পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া-কলাপৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

১। উত্তৰ দিয়া : 

• (ক) ‘শিশু-লীলা’ ঘোষাটি কোনে ৰচনা কৰিছিল?

  • উত্তৰ: ‘শিশু-লীলা’ ঘোষাটি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে ৰচনা কৰিছিল।

• (খ) ‘শিশু-লীলা’ত কাৰ কথা কোৱা হৈছে?

  • উত্তৰ: ‘শিশু-লীলা’ত মানৱ শিশুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাল্যকালৰ মধুৰ লীলাৰ কথা কোৱা হৈছে।

• (গ) শিশু কৃষ্ণই কাৰ কাৰ লগত খেলিছিল?

  • উত্তৰ: শিশু কৃষ্ণই জ্যেষ্ঠ ভাতৃ বলভদ্ৰ (বলাই) আৰু ব্ৰজৰ অন্যান্য গোপবালকসকলৰ লগত খেলিছিল।

• (ঘ) খেলি থকা সময়ত কৃষ্ণই কি খাইছিল?

  • উত্তৰ: খেলি থকা সময়ত কৃষ্ণই মাটিৰ লদা (মাটি একদল) খাইছিল।

• (ঙ) গোপশিশুসকলে যশোদাক কি গোচৰ দিছিল?

  • উত্তৰ: গোপশিশুসকলে যশোদাক কৃষ্ণই মাটি খাইছে বুলি গোচৰ (অভিযোগ) দিছিল।

• (চ) গোপবালকসকলৰ কথা শুনি যশোদাই কি কৰিলে?

  • উত্তৰ: গোপবালকসকলৰ কথা শুনি যশোদাই হাঁহি হাঁহি আহি পুত্ৰ কৃষ্ণৰ হাতত ধৰিলে আৰু কিয় মাটি খালে বুলি ধমক দি কোবাই ছাল ফালিম বুলি ভয় খুৱালে।

• (ছ) বলাই বুলি কাক কোৱা হৈছে আৰু কৃষ্ণৰ লগত তেওঁৰ সম্পৰ্ক কি?

  • উত্তৰ: বলাই বুলি বলভদ্ৰক (বলৰামক) কোৱা হৈছে। কৃষ্ণৰ লগত তেওঁৰ সম্পৰ্ক হ’ল— তেওঁ শ্ৰীকৃষ্ণৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ (ককায়েক)।

২। কোনে, কাক, কিয় কৈছিল লিখা :

(ক) “কেনে মাটি খাইলি অৰে গোপাল। / কোবাই আজি তোৰ ফাৰিবো ছাল।।”

• উত্তৰ: এই কথাষাৰ মাতৃ যশোদাই পুত্ৰ শ্ৰীকৃষ্ণক কৈছিল।
  কাৰণ: গোপবালক আৰু বলৰামে যেতিয়া কৃষ্ণই মাটি খাইছে বুলি অভিযোগ দিলে, তেতিয়া যশোদাই পুত্ৰক শাসন আৰু ভয় খুৱাবলৈ এই কথা কৈছিল।

(খ) “মাতন্ত কৃষ্ণে যশোদাক চাই। / মিছা মাতে সৱে শুনিয়ো আই।।”

• উত্তৰ: এই কথাষাৰ শিশু শ্ৰীকৃষ্ণই মাতৃ যশোদাক কৈছিল।
  কাৰণ: গোপবালক আৰু বলভদ্ৰই দিয়া মাটি খোৱাৰ অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি নিজকে নিৰ্দোষী বুলি প্ৰতিপন্ন কৰিবলৈ কৃষ্ণই মাকক এই কথা কৈছিল।

৩। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা :

“যশোদা সুন্দৰী দেখন্ত পাছে। / সমস্ত জগত গৰ্ভতে আছে।।”

• প্ৰসংগ: প্ৰস্তুত পদ্যফাঁকি মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বিৰচিত ‘কীৰ্তন-ঘোষা’ৰ অন্তৰ্গত ‘শিশু-লীলা’ পাঠটিৰ পৰা উদ্ধৃত কৰা হৈছে।

• ব্যাখ্যা: যেতিয়া গোপবালকসকলে কৃষ্ণই মাটি খোৱা বুলি অভিযোগ দিলে, তেতিয়া কৃষ্ণই মাটি খোৱা নাই বুলি প্ৰমাণ দিবলৈ মাকৰ আগত নিজৰ মুখখন মেলি দিলে। মাতৃ যশোদাই পুত্ৰৰ মুখৰ ভিতৰত মাটিৰ সলনি চন্দ্ৰ, সূৰ্য, গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ, নদী-পাহাৰ আৰু চৰাচৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সমস্ত জগত বিৰাজমান দেখি স্তম্ভিত আৰু বিস্ময়াবিষ্ট হৈ পৰিল। শংকৰদেৱে এই পদৰ জৰিয়তে দেখুৱাইছে যে মানৱ শিশুৰ ৰূপ ল’লেও শ্ৰীকৃষ্ণই হ’ল সমগ্ৰ সৃষ্টিৰ মূল নিয়ন্তা আৰু পৰমব্ৰহ্ম।

৪। খালী ঠাই পূৰণ কৰা :

(ক)
যত গোপ শিশু বলাই আদি।
সৱে ভৈল গৈয়া কৃষ্ণৰ বাদী।।
যশোদাৰ আগে দিলেক খল।
খাইলন্ত কৃষ্ণে মাটি একদল।।

(খ)
শুনিয়া কৃষ্ণৰ হৰিল মাত।
চক্ষু টেৰ কৰি মাৱক চান্ত।।
ভয়তে যেন কাম্পৈ হাত-ভৰি।
যশোদা দেখে পুত্ৰ গৈল ডৰি।।

৫। ‘শিশু-লীলা’ৰ কথাখিনি গদ্যৰূপত লিখা :

• উত্তৰ: ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই ব্ৰজধামত মানৱ শিশুৰ ৰূপ ধৰি নানা ধৰণৰ খেল-ধেমালি কৰিছিল। এদিন খেলি থকা অৱস্থাত কৃষ্ণই এদলা মাটি মুখত দিলে। তাকে দেখি জ্যেষ্ঠ ভাতৃ বলভদ্ৰ আৰু লগৰ গোপবালকসকলে গৈ মাতৃ যশোদাৰ আগত কৃষ্ণৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ দিলে। যশোদাই হাঁহি হাঁহি আহি কৃষ্ণৰ হাতত ধৰি কিয় মাটি খালি বুলি ধমক দিলে আৰু মাৰিম বুলি ক’লে। মাতৃৰ ধমক শুনি কৃষ্ণই ভয় খাই হাত-ভৰি কঁপোৱাৰ ভাও জুৰিলে আৰু চকু টেৰ কৰি মাকক ক’লে যে সকলোৱে মিছা কথা কৈছে, তেওঁ কেতিয়াও মাটি খোৱা নাই। বিশ্বাস নহ’লে মুখখন চাবলৈ ক’লে। যেতিয়া কৃষ্ণই মুখ মেলি দিলে, তেতিয়া যশোদাই পুত্ৰৰ মুখৰ ভিতৰত সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড বিৰাজমান থকা দেখি বিস্মিত হৈ পৰিল।

৬। আধুনিক অসমীয়া গদ্য ৰূপত লিখা :

(ক) পদ:
যত গোপ শিশু বলাই আদি।
সৱে ভৈল গৈয়া কৃষ্ণৰ বাদী।।

• আধুনিক গদ্য ৰূপ: বলভদ্ৰকে ধৰি সকলো গোপবালক কৃষ্ণৰ বিপক্ষৰ গোচৰীয়া হ’ল।

(খ) পদ:
শুনিয়া কৃষ্ণৰ হৰিল মাত।
চক্ষু টেৰ কৰি মাৱক চান্ত।।
ভয়তে যেন কাম্পৈ হাত-ভৰি।
যশোদা দেখে পুত্ৰ গৈল ডৰি।।

• আধুনিক গদ্য ৰূপ: মাকৰ কথা শুনি কৃষ্ণৰ মাত নাইকিয়া হ’ল। তেওঁ চকু বেঁকা কৰি মাকলৈ চালে আৰু ভয়তে হাত-ভৰি কঁপিবলৈ ধৰিলে। যশোদাই দেখিলে যে পুত্ৰ বৰকৈ ভয় খাইছে।

৫. ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)

৭। পুৰণি ব্ৰজাৱলী শব্দৰ আধুনিক অসমীয়া ৰূপ :

৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ :

• সুন্দৰী — কুৎসিত / কুৰূপা

• পুত্ৰ — কন্যা / জীয়াৰী

• ভাই — ভনী / ককাই

• আই — পিতাই / পিতা / বোপাই

• দাদা — ভাই / ভনী

• নাৰী — পুৰুষ

৯। অন্ত্যমিল (Rhyming Words) থকা শব্দ :

• হৰি — ধৰি

• আদি — বাদী

• খল — একদল

• হাসি — আসি

• গোপাল — ছাল

• মাত — চান্ত

• হাত-ভৰি — ডৰি

• বেথা — কথা

• সমুদায় — ভাই

• চাই — আই

• মাটি — ঘাটি

• বিচাৰি — নাৰী

• মাটি নখাইলি — বনমালী

• মাতি — আতি

• পাছে — আছে

১০। বৰ্ণনামূলক বাক্যক প্ৰশ্নবোধক বাক্যলৈ ৰূপান্তৰ :

• (ক) তেওঁলোক বাছেৰে স্কুললৈ যায়।

  • → তেওঁলোক কেনেকৈ স্কুললৈ যায়? (বা কোনে বাছেৰে স্কুললৈ যায়?)

• (খ) আমি বল খেলি আছোঁ।

  • → তোমালোকে কি খেলি আছা?

• (গ) জ্বৰ উঠা বাবে বিমল স্কুললৈ যোৱা নাই।

  • → বিমল কিয় স্কুললৈ যোৱা নাই?

• (ঘ) ৰতন দিল্লীলৈ গৈছিল।

  • → ৰতন ক’লৈ গৈছিল?

• (ঙ) মই চাৰি বজাত ঘৰ পামহি।

  • → তুমি কেতিয়া ঘৰ পাবাহি?

• (চ) সি গান গাই আছে।

  • → সি কি কৰি আছে?

১১। পাঠত থকা ক্ৰিয়াপদসমূহ :

কৰন্ত, ভৈল, দিলেক, খাইলন্ত, ধৰিলা, ফাৰিবো, চান্ত, কাম্পৈ, সোধন্ত, মাতন্ত, বাইলন্ত, দেখন্ত।

১২। ভিন্ন অৰ্থত বাক্য ৰচনা :

• দল :

  • — লদা / দলি: ল’ৰাটোৱে পথাৰৰ পৰা মাটিৰ দল এটা দলিয়াই দিলে।

  • — সমূহ / জাক: মেলা চাবলৈ মানুহৰ ডাঙৰ দল এটা আহিছে।

• বাদী :

  • — ফাঁকি / মিছা ভাও: সি দোষ ঢাকিবৰ বাবে নানা বাদী দেখুৱাইছে।

  • — গোচৰীয়া / কওঁতা: আদালতত বাদী পক্ষই নিজৰ যুক্তি দাঙি ধৰিলে।

• ঘাটি :

  • — দোষ / জগৰ: আনৰ ওপৰত মিছা ঘাটি লগাব নালাগে।

  • — পহৰাৰ স্থান / চকি: সীমান্তত সেনাই নতুন ঘাটি স্থাপন কৰিলে।

১৫। যতি-বিৰাম চিহ্ন বহুৱাই পুনৰ লিখন :

• শুদ্ধ ৰূপ :
  মানুহজনে আৰু চাই থাকিব নোৱাৰিলে। তেওঁ জমাদাৰজনক ক’লে, “চিপাহীকেইজনে চতিটো তুলিব পৰা নাই। আপুনি অলপ হাত-উজান দিলেই দেখোন চতিটো ওপৰলৈ উঠে।” মানুহজনৰ কথাত জমাদাৰ চাহাবৰ খঙে চুলিৰ আগ পালেগৈ। তেওঁ হোঁটা মাতেৰে ক’লে, “মই হ’লোঁ বিষয়া, এজন জমাদাৰ! মোৰ কিবা মান-সন্মান নাই নে যে মই চিপাহীকেইজনৰ লগত চতিটো দাঙিম? ইহঁতৰ কাম চাবলৈহে মোক ৰাখিছে, ইহঁতৰ লগত কাম কৰিবলৈ ৰখা নাই নহয়!”

১৬। ব্ৰজাৱলী গদ্যাংশৰ আধুনিক অসমীয়া অনুবাদ :

• মূল পাঠ: “হে মাই গোৱাৰী! তোহো হামু অভাগিনীত কি পুছহ? অনেক পুণ্য কৰিয়ে দেৱতাৰ বৰে কৃষ্ণক পুত্ৰ পাৱলোঁ। সে প্ৰাণ পুত্ৰ কৃষ্ণ খেড়ি খেলাইতে বিহানে বজাৱ। বিয়াল ভৈ গেল। এখনো নাহি পাৱলোঁ। সে প্ৰাণ পুত্ৰত বিচাৰি নাপাই হামাৰি প্ৰাণ কৈছে ৰহব?”

• আধুনিক অসমীয়া অনুবাদ :
  “হে গোৱালিনী আইসকল! তোমালোকে মোক অভাগিনীক কি সুধিছা? বহুতো পুণ্য কৰি দেৱতাৰ আশীৰ্বাদত কৃষ্ণক পুত্ৰ হিচাপে পালোঁ। সেই প্ৰাণৰ পুত্ৰ কৃষ্ণ ৰাতিপুৱাতে ধেমালি কৰিবলৈ ওলাই গৈছে। গধূলি হ’ল, এতিয়াও ঘূৰি অহা নাই। সেই প্ৰাণৰ পুত্ৰক বিচাৰি নাপালে মোৰ প্ৰাণ কেনেকৈ থাকিব?”

৬. জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ

‘মাটি’ শব্দযুক্ত শব্দসমূহ আৰু অৰ্থ :