প্ৰশ্ন ১: ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বিষয়ে লিখা। 

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষ পৃথিৱীৰ উত্তৰ গোলাৰ্ধত আৰু এছিয়া মহাদেশৰ দক্ষিণাংশত অৱস্থিত এখন বিশাল উপ-মহাদেশীয় দেশ। ইয়াৰ অৱস্থান তলত দিয়া ধৰণৰ:

• অক্ষাংশীয় বিস্তৃতি: ৮°৪’২৮” উত্তৰ অক্ষৰেখাৰ পৰা ৩৭°১৭’৫৩” উত্তৰ অক্ষৰেখাৰ মাজত।

• দ্ৰাঘিমাংশীয় বিস্তৃতি: ৬৮°৭’৩৩” পূব দ্ৰাঘিমাৰেখাৰ পৰা ৯৭°২৪’৪৭” পূব দ্ৰাঘিমাৰেখাৰ মাজত।

• কৰ্কটক্ৰান্তি ৰেখা (২৩°৩০’ উত্তৰ অক্ষৰেখা): ভাৰতৰ প্ৰায় সোঁমাজেদি পাৰ হৈ গৈ দেশখনক উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দুটা প্ৰধান অংশত ভাগ কৰিছে।

• চাৰিসীমা: উত্তৰে হিমালয় পৰ্বতমালা আৰু চীন দেশ; দক্ষিণে ভাৰত মহাসাগৰ আৰু শ্ৰীলংকা; পূবে বংগোপসাগৰ আৰু ম্যানমাৰ; আৰু পশ্চিমে আৰৱ সাগৰ আৰু পাকিস্তান।

প্ৰশ্ন ২: ভাৰতৰ উপকূল ৰেখাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য কিমান?

উত্তৰ: ভাৰতৰ মূল ভূ-ভাগৰ উপকূল ৰেখাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে প্ৰায় ৬,১০০ কিলোমিটাৰ। (আন্দামান-নিকোবৰ আৰু লাক্ষাদ্বীপপুঞ্জসহ সৰ্বমুঠ উপকূল ৰেখাৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৭,৫১৬.৬ কিলোমিটাৰ)।

প্ৰশ্ন ৩: ভাৰতৰ মুঠ স্থলসীমাৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান?

উত্তৰ: ভাৰতৰ চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ সৈতে সংলগ্ন মুঠ স্থলসীমাৰ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৫,২০০ কিলোমিটাৰ।

প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতৰ ভূ-খণ্ড সম্পৰ্কে এটি চমুটোকা লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষ আকাৰৰ ফালৰ পৰা পৃথিৱীৰ সপ্তম বৃহত্তম দেশ। ইয়াৰ ভূ-খণ্ডৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

• মাটিকালি: ভাৰতৰ মুঠ মাটিকালি ৩২,৮৭,২৬৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ, যি পৃথিৱীৰ মুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় ২.৪ শতাংশ।

• বিস্তৃতি: উত্তৰত কাশ্মীৰৰ পৰা দক্ষিণত কন্যাকুমাৰীলৈকে ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩,২১৪ কিলোমিটাৰ আৰু পূবত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা পশ্চিমে গুজৰাটৰ সৌৰাষ্ট্ৰলৈকে প্ৰায় ২,৯৩৩ কিলোমিটাৰ বহল।

• ভূ-প্ৰকৃতিৰ বৈচিত্ৰ্য: ভাৰতৰ মুঠ মাটিকালিৰ ১০.৭% পৰ্বতেৰে, ১৮.৬% পাহাৰেৰে, ২৭.৭% মালভূমিৰে আৰু ৪৩.৩% সমভূমিৰে আবৃত হৈ আছে।

প্ৰশ্ন ৫: উত্তৰ ভাৰত আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ নদীসমূহৰ চাৰিটা মূল পাৰ্থক্য লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ নদীসমূহৰ চাৰিটা প্ৰধান পাৰ্থক্য হ’ল:

প্ৰশ্ন ৬: ভাৰতৰ ভূ-প্ৰাকৃতিক ভাগকেইটা কি কি?

উত্তৰ: ভূ-প্ৰাকৃতিক গঠন আৰু বৈশিষ্ট্যৰ ভিত্তিত ভাৰতবৰ্ষক ৪ টা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে:

1. উত্তৰৰ হিমালয় পাৰ্বত্য অঞ্চল

2. উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি অঞ্চল (সিন্ধু-গংগা-ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি)

3. দাক্ষিণাত্য মালভূমি অঞ্চল

4. উপকূল অঞ্চল (পূব আৰু পশ্চিম উপকূল)

(ইয়াৰ উপৰি বংগোপসাগৰৰ আন্দামান-নিকোবৰ আৰু আৰৱ সাগৰৰ লাক্ষাদ্বীপপুঞ্জক সুকীয়া দ্বীপ অঞ্চল হিচাপে ধৰা হয়)।

প্ৰশ্ন ৭: উত্তৰ ভাৰতৰ হিমালয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰৰ হিমালয় পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

1. বিস্তৃতি: পশ্চিমে কাশ্মীৰৰ নঙ্গ পৰ্বতৰ পৰা পূবে অৰুণাচলৰ পূব সীমা পৰ্যন্ত প্ৰায় ২,৫০০ কিমি দীঘল, ২৪০-৫০০ কিমি বহল আৰু প্ৰায় ৫ লাখ বৰ্গ কিমি জুৰি বিস্তৃত।

2. উৎপত্তি: টাৰচিয়েৰী যুগত প্ৰাচীন টেথিছ সাগৰৰ গেদ দুয়োফালৰ ভূখণ্ডৰ (আংগাৰালেণ্ড আৰু গণ্ডোৱানালেণ্ড) হেঁচাত ওপৰলৈ উঠি এই নব্য ভঙ্গিল পৰ্বত গঠন হৈছে।

3. তিনিটা সমান্তৰাল শ্ৰেণী:

• উচ্চ হিমালয় (হিমাদ্ৰী): গড়ে ৬,০০০ মিটাৰ ওখ চিৰতুষাৰাবৃত অঞ্চল।

• মধ্য হিমালয় (হিমাচল): গড়ে ৪,০০০ মিটাৰ ওখ আৰু ৬০-৮০ কিমি বহল।

• বহিঃহিমালয় (শিৱালিক): গড়ে ১,০০০ মিটাৰ ওখ নামনিৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল।

প্ৰশ্ন ৮: উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি অঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি অঞ্চলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

1. গঠন: হিমালয়ৰ পৰা বৈ অহা তিনিখন প্ৰধান নদী— সিন্ধু, গংগা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইহঁতৰ অলেখ উপনৈয়ে কঢ়িয়াই অনা সাৰুৱা পলস জমা হৈ প্ৰায় ৭ লাখ বৰ্গ কিমি জুৰি এই সমভূমি গঠিত হৈছে।

2. বিভাগসমূহ: এই সমভূমিক পাঁচটা ভাগত ভগাব পাৰি— পশ্চিম সমভূমি (ৰাজস্থানৰ থৰ মৰুভূমি), পঞ্জাব-হাৰিয়ানা সমভূমি, গংগা সমভূমি, উত্তৰবঙ্গ সমভূমি আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি।

3. সাৰুৱা আৰু ঘন জনবসতি: পলসুৱা উৰ্বৰ মাটি, নদীৰ সুচল জলসিঞ্চন আৰু উন্নত যাতায়াতৰ বাবে এই সমভূমি অঞ্চল ভাৰতৰ আটাইতকৈ ঘন জনবসতিপূৰ্ণ আৰু কৃষিকাৰ্যত আগবঢ়া।

প্ৰশ্ন ৯: দাক্ষিণাত্য মালভূমি অঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: দাক্ষিণাত্য মালভূমি অঞ্চলৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

1. আকৃতি আৰু গঠন: ই প্ৰাচীন কঠিন শিলাৰে গঠিত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ এক বিশাল মালভূমি।

2. সীমা আৰু পৰ্বতমালা: বিন্ধ্য, সাতপুৰা, মহাদেৱ আৰু মহাকাল পৰ্বতে ইয়াক উত্তৰ অংশ (মালৱা আৰু ছোটানাগপুৰ মালভূমি) আৰু দক্ষিণৰ মূল দাক্ষিণাত্য মালভূমি হিচাপে ভাগ কৰিছে। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত পশ্চিমঘাট আৰু পূব সীমাত পূৰ্বঘাট পৰ্বতমালা অৱস্থিত।

3. ঢাল আৰু নদীপ্ৰণালী: মালভূমিটো পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ ঢাল খোৱা বাবে মহানদী, গোদাৱৰী, কৃষ্ণা আৰু কাৱেৰী আদি নদী বংগোপসাগৰত পৰিছে; কেৱল নৰ্মদা আৰু তাপ্তী নদী পশ্চিমলৈ বৈ গৈ আৰৱ সাগৰৰ কাম্বে উপসাগৰত পৰিছে।

প্ৰশ্ন ১০: উপকূল অঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ উপকূল অঞ্চলক দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে:

1. পূব উপকূল: বংগোপসাগৰ আৰু পূৰ্বঘাট পৰ্বতৰ মাজত অৱস্থিত (গংগাৰ মোহনাৰ পৰা কন্যাকুমাৰীলৈকে)। ই প্ৰায় ১,১০০ কিমি দীঘল আৰু গড়ে ১২০ কিমি বহল। গোদাৱৰী, কৃষ্ণা আদি নদীৰ ব-দ্বীপ থকা বাবে ই বহল আৰু সাৰুৱা। ইয়াৰ উত্তৰ অংশক উত্তৰ সৰকাৰ আৰু দক্ষিণ অংশক কৰমণ্ডল উপকূল বোলে। ইয়াত চিল্কা আৰু পুলিকট হ্ৰদ আছে।

2. পশ্চিম উপকূল: আৰৱ সাগৰ আৰু পশ্চিমঘাটৰ মাজত কাম্বে উপসাগৰৰ পৰা কন্যাকুমাৰীলৈকে প্ৰায় ১,৫০০ কিমি দীঘল আৰু ১০-১৫ কিমি ঠেক। ইয়াৰ উত্তৰ অংশক কংকন উপকূল আৰু দক্ষিণ অংশক মালাৱাৰ উপকূল বোলে।

প্ৰশ্ন ১১: ভাৰতৰ জলবায়ুৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ জলবায়ু প্ৰধানকৈ ক্ৰান্তীয় মৌচুমী (Tropical Monsoon) প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

• ১. মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ: গ্ৰীষ্মকালত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমীৰ বাবে প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু শীতকালত উত্তৰ-পূব মৌচুমীৰ বাবে শুকান শীতল বতৰ অনুভূত হয়।

• ২. আঞ্চলিক ভিন্নতা: কৰ্কটক্ৰান্তিয়ে দেশখনক উত্তৰ সমমণ্ডল আৰু দক্ষিণ গ্ৰীষ্মমণ্ডলত ভাগ কৰা বাবে দক্ষিণত গৰম বেছি আৰু উপকূলত সাগৰৰ বাবে সমভাৱাপন্ন জলবায়ু থাকে।

• ৩. চাৰিটা ঋতু: শীতকাল (ডিচেম্বৰ-মাৰ্চ), প্ৰাক্ বাৰিষাকাল (মাৰ্চ-মে’), বাৰিষাকাল (জুন-ছেপ্টেম্বৰ) আৰু প্ৰাক্ শীতকাল (অক্টোবৰ-ডিচেম্বৰ)।

প্ৰশ্ন ১২: ভাৰতত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে এটা টোকা লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতৰ জলবায়ু আৰু অৰ্থনীতিত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ অত্যন্ত সুদূৰপ্ৰসাৰী:

1. দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ: গ্ৰীষ্মকালত আৰৱ সাগৰ আৰু বংগোপসাগৰৰ পৰা প্ৰচুৰ জলীয় বাষ্প কঢ়িয়াই আনি পশ্চিমঘাট পৰ্বত, মেঘালয় মালভূমি (চেৰাপুঞ্জীত বাৰ্ষিক ১২৫০ চেমি বৰষুণ) আৰু অসম তথা সমগ্ৰ ভাৰতত ধাৰাসাৰ বৰষুণ দিয়ে। ভাৰতৰ বাৰ্ষিক বৰষুণৰ সৰহভাগ এই বতাহৰ দ্বাৰাই হয়।

2. উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহ: শীতকালত স্থলভাগৰ পৰা বলা শুকান চেঁচা বতাহ। ই বংগোপসাগৰৰ ওপৰেদি আহোঁতে জলীয় বাষ্প আহৰণ কৰি তামিলনাডুৰ কৰমণ্ডল উপকূলত শীতকালীন বৰষুণ ঘটায়।

3. কৃষিৰ নিৰ্ভৰশীলতা: ভাৰতৰ কৃষি উৎপাদন প্ৰত্যক্ষভাৱে মৌচুমী বৰষুণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱা বাবে ভাৰতীয় কৃষিক “মৌচুমীৰ জুৱাখেলা” বুলিও কোৱা হয়।

প্ৰশ্ন ১৩: ভাৰতৰ বৰষুণৰ বিতৰণ সম্পৰ্কে এটি আভাস দিয়া।

উত্তৰ: ভাৰতত ভূ-প্ৰকৃতি আৰু মৌচুমী বতাহৰ দিশ অনুসৰি বৰষুণৰ বিতৰণ অত্যন্ত অসম:

• অত্যাধিক বৰষুণৰ অঞ্চল (৩০০ চেমিতকৈ অধিক): মেঘালয় মালভূমি (চেৰাপুঞ্জী/মৌচিনৰাম), অৰুণাচলৰ নামনি ভাগ, উজনি অসম আৰু পশ্চিমঘাট পৰ্বতৰ পশ্চিম ঢাল।

• মধ্যমীয়া বৰষুণৰ অঞ্চল (১০০ ৰ পৰা ২০০ চেমি): ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি, গংগা সমভূমি, পশ্চিমবংগ, বিহাৰ আৰু উৰিষ্যা।

• কম বৰষুণৰ অঞ্চল (৫০ ৰ পৰা ১০০ চেমি): দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ অন্তৰ্ভাগ, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক আৰু গুজৰাট।

• অতি কম বৰষুণৰ অঞ্চল (৫০ চেমিতকৈ কম): ৰাজস্থানৰ থৰ মৰুভূমি (ঠাইবিশেষে ২০ চেমিতকৈও কম) আৰু লাডাখৰ শীতল মৰুভূমি।

প্ৰশ্ন ১৪: ভাৰতৰ উদ্ভিদসমূহক কেইভাগত ভগোৱা হৈছে লিখা।

উত্তৰ: জলবায়ু, বৰষুণ আৰু মাটিৰ গুণাগুণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভাৰতৰ উদ্ভিদসমূহক প্ৰধানকৈ ছয় (৬) ভাগত ভগোৱা হৈছে:

1. চিৰসেউজীয়া উদ্ভিদ (Evergreen Vegetation)

2. মৌচুমীয় উদ্ভিদ (Monsoon/Deciduous Vegetation)

3. কাঁইটীয়া মৰু উদ্ভিদ (Dry Thorny Vegetation)

4. তৃণজাতীয় উদ্ভিদ (Grassland Vegetation)

5. ব-দ্বীপীয় উদ্ভিদ বা মেনগ্ৰ’ভ (Mangrove Vegetation)

6. পাৰ্বত্য উদ্ভিদ (Mountain Vegetation)

প্ৰশ্ন ১৫: ভাৰতৰ চিৰসেউজীয়া উদ্ভিদৰ বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰ: চিৰসেউজীয়া উদ্ভিদৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

• বাৰ্ষিক ২০০ চেমিতকৈ অধিক বৰষুণ আৰু ২৫°-২৭°C গড় উত্তাপ থকা অঞ্চলত এই উদ্ভিদ দেখা যায়।

• গছবোৰ অত্যন্ত ওখ (৪৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত) আৰু ডাঠ অৰণ্যৰ সৃষ্টি কৰে। গছৰ তলত বাঁহ, বেত, ঢেকীয়া আদি লতাজাতীয় উদ্ভিদ গজে।

• বছৰৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট সময়ত গছৰ পাত একেলগে নসৰে বাবে অৰণ্যখন সদায় সেউজীয়া হৈ থাকে।

• প্ৰধান গছ-গছনি: শিশু, চন্দন, ৰবৰ, মেহগনি, এনি ইত্যাদি। (পশ্চিমঘাটৰ পশ্চিম ঢাল, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু আন্দামান দ্বীপপুঞ্জত পোৱা যায়)।

প্ৰশ্ন ১৬: ভাৰতৰ পাৰ্বত্য উদ্ভিদৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ: পাৰ্বত্য অঞ্চলত উচ্চতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে উত্তাপ আৰু বৰষুণৰ পৰিৱৰ্তন হোৱাৰ বাবে উদ্ভিদৰ প্ৰকাৰো সলনি হয়:

• ১,০০০ মিটাৰ পৰ্যন্ত উচ্চতাত শাল, বাঁহ আদিৰে গঠিত ডাঠ মৌচুমীয় অৰণ্য পোৱা যায়।

• ১,০০০ ৰ পৰা ২,০০০ মিটাৰ উচ্চতাত ওক (Oak), চেষ্টনাট আদি বহল পাতৰ চিৰসেউজীয়া আৰু সৰল গছ পোৱা যায়।

• ১,৬০০ ৰ পৰা ৩,০০০ মিটাৰ উচ্চতাত দেৱদাৰু, পাইন, ফাৰ আৰু স্প্ৰুচ আদি কোণধাৰী (Coniferous) সৰল গছৰ অৰণ্য থাকে।

• ৩,০০০ মিটাৰৰ অধিক উচ্চতাত কেৱল আল্পীয় (Alpine) ঘাঁহ-বন আৰু গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ পোৱা যায়।

প্ৰশ্ন ১৭: ভাৰতৰ বৰ্তমান জনসংখ্যা কিমান? ইয়াৰ ঘনত্ব কিমান?

উত্তৰ (২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি):

• মুঠ জনসংখ্যা: প্ৰায় ১২১.০৭ কোটি (১,২১০,৭২৬,৯৩২ জন)।

• জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব: প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত গড়ে ৩৮২ জন।

প্ৰশ্ন ১৮: জনপ্ৰব্ৰজন কেইপ্ৰকাৰ আৰু কি কি?

উত্তৰ: জনপ্ৰব্ৰজন প্ৰধানকৈ দুই প্ৰকাৰৰ:

1. আভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন (Internal Migration): দেশৰ ভৌগোলিক সীমাৰ ভিতৰত হোৱা প্ৰব্ৰজন। ই দুই প্ৰকাৰৰ—

• (ক) আন্তঃৰাজ্যিক প্ৰব্ৰজন (এখন ৰাজ্যৰ পৰা আন ৰাজ্যলৈ)

• (খ) ৰাজ্যৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰব্ৰজন (ৰাজ্যৰ ভিতৰতে জিলাসমূহৰ মাজত— গাঁৱৰ পৰা গাঁৱলৈ, গাঁৱৰ পৰা চহৰলৈ, চহৰৰ পৰা গাঁৱলৈ আৰু চহৰৰ পৰা চহৰলৈ)।

1. বাহ্যিক বা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰব্ৰজন (External/International Migration): এখন দেশৰ পৰা আন এখন দেশলৈ হোৱা প্ৰব্ৰজন (যেনে চুবুৰীয়া বাংলাদেশ, নেপাল আদিৰ পৰা ভাৰতলৈ হোৱা প্ৰব্ৰজন)।

প্ৰশ্ন ১৯: জনপ্ৰব্ৰজনৰ ফলত ভাৰতত কেনে প্ৰভাৱ পৰিছে?

উত্তৰ: জনপ্ৰব্ৰজনে ভাৰতৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত তলত দিয়া প্ৰভাৱসমূহ পেলাইছে:

1. জনসংখ্যা আৰু সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা: প্ৰব্ৰজনে জনসংখ্যা দ্ৰুত বৃদ্ধি কৰি মাটি, খাদ্য, বাসস্থান, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা খণ্ডৰ ওপৰত অসহনীয় হেঁচা সৃষ্টি কৰিছে।

2. জনগাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তন: কিছুমান অঞ্চলত (যেনে অসম আৰু ত্ৰিপুৰা) বহিৰাগত প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাই খিলঞ্জীয়া লোকৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু পৰিচয় সংকটত পেলাইছে।

3. নগৰীকৰণ আৰু বস্তিৰ সৃষ্টি: গাঁৱৰ পৰা চহৰলৈ হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত নগৰসমূহত অস্বাস্থ্যকৰ বস্তি অঞ্চল (Slums) গঢ় লৈ উঠিছে আৰু প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পাইছে।

4. সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক উত্তেজনা: স্থানীয় কৰ্মসংস্থাপনত প্ৰতিযোগিতা আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ পৰিৱৰ্তনে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰিছে।

প্ৰশ্ন ২০: ভাৰতৰ অৰ্থনীতিৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা।

উত্তৰ: ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:

1. নিম্ন জনমূৰি আয় আৰু মন্থৰ বৃদ্ধি: বিকশিত দেশৰ তুলনাত ভাৰতৰ জনমূৰি আয় অতি কম আৰু ইয়াৰ বৃদ্ধিৰ হাৰো লেহেমীয়া।

2. অত্যাধিক জনসংখ্যাৰ চাপ: প্ৰচুৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিয়ে অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ সুফলসমূহ হ্ৰাস কৰে।

3. ব্যাপক দৰিদ্ৰতা: দেশৰ প্ৰায় ২৭.৫% লোক আজিও দৰিদ্ৰতাৰ সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰে।

4. কৃষি নিৰ্ভৰশীলতা: দেশৰ কৰ্মক্ষম লোকৰ প্ৰায় ৬০% কৃষিখণ্ডৰ ওপৰতে প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে নিৰ্ভৰশীল।

5. বৰ্ধিত নিবনুৱা সমস্যা: ঔদ্যোগিক বিকাশ মন্থৰ হোৱাৰ বাবে বৰ্ধিত কৰ্মক্ষম লোকক নিযুক্তি দিয়াত ব্যৰ্থ হৈছে।

6. পৰিকল্পনাভিত্তিক মিশ্ৰ অৰ্থনীতি: পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সমন্বয়ত উন্নয়ন সাধন কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ২১: ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল কেইটা কি কি?

উত্তৰ (পাঠ্যপুথিৰ তালিকা অনুসৰি ৭ খন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল):

1. আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ (ৰাজধানী: পোৰ্ট ব্লেয়াৰ)

2. চণ্ডীগড় (ৰাজধানী: চণ্ডীগড়)

3. দিল্লী (ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী ক্ষেত্ৰ)

4. দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলী (ৰাজধানী: ছিলভাছা)

5. দমন আৰু দিউ (ৰাজধানী: দমন)

6. লাক্ষাদ্বীপ (ৰাজধানী: কাভাৰাট্টী)

7. পণ্ডিচেৰী বা পুডুচেৰী (ৰাজধানী: পণ্ডিচেৰী)

(টোকা: সাম্প্ৰতিক প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন অনুসৰি জম্মু-কাশ্মীৰ আৰু লাডাখ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল হয় আৰু দাদৰা-নগৰ হাভেলী আৰু দমন-দিউ একত্ৰিত হৈ বৰ্তমান মুঠ ৮ খন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আছে)।

প্ৰশ্ন ২২: ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহ আৰু সেইবোৰৰ ৰাজধানীৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: পাঠ্যপুথিৰ তালিকা অনুসৰি ২৯ খন ৰাজ্য আৰু সেইবোৰৰ ৰাজধানী তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

প্ৰশ্ন ২৩: ভাৰতৰ শেহতীয়াকৈ গঠন হোৱা ৰাজ্যখন কি? ইয়াৰ সৰ্বমুঠ মাটিকালি আৰু জনসংখ্যা কিমান?

উত্তৰ:

• ৰাজ্যখনৰ নাম: তেলেংগানা (Telangana) (২০১৪ চনৰ ২ জুনত অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ পুনৰ্গঠনৰ জৰিয়তে ২৯ সংখ্যক ৰাজ্য হিচাপে গঠন হৈছিল; ৰাজধানী: হায়দৰাবাদ)।

• মাটিকালি: ১,১৪,৮৪০ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।

• জনসংখ্যা: প্ৰায় ৩.৫ কোটি (৩,৫১,৯৩,৯৭৮ জন)।