ভাব-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ

১। চমু উত্তৰ লিখা: 

(ক) ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ কথাষাৰৰ অৰ্থ হ’ল— মানুহেই শ্ৰেষ্ঠতকৈয়ো শ্ৰেষ্ঠ বা পৰম সত্য। মানুহতকৈ ওপৰত আন কোনো সত্য বা দেৱতা নাই।

(খ) মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: মানুহ সংসাৰৰ মায়া, মোহ, স্নেহ আৰু ভালপোৱাৰ বান্ধোনেৰে আৱদ্ধ এক অনুভূতিশীল প্ৰাণী বাবেই মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলা হৈছে।

(গ) পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰ: পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ হ’ল— দেৱ-দেৱীক পূজা কৰাৰ দৰেই মানুহক শ্ৰদ্ধা, ভক্তি আৰু নিঃস্বাৰ্থ সেৱা আগবঢ়াই মানৱ সেৱাক ঈশ্বৰ সেৱা বুলি গণ্য কৰা।

২। ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ সাৰাংশ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বিৱৰি লিখা।

উত্তৰ: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটি উদাৰ মানৱতাবাদৰ এক অনুপম নিদৰ্শন। পৃথিৱীত মানুহৰ জন্ম আৰু মৃত্যুৰ অন্তহীন সোঁত বৈ আছে। সংসাৰৰ এই মায়াময় জীৱনত মানৱ সেৱা আৰু সৎ কৰ্মৰ মাজেৰে জীৱন সাৰ্থক কৰাটোৱেই মানুহৰ প্ৰধান দায়িত্ব। কবিৰ মতে, মানুহৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক মৰম-চেনেহেই হ’ল প্ৰকৃত ধৰ্ম। মানুহৰ প্ৰেম আৰু সদ্ভাৱৰ জৰিয়তে এই পৃথিৱীখনক স্বৰ্গতকৈও অধিক সুন্দৰ আৰু সুখময় কৰি তুলিব পাৰি। অদৃশ্য দেৱতাক বিচাৰি হাবাথুৰি খোৱাতকৈ জীয়াই থকা তেজ-মঙহৰ মানুহক পূজা কৰা, অৰ্থাৎ নিঃস্বাৰ্থভাৱে মানৱ সেৱা কৰাটোৱেই হৈছে সৰ্বোত্তম কৰ্তব্য।

৩। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’—কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।

উত্তৰ: কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ মতে, মানুহৰ বাবে এই পৃথিৱীখনেই হৈছে নিজৰ একমাত্ৰ আপোন বাসস্থান বা নিজাপী ঘৰ। কাল্পনিক স্বৰ্গ সুখৰ ঠাই হ’ব পাৰে, কিন্তু তাত মানুহৰ মৰম-চেনেহ, সুখ-দুখ আৰু অনুভূতিৰ কোনো স্থান নাই। মানুহে পাৰস্পৰিক প্ৰেম, দয়া, মমতা আৰু ভাতৃত্ববোধৰ জৰিয়তে এই মৰ্ত্যমণ্ডলতেই স্বৰ্গীয় সুখ লাভ কৰিব পাৰে। সেয়েহে মানুহৰ বাবে এই ধৰণীখন স্বৰ্গতকৈও অধিক প্ৰিয় আৰু শ্ৰেষ্ঠ।

৪। তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা:

(ক)

“মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই

মানৱী কৰম সোঁতে,

মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে

ধৰম যে মৰমতে।”

• প্ৰসংগ: উক্ত কবিতাংশ ৰোমাণ্টিক যুগৰ প্ৰসিদ্ধ কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘মানৱ বন্দনা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।

• সংগতি: মানৱ জীৱনৰ সাৰ্থকতা আৰু প্ৰকৃত ধৰ্মৰ স্বৰূপ প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এই পংক্তিকেইটিৰ অৱতাৰণা কৰিছে।

• তাৎপৰ্য: কবিয়ে কৈছে যে মানৱ জীৱন লাভ কৰাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হ’ল মানৱ সেৱা আৰু লোককল্যাণমূলক সৎ কৰ্মত নিজকে নিয়োজিত কৰা। কেৱল অন্ধ ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান পালন কৰাই ধৰ্ম নহয়; এজন মানুহে আন এজন মানুহৰ দুখ-বেদনা বুজি পোৱা আৰু অন্তৰৰ পৰা মৰম-চেনেহ কৰাটোৱেই হ’ল প্ৰকৃত ধৰ্ম। মৰম আৰু প্ৰেমৰ আধাৰতেই মানৱতাৰ ধৰ্ম প্ৰতিষ্ঠিত।

(খ)

“মানুহেই দেৱ মানুহেই সেৱ

মানুহ বিনে নাই কেৱ,

কৰা কৰা পূজা পাদ্য অৰ্ঘ্য লই

জয় জয় জয় মানৱ দেৱ।”

• প্ৰসংগ: উক্ত পংক্তিচাৰি আমাৰ পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা বিৰচিত ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

• সংগতি: মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব আৰু মানৱ সেৱাৰ অপৰিহাৰ্যতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ কবিয়ে এইদৰে কৈছে।

• তাৎপৰ্য: কবিৰ দৃষ্টিত মানুহেই হ’ল পৰম দেৱতা আৰু মানুহৰ সেৱাই হ’ল সৰ্বোত্তম পূজা। কোনো কাল্পনিক বা অদৃশ্য ঈশ্বৰক বিচাৰি সময় নষ্ট কৰাতকৈ পৃথিৱীৰ সাধাৰণ, শোষিত আৰু পীড়িত মানুহৰ মাজতেই ভগৱানৰ সত্তা উপলব্ধি কৰা উচিত। সেয়েহে কবিয়ে পূজাৰ উপকৰণ (পাদ্য, অৰ্ঘ্য) লৈ মানুহৰূপী দেৱতাক শ্ৰদ্ধাৰে বন্দনা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। মানৱ সেৱাই ঈশ্বৰ সেৱাৰ শ্ৰেষ্ঠতম মাধ্যম।

ভাষা-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ

৫। সমাৰ্থক শব্দ লিখা:

• মানুহ — মানৱ / মনুষ্য / নৰ

• সংগ — লগ / সংগী / সহচৰ

• পৃথিৱী — ধৰণী / বসুন্ধৰা / ধৰা

• সোঁত — প্ৰবাহ / ধাৰা

• স্বৰ্গ — দেৱলোক / অমৰাৱতী / সুৰপুৰী

• দেৱ — দেৱতা / সুৰ / ঈশ্বৰ

৬। সংস্কৃত (তৎসম) শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অৰ্ধতৎসম/তদ্ভৱ শব্দৰ তালিকা: