গীত আৰু ছবি
ভাব-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। চমু উত্তৰ দিয়া:
(ক) কেনে গীত আৰু কেনে ছবিক কোনেও ভাল নোবোলে?
উত্তৰ: যি গীত আনক বুজাই দিলেহে বুজিব পাৰি তেনে গীতক কোনেও ভাল নোবোলে আৰু যাৰ মূল ভাব সকলোৱে সহজে বুজি নাপায় তেনে ছবিক কোনেও ভাল নোবোলে।
(খ) সদায় কাণেৰে শুনা সৰু কথাটিয়ে কেনেকৈ আমাৰ প্ৰাণ টানি ধৰে?
উত্তৰ: সদায় কাণেৰে শুনা সাধাৰণ সৰু কথাটিয়ে যেতিয়া সুন্দৰ গীতৰ ৰূপ লয়, তেতিয়া সি আমাৰ প্ৰাণ টানি ধৰে।
(গ) কবিৰ মতে কোনবোৰ বস্তু অজৰ-অমৰ?
উত্তৰ: কবিৰ মতে সূক্ষ্ম ভাব আৰু গতিৰে সৃষ্টি হোৱা কৌশলী বিদ্যা (গীত, ছবি আদি শিল্পকলা) অজৰ-অমৰ।
(ঘ) কেনেকুৱা গীত আৰু ছবিক সকলোৱে ভাল বুলি কয়?
উত্তৰ: যি গীত শুনিলে বা ছবি দেখিলে সকলো মানুহে সমানে আনন্দ লাভ কৰে, জগতৰ উলাহ বাঢ়ে আৰু হৃদয় জগাই তোলে, তেনে গীত আৰু ছবিক সকলোৱে ভাল বুলি কয়।
(ঙ) ‘সিহে পায় নিজে নিজে আলাসত ঠাই’—ইয়াত ‘আলাস’ শব্দটোৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: ইয়াত ‘আলাস’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল আকাশ বা শূন্য (অৰ্থাৎ সৰ্বোচ্চ বা শ্ৰেষ্ঠ স্থান)।
২। ভাল গীত আৰু ছবিৰ মহত্ত্ব কেনেকুৱা—কবিতাটোৰ সহায়ত বুজাই লিখা।
উত্তৰ: কবি দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মাৰ মতে, প্ৰকৃত ভাল গীত আৰু ছবিৰ আবেদন সাৰ্বজনীন। এনে শিল্প বুজিবলৈ কোনো জটিল ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজন নহয়। মানুহ যিমানেই নজনা বা নুবুজা নহওক কিয়, ভাল গীত শুনিলে আপোনা-আপুনি হৃদয় জাগ্ৰত হয় আৰু ভাল ছবি দেখিলে মন মুহিত হৈ পৰে। এনে শিল্পই জগতৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহকে সমানে আনন্দ প্ৰদান কৰে। শিল্পীৰ পৰশত প্ৰকৃতিৰ সাধাৰণ গছ-পাতো ছবিত অপৰূপ হৈ পৰে আৰু সদায় শুনা সৰু কথাও গীতৰ মাজেৰে প্ৰাণস্পৰ্শী হৈ উঠে। এই কৌশলী সৃষ্টিসমূহ চিৰন্তন আৰু অজৰ-অমৰ।
৩। সদায় চকুৰে দেখা গছ-পাতটিও ছবিত কিয় ভাল হৈ পৰে বুলি তুমি ভাবা? নিজৰ মতামত আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: প্ৰকৃতিত থকা গছ-পাতবোৰ আমি নিতৌ দেখি থকাৰ বাবে তাৰ সৌন্দৰ্যক সতকাই উপলব্ধি নকৰোঁ। কিন্তু এজন সুদক্ষ চিত্ৰশিল্পীয়ে যেতিয়া নিজৰ কল্পনা, ৰং আৰু অনুভূতিৰ তুলিকাৰে সেই গছ-পাতৰ ছবি আঁকে, তেতিয়া তাত শিল্পৰ এক অপূৰ্ব সৌন্দৰ্য প্ৰকাশ পায়। শিল্পীৰ নিপুণ হাতৰ পৰশত সাধাৰণ বস্তুও অসাধাৰণ আৰু আকৰ্ষণীয় হৈ পৰে বাবেই ছবিত সদায় দেখা গছ-পাতটিও অতীব সুন্দৰ হৈ পৰে।
৪। কেনেকুৱা গীত আৰু ছবিক কোনেও ভাল নোবোলে আৰু কোনবোৰ গীত আৰু ছবিক সকলোৱে ভাল বুলি আদৰি লৈ আলাসত ঠাই দিয়ে নিজৰ ভাষাৰে বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: যিবোৰ গীত বুজিবলৈ আনৰ সহায় বা ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজন হয়, তেনে গীতক কোনেও ভাল বুলি নকয়। একেদৰে, যিখন ছবিৰ মূল অৰ্থ বা ভাব সাধাৰণ লোকে বুজি নাপায়, তেনে ছবিকো কোনেও ভাল নেদেখে।
আনহাতে, যি গীত শুনিলে আৰু যি ছবি দেখিলে সকলো মানুহৰ মন একে আনন্দেৰে ভৰি পৰে আৰু যাৰ বাবে জগতৰ উলাহ বৃদ্ধি পায়, তেনে শিল্পই মানুহৰ মনত সহজে সাঁচ বহুৱায়। এনে সাৰ্বজনীন গুণ থকা গীত আৰু ছবিক সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাল বুলি আদৰি লয় আৰু হৃদয়ৰ উচ্চ স্থানত (আলাসত) ঠাই দিয়ে।
৫। ‘গীত আৰু ছবি’ কবিতাটোৰ সাৰাংশ লিখা।
উত্তৰ: ‘গীত আৰু ছবি’ কবিতাটোৰ জৰিয়তে কবিয়ে প্ৰকৃত শিল্পকলাৰ সাৰ্বজনীনতা আৰু মহত্ত্ব প্ৰকাশ কৰিছে। জটিল ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজন হোৱা গীত বা ছবিক কোনেও ভাল নাপায়। কিন্তু যি গীত আৰু ছবিয়ে সকলোকে একেধৰণৰ আনন্দ দিয়ে আৰু জগতৰ উলাহ বঢ়ায়, সেয়াই শ্ৰেষ্ঠ। এজন অশিক্ষিত বা অজ্ঞ মানুহেও ভাল গীত শুনিলে হৃদয়ত অনুভৱ কৰিব পাৰে আৰু ভাল ছবি দেখিলে মনত ধৰি ৰাখিব পাৰে। চিত্ৰশিল্পীৰ তুলিকাত সাধাৰণ গছ-পাতেও অপৰূপ সৌন্দৰ্য লাভ কৰে আৰু সদায় শুনা সৰু কথাও গীতিকাৰৰ সুৰত প্ৰাণস্পৰ্শী হৈ উঠে। সূক্ষ্ম ভাব আৰু কৌশলেৰে সৃষ্টি হোৱা এনে সুকুমাৰ শিল্পকলাৰ কেতিয়াও মৃত্যু নহয়; ই সকলো সময়তে, সকলো ঠাইতে অজৰ-অমৰ হৈ থাকে।
৬। ব্যাখ্যা কৰা:
(ক)
“সদায় চকুৰে দেখা গছ-পাতটিও
ছবিটিত ভাল হৈ পৰে,
সদায় কাণেৰে শুনা সৰু কথাটিও
গীত হ’লে প্রাণ টানি ধৰে।”
প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাংশ আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা বিৰচিত ‘গীত আৰু ছবি’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
সংগতি: কলা আৰু সংগীতৰ অপূৰ্ব শক্তিৰ দ্বাৰা সাধাৰণ বিষয়েও কেনেদৰে অসাধাৰণ ৰূপ পায়, সেই কথা বুজাবলৈ কবিয়ে এই পংক্তিকেইটিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।
ব্যাখ্যা: দৈনন্দিন জীৱনত আমি প্ৰকৃতিত গছ-পাত সদায় দেখি থাকোঁ আৰু বহুতো সাধাৰণ কথা কাণেৰে শুনি থাকোঁ। কিন্তু এজন চিত্ৰশিল্পীয়ে যেতিয়া নিজৰ তুলিকাৰে কেনভাছত সেই গছ-পাতৰ ছবি আঁকে, তেতিয়া সেয়া অপূৰ্ব সুন্দৰ হৈ সকলোৰে মন মোহিত কৰে। একেদৰে, নিতৌ শুনা সাধাৰণ কথাও যেতিয়া এজন গীতিকাৰে সুৰ দি গীতলৈ ৰূপান্তৰ কৰে, তেতিয়া সি মানুহৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰি প্ৰাণ টানি ধৰে। শিল্পৰ যাদুকৰী স্পৰ্শত সাধাৰণ বস্তুও অসাধাৰণ হৈ পৰে।
(খ)
“‘মিহি ভাব মিহি গতি কৌশলী বিদ্যাৰ
নাই মৃত্যু অজৰ-অমৰ
য’তে পৰে ত’তে গজে, বিভিন্ন আকাৰ
ঠাই বুজি দীঘল-ডাঙৰ।'”
প্ৰসংগ: উক্ত পংক্তিচাৰি কবি দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মাৰ ‘গীত আৰু ছবি’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।
সংগতি: সূক্ষ্ম শিল্পবিদ্যাৰ চিৰন্তন স্থায়িত্ব আৰু মহত্ত্ব প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এইদৰে কৈছে।
ব্যাখ্যা: যিবোৰ শিল্প বা কলা সূক্ষ্ম ভাব আৰু সুকুমাৰ গতিৰে সৃষ্টি হয়, সেইবোৰৰ কোনো বিনাশ নাই। এনে শিল্পকলা অজৰ আৰু অমৰ। গছৰ গুটি য’তেই পৰে ত’তেই পৰিৱেশ আৰু স্থান অনুসৰি গজি উঠি বিকাশ লাভ কৰাৰ দৰেই, প্ৰকৃত শিল্পকলাও সকলো দেশ-কালৰ মানুহৰ মাজত নতুন নতুন ৰূপত আনন্দ আৰু সৌন্দৰ্য বিলাই চিৰকাল জীয়াই থাকে।
ভাষা-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ
৭। সমাৰ্থক শব্দ লিখা:
জগত — পৃথিৱী / বিশ্ব / ধৰণী
উলাহ — আনন্দ / উল্লাস / হৰ্ষ
চকু — নয়ন / নেত্ৰ / আখি
সৰু — ক্ষুদ্ৰ / লাহী
ভাল — উত্তম / সুন্দৰ
কাণ — কৰ্ণ / শ্ৰৱণেন্দ্ৰিয়
৮। বাক্য ৰচনা কৰা:
কৌশলী বিদ্যা: ছবি অঁকা আৰু গান গোৱাৰ দৰে কৌশলী বিদ্যাই মানুহৰ মন প্ৰশান্ত কৰে।
অজৰ-অমৰ: মহাপুৰুষ শংকৰদেৱৰ অমূল্য সৃষ্টিৰাজি যুগ-যুগান্তৰলৈ অজৰ-অমৰ হৈ ৰ’ব।
আলাসত ঠাই: যাৰ মন উদাৰ আৰু কাম মহৎ, তেওঁ সমাজৰ সকলোৰে মনৰ আলাসত ঠাই পায়।
ডাঙৰ-দীঘল: পিতৃ-মাতৃয়ে বহুত কষ্ট আৰু স্নেহেৰে সন্তানক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।
৯। বিপৰীত শব্দ লিখা:
মিহি — খহটা / ডাঠ
প্ৰাণ — অপ্ৰাণ / নিৰ্জীৱ
মৃত্যু — জন্ম / জীৱন
মূল — শাখা / অগৌণ
ক্ষুদ্ৰ — বৃহৎ / ডাঙৰ