অনুশীলনী (পৃষ্ঠা ১৫-১৬)

(১) আৰ্হি চিত্ৰখন চাই হোটেলৰ কোন দিশত কি আছে লিখা:

• পূব: অগ্নি আৰু আপদকালীন সেৱা আস্থান 
• পশ্চিম: চিনেমা হল
• উত্তৰ: ঔষধালয়
• দক্ষিণ: বেংক
• উত্তৰ-পূব: ৰেষ্টুৰেণ্ট
• দক্ষিণ-পূব: ডাক-ঘৰ
• উত্তৰ-পশ্চিম: চিকিৎসালয়
• দক্ষিণ-পশ্চিম: বিদ্যালয়

(৩) খালী ঠাই পূৰ কৰা:

• (ক) কোনো ঠাই পৰ্যৱেক্ষণ কৰি মনৰ ধাৰণা মতে আঁকা ছবিয়েই হৈছে ঠাইখনৰ আৰ্হি চিত্ৰ বা স্কেচ্।
• (খ) পূব, পশ্চিম, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশৰ উপৰি আৰু চাৰিটা উপ-দিশ আছে।
• (গ) অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান, বাট-পথ, ঘৰ-দুৱাৰ আদি মানৱ-সৃষ্ট উপাদান।
• (ঘ) বিভিন্ন উপাদান মানচিত্ৰত দেখুৱাবলৈ সাংকেতিক চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

(৪) উত্তৰ লিখা:

• (ক) ৰাতিপুৱা বেলিটোৰ সহায়ত কেনেদৰে দিশ নিৰ্ণয় কৰিবা?
  • উত্তৰ: ৰাতিপুৱা বেলিৰ ফালে মুখ কৰি হাত দুখন দুফালে মেলি দিলে সমুখৰ ফালে পূব, পিঠিৰ ফালে পশ্চিম, সোঁহাতে দক্ষিণ আৰু বাওঁহাতে উত্তৰ দিশ হ’ব।
• (খ) আৰ্হি চিত্ৰ বা স্কেচ্ কাক বোলে?
  • উত্তৰ: কোনো এখন ঠাই পৰ্যৱেক্ষণ কৰি কোনো নিৰ্দিষ্ট জোখ-মাপ নোহোৱাকৈ মনৰ ধাৰণাৰে আঁকা ছবিকেই আৰ্হি চিত্ৰ বা স্কেচ্ বোলে।
• (গ) সাংকেতিক চিহ্নবোৰ মানচিত্ৰত কিয় ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
  • উত্তৰ: মানচিত্ৰ এখনত পাহাৰ-পৰ্বত, নদ-নদী, ৰাস্তা-ঘাট আদি উপাদানসমূহ সহজে আৰু স্পষ্টকৈ বুজিবলৈ সাংকেতিক চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
• (ঘ) মানচিত্ৰ এখনৰ সহায়ত আমি কি কি কথা জানিব পাৰোঁ?
  • উত্তৰ: মানচিত্ৰৰ সহায়ত কোনো এখন ঠাইৰ ভৌগোলিক অৱস্থান, চারিসীমা, নদ-নদী, পৰ্বত, বাট-পথ আৰু ৰাজধানী আদি জানিব পাৰোঁ।
• (ঙ) মানচিত্ৰৰ মাপনী বা স্কেল বুলিলে কি বুজা?
  • উত্তৰ: পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ দুখন ঠাইৰ প্ৰকৃত দূৰত্বক মানচিত্ৰত যি নিৰ্দিষ্ট জোখ বা অনুপাতত সৰু কৰি দেখুওৱা হয়, তাকে মাপনী বা স্কেল বোলে।