মানৰ অসম আক্ৰমণ
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
অতি চমু / চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন
১। ১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াৰ আমোলত মানসকলে কোনখন দেশ জয় কৰিছিল?
উত্তৰ: আৰাকান (ব্ৰহ্মদেশৰ পশ্চিমে অৱস্থিত)।
২। মান আৰু ব্ৰিটিছৰ মাজত কেতিয়াৰ পৰা শত্ৰুতা সৃষ্টি হৈছিল?
উত্তৰ: মান ৰজা বদৌপায়াই আৰাকান দখল কৰাৰ পিছত প্ৰায় ৪০,০০০ আৰাকানী শৰণাৰ্থীয়ে ইংৰাজ অধিকৃত বংগদেশত আশ্ৰয় লৈছিল। মান ৰজাই তেওঁলোকক ঘূৰাই বিচাৰিছিল যদিও ব্ৰিটিছে ঘূৰাই নিদিয়াত দুয়োপক্ষৰ মাজত শত্ৰুতাৰ সৃষ্টি হৈছিল।
৩। মানৰ উপদ্ৰৱত থাকিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজনৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰ: গোবিন্দচন্দ্ৰ।
৪। কোন যুদ্ধত আহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত।
৫। বৈশালী হুকং কি?
উত্তৰ: ১৮১৭ চনত বদন বৰফুকনৰ লগত অহা এজন মান লিপিকাৰে মান সেনাৰ সামৰিক অভিযানৰ বিষয়ে লিখি থৈ যোৱা এটা ঐতিহাসিক টোকা বা বিৱৰণী।
৬। বৈশালী মুং-ডুন-চুন খাম কি?
উত্তৰ: ১৮১৭ চনত বদন বৰফুকনৰ লগত অহা দ্বিতীয়জন মান লিপিকাৰে মান সেনাৰ সামৰিক অভিযান সম্পৰ্কে লিখি থৈ যোৱা আন এটা ঐতিহাসিক টোকা বা বিৱৰণী।
৭। বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য আহোঁতে অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কোন আছিল?
উত্তৰ: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই।
৮। বদনচন্দ্ৰই কিমান মান সৈন্য লগত আনিছিল?
উত্তৰ: প্ৰায় ৮,০০০ (আঠ হাজাৰ) মান সেনা।
৯। বদনচন্দ্ৰই অসমত সোমায়েই কিমান অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাইছিল?
উত্তৰ: বাটত মানৰ কৰতলীয়া ৰজাসকলৰ পৰা ৮,০০০ (আঠ হাজাৰ) অতিৰিক্ত সৈন্য গোটাই সৰ্বমুঠ ১৬,০০০ সৈন্য লৈ অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল।
১০। বদনচন্দ্ৰক চন্দ্ৰকান্ত সিংহই কি উপাধিৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী পাতিছিল?
উত্তৰ: ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ উপাধিৰে।
১১। মানৰ আক্ৰমণ কোন কোন চনত হৈছিল?
উত্তৰ: তিনিবাৰ হৈছিল— ১৮১৭, ১৮১৯ আৰু ১৮২১ খ্ৰীষ্টাব্দত।
১২। কোন চনত বদনচন্দ্ৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰ: ১৮১৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আগষ্ট মাহত (ৰূপসিং চুবেদাৰৰ দ্বাৰা)।
শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা
১। ১৮১৭ চনত মানসকলে অসমৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।
২। জগন্নাথ ঢেকিয়াল ফুকন ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভাতৃ আছিল।
৩। বদন চন্দ্ৰৰ হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত।
৪। ৰাজমাও নুমলী চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ মাতৃ আছিল।
৫। য়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰি তাৰিখে স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল।
ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্ন
১। মণিপুৰ আৰু আৰাকানত মানৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
মান ৰজা আলংপায়াৰ দিনৰে পৰা ব্ৰহ্মদেশে পশ্চিম দিশে ৰাজ্য বিস্তাৰৰ নীতি গ্ৰহণ কৰিছিল।
১৭৮৪ চনত মান ৰজা বদৌপায়াই আৰাকান জয় কৰি সমগ্ৰ বংগোপসাগৰীয় উপকূলত নিজৰ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত প্ৰায় ৪০,০০০ আৰাকানী প্ৰজাই ইংৰাজৰ বংগদেশত আশ্ৰয় লয়।
ইয়াৰ পিছত মানসকলে ১৮১৯ চনত মণিপুৰ আক্ৰমণ কৰি জয় কৰে। মণিপুৰৰ ৰজা গম্ভীৰ সিংহ সিংহাসনচ্যুত হৈ পলাই যাবলৈ বাধ্য হয় আৰু মানে মণিপুৰক নিজৰ দখললৈ আনি কাছাৰৰ দিশে অগ্ৰসৰ হয়।
২। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰিতাই কেনেকৈ ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম দিছিল আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সংকটকালত স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহ পলাই যোৱাত শাসনৰ সকলো ক্ষমতা পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ হাতলৈ যায়।
গৌৰীনাথ সিংহৰ মৃত্যুৰ পিছত পূৰ্ণানন্দই কম বয়সীয়া কমলেশ্বৰ সিংহ আৰু পিছত চন্দ্ৰকান্ত সিংহক সিংহাসনত বহুৱাই নিজে অপৰিসীম ক্ষমতাৰ গৰাকী হৈ স্বেচ্ছাচাৰীভাৱে শাসন কৰিবলৈ লয়।
প্ৰশাসনৰ সকলো কথাতে পূৰ্ণানন্দৰ একাধিপত্য থকা বাবে বহু আহোম বিষয়া আৰু ডা-ডাঙৰীয়া অসন্তুষ্ট হৈ পৰে।
ইয়াৰ ফলস্বৰূপে পূৰ্ণানন্দক ক্ষমতাচ্যুত কৰিবলৈ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত ‘পানীমুৱা বিদ্ৰোহ’ আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ দিনত সত্ৰাম আৰু বদন বৰফুকনৰ সহযোগত হত্যাৰ ষড়যন্ত্ৰ গঢ় লৈ উঠে।
৩। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ শেষ পৰিণতি কি আছিল?
উত্তৰ:
পূৰ্ণানন্দৰ একনায়কত্বৰ বিৰুদ্ধে ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ প্ৰিয়পাত্ৰ সত্ৰামে চলোৱা ষড়যন্ত্ৰ ফাদিল হোৱাত সত্ৰামক নিৰ্বাসন দিয়া হয় আৰু সহযোগীসকলক মৃত্যুদণ্ড বিহা হয়।
এই ষড়যন্ত্ৰত বদন বৰফুকন জড়িত থকাৰ সন্দেহত পূৰ্ণানন্দই তেওঁক ধৰিবলৈ মানুহ পঠিওৱাত বদনে পলাই গৈ ব্ৰিটিছৰ ওচৰত আৰু পিছত মান দেশলৈ গৈ মান ৰজাৰ সহায় ভিক্ষা কৰে।
ইয়াৰ শেষ পৰিণতিস্বৰূপে ১৮১৭ চনত বদনে মান সৈন্য লৈ অসম আক্ৰমণ কৰে, ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই পূৰ্ণানন্দৰ মৃত্যু ঘটে আৰু আহোম ৰাজ্য ধ্বংসৰ মুখলৈ গতি কৰে।
৪। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত মানে কিয় অসম আক্ৰমণ কৰিছিল?
উত্তৰ: বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত মানে অসম আক্ৰমণ কৰাৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল—
পূৰ্ণানন্দৰ অত্যাচাৰৰ পৰা আত্মৰক্ষা: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁয়ে বদনক পদচ্যুত কৰি বন্দী কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাত বদনে আত্মৰক্ষাৰ বাবে সহায় বিচাৰিছিল।
ব্ৰিটিছৰ অহস্তক্ষেপ নীতি: ব্ৰিটিছে পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক সহায় নিদিয়াত বদন ব্ৰহ্মদেশলৈ যায়।
মান ৰজাৰ স্বাৰ্থ আৰু ৰঙ্গিলীৰ অনুৰোধ: মান ৰজাৰ অসমীয়া ৰাণী ৰঙ্গিলী আইদেউ (বদনৰ পেহীয়েক)ৰ অনুৰোধ আৰু মান ৰজাই অসমক ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ সুযোগ হিচাপে লৈ বদনক সহায় কৰিবলৈ ১৬,০০০ সৈন্য প্ৰেৰণ কৰে।
৫। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অসমত মানৰ ৰাজনৈতিক হস্তক্ষেপ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰই মান সৈন্য লৈ পাটকাই পাৰ হৈ অসমত সোমায় আৰু ঘিলাধাৰী ও কঠালবাৰীৰ যুদ্ধত আহোম সেনাক পৰাস্ত কৰি ৰাজধানী যোৰহাট দখল কৰে।
বদনে নিজকে ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ পাতি সকলো শাসন ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ আনে আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক নামমাত্ৰ ৰজা হিচাপে বাহাল ৰাখে।
মান সেনাক প্ৰচুৰ ধন-সোণ আৰু উপহাৰ (থেমো আইদেউ) দি এমাহৰ ভিতৰতে ওভতাই পঠিওৱা হয়।
এই अभियाনে অসমৰ আভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত মানসকলৰ প্ৰথম প্ৰত্যক্ষ প্ৰৱেশ ঘটায় আৰু পৰৱৰ্তী ভয়াৱহ আক্ৰমণৰ পথ মুকলি কৰে।
৬। মানৰ অসম আক্ৰমণৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: মানৰ অসম আক্ৰমণৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল—
আহোম ৰাজদৰবাৰৰ গৃহকন্দল: পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বেচ্ছাচাৰী শাসন আৰু বদন বৰফুকনৰ সৈতে হোৱা তীব্ৰ ব্যক্তিগত শত্ৰুতা।
বদনচন্দ্ৰৰ দ্বাৰা মানক আমন্ত্ৰণ: ব্ৰিটিছৰ পৰা সহায় নাপাই বদন বৰফুকনে নিজৰ স্বাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে মান ৰজাক সামৰিক সহায়ৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায়।
ব্ৰহ্মদেশৰ সাম্ৰাজ্যবাদী নীতি: মান ৰজাসকলে আৰাকান আৰু মণিপুৰ জয় কৰাৰ পিছত পশ্চিম দিশলৈ সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰের লক্ষ্য লৈছিল।
ব্ৰিটিছৰ সৈতে মানৰ শত্ৰুতা: আৰাকানী শৰণাৰ্থীকে লৈ সৃষ্টি হোৱা বিবাদৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত মানে ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে অসমক এটা শক্তিশালী ঘাটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছিল।
৭। মানৰ অসম আক্ৰমণৰ পৰিণতিসমূহ ফঁহিয়াই দেখুওৱা।
উত্তৰ: মানৰ অসম আক্ৰমণৰ পৰিণতি আছিল অতিশয় ভয়াৱহ আৰু সুদূৰপ্ৰসাৰী—
আহোম ৰাজবংশৰ পতন: ছশ বছৰীয়া আহোম ৰাজশাসনৰ চিৰদিনীয়া অৱসান ঘটে।
মানৰ বৰ্বৰ অত্যাচাৰ (মানৰ দিন): ১৮২১-১৮২৫ চনলৈ মানৰ পাশৱিক অত্যাচাৰ, হত্যা আৰু লুণ্ঠনত গাঁও-ভূঁই উছন হয়, খেতি-বাতি ধ্বংস হয় আৰু সমগ্ৰ অসম জুৰি আকাল-দুৰ্ভিক্ষৰ সৃষ্টি হয়।
জনসংখ্যা হ্ৰাস আৰু ভগনীয়া: হাজাৰ হাজাৰ মানুহ পাহাৰ-জংঘল আৰু চুবুৰীয়া ব্ৰিটিছ ৰাজ্যলৈ পলাই যোৱাত অসমৰ প্ৰায় আধাতকৈ বেছি অংশ জনশূন্য হাবিত পৰিণত হয়।
প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধ আৰু ব্ৰিটিছৰ আগমন: মানৰ উপদ্ৰৱ ব্ৰিটিছ সীমান্তলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱাত ১৮২৪ চনত প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধ হয় আৰু ১৮২৬ চনৰ য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ জৰিয়তে অসমে চিৰদিনৰ বাবে স্বাধীনতা হেৰুৱাই ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যায়।
৮। কোনটো বিদ্ৰোহক ‘পানীমুৱা বিদ্ৰোহ’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ একনায়কত্ববাদী শাসনৰ বিৰুদ্ধে অসন্তুষ্ট হৈ দেশৰ বহু মুখিয়াল লোক আৰু বিষয়াই পানীমুৱা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত সংগঠিত কৰা বিদ্ৰোহক ‘পানীমুৱা বিদ্ৰোহ’ বোলা হয়।
৯। ১৮১৭ চনৰ অসমত মানসকলৰ সামৰিক হস্তক্ষেপৰ দুটা ফলাফল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: দুটা ফলাফল হ’ল—
ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হয় আৰু পুত্ৰ ৰুচিনাথে গুৱাহাটীলৈ পলাই যায়।
যোৰহাটত চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ ৰজা হিচাপে বাহাল ৰাখি বদনচন্দ্ৰই ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ হৈ সকলো প্ৰশাসনিক ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ আনে।
১০। প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধ কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল? এই যুদ্ধখন ক’ত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰ: প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধ ১৮২৪ চনৰ ৫ মাৰ্চৰ পৰা ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ সংঘটিত হৈছিল।
ৰণাংগনসমূহ: এই যুদ্ধখন প্ৰধানকৈ চাৰিখন ৰণাংগনত সংঘটিত হৈছিল— (১) ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা (অসম), (২) কাছাৰ, (৩) মণিপুৰ আৰু (৪) ব্ৰহ্মদেশ (ম্যানমাৰ)।
১১। য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ উল্লেখযোগ্য ফলাফলসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ উল্লেখযোগ্য ফলাফলসমূহ হ’ল—
এই সন্ধিৰ জৰিয়তে প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্ত পৰে আৰু অসমৰ পৰা মানৰ বৰ্বৰ শাসন চিৰদিনৰ বাবে দূৰ হয়।
মান ৰজাই আৰাকান, তেনাছেৰিম প্ৰদেশ ব্ৰিটিছক এৰি দিয়ে আৰু এক কোটি টকা যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ দিয়ে।
মানে অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াত সকলো ধৰণৰ হস্তক্ষেপ ত্যাগ কৰে আৰু মণিপুৰত গম্ভীৰ সিংহক ৰজা বুলি স্বীকাৰ কৰে।
অসম সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানিৰ শাসনৰ অধীনলৈ যায়।
১২। য়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে লিখা।
উত্তৰ: য়াণ্ডাবু সন্ধি অসম তথা সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ইতিহাসৰ এক যুগান্তকাৰী ঘটনা:
এই সন্ধিয়ে অসমৰ মধ্যযুগীয় আহোম সামন্তবাদী ৰাজতন্ত্ৰ আৰু মানৰ নিষ্ঠুৰ দিনৰ ওৰ পেলায়।
সন্ধিৰ দ্বিতীয় অনুচ্ছেদৰ সুবিধা লৈ ব্ৰিটিছে অসমত নিজৰ প্ৰত্যক্ষ ঔপনিৱেশিক শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
ইয়াৰ ফলস্বৰূপে অসমত আধুনিক পাশ্চাত্য শিক্ষা, যাতায়াত আৰু নতুন প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ বাট মুকলি হয় আৰু অসম ভাৰতৰ মূল ৰাজনৈতিক ধাৰাৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ পৰে।
চমুটোকা
১। বদৌপায়া: ব্ৰহ্মদেশৰ এগৰাকী প্ৰতাপী আৰু সাম্ৰাজ্যবাদী মান ৰজা আছিল বদৌপায়া। তেওঁ ১৭৮৪ চনত আৰাকান দখল কৰে। বদন বৰফুকনে পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে সহায় বিচৰাত বদৌপায়াই ১৮১৭ চনত বদনৰ নেতৃত্বত অসমলৈ ১৬,০০০ সৈন্য প্ৰেৰণ কৰিছিল।
২। গম্ভীৰ সিং: মণিপুৰৰ এজন দেশপ্ৰেমিক ৰজা আছিল গম্ভীৰ সিং। ১৮১৯ চনত মানে মণিপুৰ দখল কৰাত তেওঁ সিংহাসনচ্যুত হৈছিল। পিছত ইংৰাজৰ সহায় লৈ তেওঁ মণিপুৰৰ পৰা মান সেনাক খেদি পঠিয়ায় আৰু ১৮২৬ চনৰ য়াণ্ডাবু সন্ধিমতে মণিপুৰৰ স্বাধীন ৰজা হিচাপে পুনৰ স্বীকৃতি লাভ কৰে।
৩। গোবিন্দচন্দ্ৰ: গোবিন্দচন্দ্ৰ আছিল কাছাৰৰ শেষৰজন হেৰম্ব ৰজা। মণিপুৰী ৰজা গম্ভীৰ সিংহ আৰু মান সেনাৰ আক্ৰমণত তিষ্ঠিব নোৱাৰি তেওঁ শ্ৰীহট্টলৈ পলাই গৈ ব্ৰিটিছৰ শৰণাপন্ন হয়। পিছত ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্তত ব্ৰিটিছে তেওঁক কাছাৰৰ কৰতলীয়া ৰজা পাতে।
৪। দামান গগৈ: ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত বদন বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অহা মান সেনাক বাধা দিবলৈ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁয়ে প্ৰেৰণ কৰা আহোম সৈন্যবাহিনীৰ এজন অন্যতম সেনাপতি আছিল দামান গগৈ। তেওঁ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত মান সৈন্যৰ হাতত পৰাস্ত হয়।
৫। হাও বৰা: ১৮১৭ চনত দামান গগৈৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে মান সেনাক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ যোৱা আহোম সৈন্যৰ আন এজন সেনাপতি আছিল হাও বৰা। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত তেওঁলোকেও মান সৈন্যৰ হাতত শোচনীয়ভাৱে পৰাস্ত হ’বলগীয়া হয়।
৬। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধ: ১৮১৭ খ্ৰীষ্টাব্দত বদন বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অহা মান সেনা আৰু দামান গগৈ ও হাও বৰাৰ নেতৃত্বাধীন আহোম সেনাৰ মাজত ঘিলাধাৰী নামৰ ঠাইত এই ঐতিহাসিক ৰণখন হৈছিল। এই যুদ্ধত আহোম সেনা পৰাজিত হয় আৰু এই পৰাজয়ৰ বাতৰি পাই প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু ঘটে।
৭। ব্ৰজনাথ: আহোম ৰজা ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ নাতি আছিল ব্ৰজনাথ গোহাঁই। বদন বৰফুকনৰ হত্যাৰ পিছত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁয়ে তেওঁক ৰজা পাতিবলৈ বিচাৰিছিল যদিও তেওঁৰ শৰীৰত অংগক্ষত থকাৰ বাবে পুত্ৰ পুৰন্দৰ সিংহকহে ৰজা পতা হয়।
৮। পুৰন্দৰ সিংহ: ব্ৰজনাথ গোহাঁইৰ পুত্ৰ পুৰন্দৰ সিংহক ১৮১৮ চনত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁয়ে আহোমৰ ৰজা পাতে। কিন্তু ১৮১৯ চনত মানে পুনৰ আক্ৰমণ কৰাত তেওঁ বংগদেশলৈ পলাই যায়। পিছত তেওঁ নিজাকৈ সৈন্য সংগ্ৰহ কৰি মানৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছিল যদিও বিফল হয়।
৯। লুকু ডেকাফুকন: চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ এজন নিষ্ঠাবান আহোম সেনাপতি আছিল লুকু ডেকাফুকন। ১৮১৮ চনত ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁয়ে সৈন্য লৈ ৰাজধানী আক্ৰমণ কৰিবলৈ আহোঁতে চন্দ্ৰকান্ত সিংহই লুকু ডেকাফুকনক যুদ্ধলৈ পঠিয়ায়। যুদ্ধত লুকু ডেকাফুকন বীৰদৰ্পে যুঁজি নিহত হয়।
১০। আলুমিংগি: ১৮১৯ খ্ৰীষ্টাব্দত বদন বৰফুকনৰ হত্যাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱাবলৈ মান ৰজাই প্ৰেৰণ কৰা বিশাল মান সৈন্যবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাপতি আছিল আলুমিংগি। তেওঁ ফুলপানীছিগাত আহোম সেনাক পৰাস্ত কৰি যোৰহাট দখল কৰিছিল।
১১। য়াণ্ডাবু সন্ধি: ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে ব্ৰহ্মদেশৰ য়াণ্ডাবু নামৰ ঠাইত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানি আৰু মান ৰজাৰ মাজত এই ঐতিহাসিক সন্ধি স্বাক্ষৰিত হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰথম ইংগ-বাৰ্মা যুদ্ধৰ সামৰণি পৰে, মানে অসমৰ দাবী ত্যাগ কৰে আৰু অসম সম্পূৰ্ণৰূপে ব্ৰিটিছৰ শাসনৰ অধীনলৈ যায়।