-শুনা কেনে চলিছে জনাবা। আজি সামৰিছোঁ।
ইতি —
তোমাৰ মৰমৰ বন্ধু
প্ৰণৱ
প্ৰশ্ন ৩: “ই আমাৰ মনৰ আকাশ পোহৰাই তুলিব বুলি আশা কৰিছোঁ।” এই বাক্যশাৰী কোনে, কাক, কি প্ৰসংগত কৈছে? বহলাই লিখা।
উত্তৰ:
উক্ত বাক্যশাৰী মুকুটে তাৰ বন্ধু নিয়ৰলৈ লিখা চিঠিত গাঁৱত নতুনকৈ স্থাপিত হোৱা ‘জোনাক’ নামৰ পুথিভঁৰালটোৰ প্ৰসংগত কৈছে।
তাৎপৰ্য: জোনাকৰ পোহৰে যেনেদৰে নিশাটোৰ আন্ধাৰ নাশ কৰি পৃথিৱীখন উজলাই তোলে, ঠিক তেনেদৰে পুথিভঁৰালত সংগৃহীত বিভিন্ন বিষয়ৰ পুথি বা কিতাপ পঢ়িলে মানুহৰ মনৰ অজ্ঞানতাৰূপী আন্ধাৰ দূৰ হয় আৰু মনৰ আকাশ জ্ঞানৰ পোহৰেৰে উদ্ভাসিত হৈ পৰে। এই অৰ্থতেই মুকুটে কথাষাৰ ব্যক্ত কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৪: বৰ্তমান সময়ত দেশ-বিদেশৰ বা-বাতৰি বিভিন্ন উপায়েৰে পোৱা যায়। তোমালোকে কি কি উপায়েৰে দেশ-বিদেশৰ খা-খবৰ পোৱা সেইবোৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰ:
১। বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী
২। দূৰদৰ্শন (টি.ভি. নিউজ চেনেলসমূহ)
৩। অনাতাঁৰ (ৰেডিঅ’)
৪। ইণ্টাৰনেট আৰু মোবাইল ফোন (নিউজ পৰ্টেল, ৱেবছাইট আদি)
৫। সামাজিক মাধ্যম (ছ’চিয়েল মিডিয়া)
প্ৰশ্ন ৫: কি কি গুণৰ বাবে নীলকান্ত দাদাক পুথিভঁৰালী পাতিছিল?
উত্তৰ:
নীলকান্ত দাদাই কিতাপ পঢ়ি বেছি সময় কটাইছিল আৰু কিতাপ-পত্ৰবোৰ অতি পৰিপাটিকৈ সজাই-পৰাই ৰাখিব জানিছিল। তেওঁৰ কিতাপৰ প্ৰতি থকা অগাধ ভালপোৱা আৰু শৃংখলাবদ্ধভাৱে কিতাপ সজাই ৰখা গুণৰ বাবেই তেওঁক গাঁৱৰ পুথিভঁৰালটোৰ পুথিভঁৰালী পতা হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৬: গামোচাখনত সিঁচৰতি হৈ থকা শব্দবোৰ শিতান অনুসৰি ভগোৱা:
কিতাপ | লিখোঁতা | পঢ়োঁতা | ভঁৰাল |
|---|---|---|---|
পুথি | লিখক | পঢ়ুৱৈ | পুথিভঁৰাল |
পুস্তক | প্ৰণেতা | পাঠক | পুস্তকালয় |
গ্ৰন্থ | গ্ৰন্থকাৰ | পাঠক | গ্ৰন্থাগাৰ |
২. খ — ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
যুক্তাক্ষৰ গঠন আৰু শব্দ:
১। জ্ঞ = জ্ + ঞ (জই ঞই জ্ঞ) ➔ শব্দ: জ্ঞান, বিজ্ঞান, অজ্ঞান, আজ্ঞা。
২। দ্্ৰ = দ্ + ৰ (দই ৰই দ্ৰ) ➔ শব্দ: দ্ৰুত, ক্ৰম, দ্ৰুপদ。
চমু টোকা:
(১) পুথিভঁৰাল:
পুথিভঁৰাল হ’ল জ্ঞানৰ ভাণ্ডাৰ। য’ত বিভিন্ন ধৰণৰ কিতাপ, আলোচনী, বাতৰি কাকত আদি শৃংখলাবদ্ধভাৱে সংৰক্ষণ কৰি ৰখা হয়, তাকে পুথিভঁৰাল বোলে। পুথিভঁৰালত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী তথা সকলো শ্ৰেণীৰ লোকে বিনামূলীয়াকৈ বা সামান্য মাচুল দি কিতাপ পঢ়িব পাৰে। ই মানুহৰ মানসিক বিকাশত সহায় কৰে।
(২) গ্ৰন্থমেলা:
গ্ৰন্থমেলা হ’ল এখন অস্থায়ী কিতাপের মেলা বা প্ৰদৰ্শনী, য’ত বিভিন্ন প্ৰকাশক আৰু বিক্ৰেতাই দেশ-বিদেশৰ নানা ধৰণৰ কিতাপ বিক্ৰী আৰু প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আনি একত্ৰিত কৰে। গ্ৰন্থমেলাত কিতাপ কিনাৰ লগতে সাহিত্য চৰ্চা, আলোচনা চক্ৰ আদিও অনুষ্ঠিত হয়।
একবচন আৰু বহুবচনৰ তালিকা:
একবচন | বহুবচন |
|---|---|
মোৰ | আমাৰ |
তোমালৈ | তোমালোকলৈ |
কিতাপ | কিতাপবোৰ / কিতাপবিলাক |
মানুহ | মানুহবোৰ / মানুহসকল |
মই | আমি |
আদেশ, উপদেশ আৰু অনুৰোধসূচক বাক্য:
১। সদায় পুৱা সোনকালে শুই উঠিবা। (উপদেশ)
২। মনোযোগেৰে নিজৰ পাঠ পঢ়া। (আদেশ)
৩। মোক এগিলাচ পানী আনি দিয়াচোন। (অনুৰোধ)
৪। ডাঙৰক সদায় শ্ৰদ্ধা আৰু সৰুক মৰম কৰিবা। (উপদেশ)
৫। এতিয়াই খেল বন্ধ কৰি ভিতৰলৈ সোমাই আহা। (আদেশ)
প্ৰশ্নবোধক বাক্যলৈ পৰিৱৰ্তন:
(ক) বিদ্যালয়ত হৰিৰ উপস্থিতি নিয়মীয়া।
➔ উত্তৰ: বিদ্যালয়ত হৰিৰ উপস্থিতি নিয়মীয়ানে?
(খ) গছজোপাত লমা-লমে আম লাগিছে।
➔ উত্তৰ: গছজোপাত লমা-লমে আম লাগিছেনে?
(গ) বেবীয়ে পঢ়িবলৈ ভাল পায়।
➔ উত্তৰ: বেবীয়ে পঢ়িবলৈ ভাল পায়নে?
(ঘ) ৰিজু গৰম বন্ধত ঘৰলৈ আহিব।
➔ উত্তৰ: ৰিজু গৰম বন্ধত ঘৰলৈ আহিবনে?
বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ:
পৰিপাটি ➔ অপৰিপাটি / খেলি-মেলি
• নতুন ➔ পুৰণি
• উপযোগী ➔ অনুপযোগী
বাক্য ৰচনা:
সংগ্ৰহ: ৰাহুলে বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালৰ বাবে কেইবাখনো ভাল কিতাপ সংগ্ৰহ কৰিলে。
• উপযোগী: ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে উপযোগী হোৱাকৈ এই পুথিখন ৰচনা কৰা হৈছে。
• আশা: নিষ্ঠাৰে পৰিশ্ৰম কৰিলে সকলোৰে আশা পূৰ্ণ হয়。
• পুথি: মহাপুৰুষ শংকৰদেৱ বিৰচিত পুথিসমূহ আমাৰ অমূল্য সম্পদ。
• কিতাপ: কিতাপ নিয়মিত পঢ়িলে জ্ঞান বৃদ্ধি পায়。
• গ্ৰন্থমেলা: আমি এইবেলি গুৱাহাটী গ্ৰন্থমেলালৈ গৈ বহুতো কিতাপ কিনিলোঁ。
৩. গ — জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ
গ্ৰন্থমেলা আৰু পুথিভঁৰালৰ পাৰ্থক্য:
ক্ৰমিক | পুথিভঁৰাল | গ্ৰন্থমেলা |
|---|---|---|
১ | পুথিভঁৰাল এটা স্থায়ী অনুষ্ঠান। | গ্ৰন্থমেলা কেইদিনমানৰ বাবে অনুষ্ঠিত হোৱা এক অস্থায়ী উৎসৱ। |
২ | ইয়াত কিতাপ পঢ়িবলৈ বা ধাৰলৈ নিবলৈ পোৱা যায়, কিনা-বেচা নহয়। | ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাশকৰ কিতাপ কিনিবলৈ পোৱা যায়। |
৩ | পুথিভঁৰালৰ মূল দায়িত্ব এজন পুথিভঁৰালীৰ ওপৰত থাকে। | গ্ৰন্থমেলা এখন পৰিচালনা সমিতিয়ে পৰিচালনা কৰে। |
আমাৰ বিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰাল (এটি চমু টোকা):
আমাৰ বিদ্যালয়ত এটা সুন্দৰ পুথিভঁৰাল আছে। ইয়াত বিভিন্ন বিষয়ৰ পাঠ্যপুথি, সাধুকথা, মনীষীসকলৰ জীৱনী, কবিতা, বিজ্ঞানৰ কিতাপ আৰু বাতৰি কাকত সু-শৃংখলভাৱে সজাই ৰখা হৈছে। আমাক প্ৰত্যেক সপ্তাহতে নিৰ্দিষ্ট পিৰিয়ডত পুথিভঁৰাললৈ নিয়া হয়। পুথিভঁৰালৰ শান্ত আৰু পৰিপাটি পৰিৱেশে আমাক মন দি অধ্যয়ন কৰাত অনুপ্ৰাণিত কৰে।
অসমৰ বিশিষ্ট শিশু-সাহিত্যিকসকল:
প্ৰদত্ত তালিকাখনৰ ভিতৰত অসমৰ বিশিষ্ট শিশু-সাহিত্যিকসকল হ’ল—
১। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
২। মিত্ৰদেৱ মহন্ত
৩। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
৪। অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা
৫। নৱকান্ত বৰুৱা
৬। বন্দিতা ফুকন
৭। ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া
৮। নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ
৯। গগন চন্দ্ৰ অধিকাৰী
৪. ঘ — প্ৰকল্প (Project Work)
(ক) এখন শিশু-আলোচনীৰ পৰিচয়:
শিশু-আলোচনীৰ নাম: মৌচাক
• তোমাৰ ভাল লগা শিতান: ‘অকণিৰ মেল’ আৰু চিত্ৰ-বিচিত্ৰ
• সম্পাদকৰ নাম: শান্তনু তামূলী
• আলোচনীখন ভাল লগাৰ কাৰণ: ইয়াত থকা সাধু, কৌতুক, জ্ঞানবৰ্ধক বিজ্ঞানৰ কথা আৰু ছবিবোৰ পঢ়ি বৰ ভাল লাগে।
(খ) দুজন শিশু-সাহিত্যিক আৰু তেখেতসকলে লিখা পুথিৰ নাম:
১। লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা — ‘বুঢ়ী আইৰ সাধু’, ‘ককাদেউতা আৰু নাতিল’ৰা’
২। গগন চন্দ্ৰ অধিকাৰী — ‘ৰ’দালি ৰ’দ এ পেলাই দে’, ‘মন উৰণীয়া’
(গ) তিনিখন বাতৰি কাকতৰ নাম, সম্পাদকৰ নাম আৰু শিশু-চ’ৰাৰ নাম:
১। বাতৰি কাকত: অসমীয়া প্ৰতিদিন
• সম্পাদকৰ নাম: জয়ন্ত বৰুৱা
• শিশু-চ’ৰাৰ নাম: সোণপখিলী
২। বাতৰি কাকত: দৈনিক অসম
• সম্পাদকৰ নাম: ড° বেদব্ৰত মিশ্ৰ
• শিশু-চ’ৰাৰ নাম: ককাদেউতাৰ চ’ৰা
৩। বাতৰি কাকত: নিয়মীয়া বাৰ্তা
• সম্পাদকৰ নাম: নৰেশ কলিতা
• শিশু-চ’ৰাৰ নাম: ৰংমেলা