নিয়ৰ
পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া-কলাপৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
২। উত্তৰ দিয়া :
(ক) মুকুতা মণিটি বুলি কবিয়ে কিহক বুজাইছে?
উত্তৰ: মুকুতা মণিটি বুলি কবিয়ে ফুলৰ পাহিত জিলিকি থকা স্ফটিকৰ দৰে নিৰ্মল ‘নিয়ৰৰ টোপাল’ক বুজাইছে।
(খ) নিয়ৰক কবিয়ে কাৰ কাৰ লগত তুলনা কৰিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে নিয়ৰক—
১) ফটিক পানীত ধোৱা মুকুতা মণি,
২) সৰগত টোপনি গৈ নিশা সৰি পৰা তৰা,
৩) ৰাতি ফুলনিত নাচি ফুৰা ৰঙ্গিনীৰ ডিঙিৰ পৰা ছিগি পৰা মণিৰ হাৰ, আৰু
৪) পুৱাৰ হেঙুলীয়া বেলিটোলৈ চাই ওলোৱা এটুপি চকুলোৰ লগত তুলনা কৰিছে।
(গ) নিয়ৰে হিয়াত কি সাঁচি থোৱাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: নিয়ৰে নিজৰ হিয়াত নিজম আকাশৰ নিচুক (গোপন/মৌন) কথা সাঁচি থোৱাৰ কথা কৈছে।
(ঘ) ফুলনিত কি ছিগি গ’ল?
উত্তৰ: ফুলনিত নিশা নাচি ফুৰা ৰঙ্গিনীৰ ডিঙিৰ পৰা মণিৰ মালা ছিগি গ’ল।
(ঙ) কবিয়ে কি সৰি থকাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে নিশাৰ আকাশৰ পৰা সৰগত টোপনি যোৱা এটি তৰা নিয়ৰৰূপে ধৰাত সৰি থকাৰ কথা কৈছে।
৩। কবিতাটোৰ মূলভাব চমুকৈ লিখা :
উত্তৰ: ‘নিয়ৰ’ প্ৰকৃতিপ্ৰেমী ৰোমাণ্টিক কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ এটি অতি সুন্দৰ আৰু ভাবগধুৰ কবিতা। কবিয়ে পুৱাৰ কুঁৱলী আৰু ঘাঁহৰ পাতত জিলিকি থকা নিয়ৰ কণাক মুকুতা মণি, সৰি পৰা তৰা আৰু চকুলোৰ লগত তুলনা কৰি প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্য ফুটাই তুলিছে। নিয়ৰে যেন নিশাৰ আকাশৰ নিস্তব্ধ কথা বুকুত সাঁচি ৰাখি পুৱাৰ ৰ’দত হাঁহি বিলাইছে। কিন্তু বতাহৰ এটা মৃদু আঘাততে নিয়ৰ ফুলৰ পাহিৰ পৰা সৰি পৰে। প্ৰকৃতিৰ এই সৌন্দৰ্যৰ মাজেৰে মানৱ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়ী ৰূপ আৰু অপাৰ সৌন্দৰ্যবোধ এই কবিতাৰ মূল ভাব।
৫। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা :
“নিজম আকাশৰ নিচুক কথাটি / হিয়াত থৈছে সাঁচি, / কোন কাহানিৰ সপোন দেখিছে / কোনে হাঁহিছিল নাচি।”
প্ৰসংগ: প্ৰস্তুত পদ্যফাঁকি প্ৰতিমাৰ খনিকৰ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা বিৰচিত ‘নিয়ৰ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
ব্যাখ্যা: নিশাৰ নিস্তব্ধ আকাশৰ পৰা নামি অহা নিয়ৰ কণাবোৰে যেন আকাশৰ সকলো গোপন আৰু শান্ত কথা নিজৰ বুকুত গোপনে সাঁচি থৈছে। কবিৰ কল্পনাত নিয়ৰ হ’ল কোনোবা অতীতৰ সপোন আৰু আনন্দময় নৃত্যৰ সাক্ষী। পুৱাৰ বেলিৰ পোহৰত নিয়ৰে সেই নিৰৱ অনুভূতিসমূহ ধৰাৰ বুকুত প্ৰকাশ কৰিছে।
৬। অন্ত্যমিল থকা শব্দ :
ধোৱা — যোৱা
সাঁচি — নাচি
মণি — এইকণি / পানী
ভাহি — পাহি
৫. ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
৭। সমাৰ্থক শব্দ :
টোপনি — নিদ্ৰা, শয়ন
বেলি — সূৰ্য, ভাস্কৰ, ৰবি, দিনকৰ
পানী — জল, নীৰ, অম্বু, বাৰি
ফুল — পুষ্প, কুসুম, প্ৰসূন
নিশা — ৰাতি, ৰজনী, যামিনী
সপোন — স্বপ্ন
আকাশ — গগন, অন্তৰীক্ষ, নভঃ, ব্যোম
চকু — নয়ন, নেত্ৰ, অক্ষি, দৃষ্টি
৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ :
ছিগা — যোৰা লগা / অটুট
সৰগ — নৰক
পুৱা — গধূলি / সন্ধিয়া
দিন — ৰাতি
নিজম — কোলাহল / চঞ্চল
হাঁহি — কান্দোন
৯। বাক্য ৰচনা কৰা :
মুকুতা (মণি বিশেষ): নিয়ৰৰ টোপালটো ফুলৰ পাহিত মুকুতাৰ দৰে জিলিকিছে।
পাহি (ফুলৰ পাহি): গোলাপ ফুলৰ পাহিবোৰ বৰ কোমল।
শোভে (শোভা পায়): নীলা আকাশত পূৰ্ণিমাৰ জোনটিয়ে বৰকৈ শোভে।
নিচুক (শান্ত / নিৰৱ): শিশুটিয়ে মাকৰ কোলাত সোমাই নিচুক হৈ পৰিল।
ফুলজুপি (ফুলৰ জোপা): চোতালৰ কাষৰ খৰিকাজাই ফুলজুপি ফুলেৰে ভৰি পৰিছে।
ফটিক (নিৰ্মল / স্বচ্ছ): পাহাৰৰ পৰা নিগৰি অহা নিজৰাটোৰ পানী ফটিকৰ দৰে পৰিষ্কাৰ।
১০। তৎসম, অৰ্ধতৎসম আৰু তদ্ভৱ শব্দৰ তালিকা :
তৎসম শব্দ: আকাশ, অশ্ব, বংশ, বৰ্ণ, জীৱন, মণি, নিশা।
অৰ্ধতৎসম শব্দ: ভকতি (ভক্তি), মুকুতা (মুক্তা), চেনেহ (স্নেহ), পীৰিতি (প্ৰীতি), শইচ (শস্য), দৰশন (দৰ্শন)।
তদ্ভৱ শব্দ: কাম (কৰ্ম), হাত (হস্ত), সাপ (সৰ্প), কাণ (কৰ্ণ), আজি (অদ্য), দাঁত (দন্ত), পানী (পানীয়া)।
১১। দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহৃত ইংৰাজী শব্দৰ তালিকা :
শিক্ষা সম্বন্ধীয়: স্কেল, পেঞ্চিল, বহী, স্কুল, কলেজ, ক্লাছ।
খেল সম্বন্ধীয়: ক্ৰিকেট, ফুটবল, বল, বেট, গ’ল।
যানবাহন: স্কুটাৰ, বাছ, মটৰগাড়ী, ৰে’ল, চাইকেল।
পোছাক-পাতি: ফ্ৰক, চাৰ্ট, পেন্ট, কোট, টাই।
আচবাব: টেবুল, চকী, আলমাৰী, বেঞ্চ।
বাচন-বৰ্তন: কাপ, প্লেট, গিলাচ, বাটি।
১২। এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা :
(ক) যি আনৰ উন্নতি দেখিব নোৱাৰে — চকুচৰহা / পৰশ্ৰীকাতৰ
(খ) একে মাকৰ সন্তান — সহোদৰ
(গ) যাৰ ঘৰ-বাৰী নাই — গৃহহীন / বাটৰুৱা
(ঘ) যিজনে ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰিব নোৱাৰে — অবিমৃশ্যকাৰী / অবিবেচক
(ঙ) যি আগেয়ে হোৱা নাই — অভূতপূৰ্ব
১৩। খণ্ডবাক্যৰে বাক্য ৰচনা :
তৰা-নৰা ছিঙি (বৰ বেগেৰে): পুলিচক দেখি চোৰটো তৰা-নৰা ছিঙি পলাল।
আকাশত চাং পতা (অস্বাভাৱিক কল্পনা কৰা): কাম নকৰি কেৱল আকাশত চাং পাতিলে একো লাভ নহয়।
পানী তলৰ কাঁইট (অজ্ঞাত শত্ৰু / নেদেখা বিপদ): কপটীয়া বন্ধুজন সমাজৰ বাবে পানী তলৰ কাঁইটৰ দৰে।
কথা চহকী (বেছিকৈ কথা কোৱা লোক): মানুহজন কথা চহকী হ’লেও কামৰ বেলিকা একো নাই।
হিয়াৰ আমঠু (অতি মৰমৰ): একমাত্ৰ পুত্ৰটি মাক-দেউতাকৰ হিয়াৰ আমঠু।
অলীক সপোন (অমূলক কল্পনা): পৰিশ্ৰম নকৰাকৈ ধনী হোৱাৰ আশা কৰাটো এটা অলীক সপোন।
চকু চৰহা (লোকৰ ভাল দেখিব নোৱৰা): চকু চৰহা মানুহে আনৰ উন্নতি দেখিলেই অন্তৰত জ্বলি-পুৰি মৰে।
১৪। ‘ভাগি’, ‘ভাঙি’, ‘ছিগি’, ‘ছিঙি’ৰ প্ৰয়োগেৰে খালী ঠাই পূৰণ :
(ক) মেৰামতি নকৰা বাবে জহি-খহি ঘৰটো ভাগি গ’ল।
(খ) ধুমুহাই ঘৰটো ভাঙি পেলালে।
(গ) পুৰণি হোৱা বাবে ৰছীডাল ছিগি থাকিল।
(ঘ) জোৰকৈ টনা-আঁজোৰা কৰা বাবে ৰছীডাল ছিঙি গ’ল।
(ঙ) এবছৰ নৌহওঁতেই মথাউৰিটো ভাগি গ’ল।
(চ) বানপানীয়ে মথাউৰিটো ভাঙি পেলালে।
৬. জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ
১৬। সাঁথৰ ভাঙা :
(ক) মৌ-মাখি নহয় কিন্তু কৰে গুণ গুণ / বামুণ নহয় কিন্তু কান্ধত লগুণ।
→ যঁতৰ (বা সূতা কটা যঁতৰ / মকৰা)(খ) ৰজাৰ ঘৰৰ হাতী / ধান খায় পাচি পাচি।
→ ঢেঁকী(গ) ৰজাৰ কাপোৰ তিয়াব পাৰি, শুকুৱাব নোৱাৰি।
→ জিভা