পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া-কলাপৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ

২। উত্তৰ দিয়া : 

• (ক) অতীতৰ শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ কি আছিল?

  • উত্তৰ: অতীতৰ শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ আছিল সামৰিক অৰ্থাৎ মোগল আক্ৰমণকাৰীৰ পৰা স্বদেশৰ স্বাধীনতা আৰু সাৰ্বভৌমত্ব ৰক্ষা কৰাৰ সমস্যা।

• (খ) বৰ্তমান শৰাইঘাটৰ সমস্যাবোৰ কি?

  • উত্তৰ: বৰ্তমানৰ সমস্যাবোৰ হ’ল সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, ৰাজনৈতিক আৰু ঐতিহ্যিক; যেনে— প্ৰতিবছৰে হোৱা বানপানী, খৰাং, নিবনুৱা সমস্যা, কু-প্ৰবৃত্তি দমন, ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আৰু জাতীয় ঐক্য ৰক্ষাৰ সমস্যা।

• (গ) ৰামসিংহ কোন আছিল?

  • উত্তৰ: ৰামসিংহ আছিল মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ প্ৰধান সেনাপতি তথা অম্বৰৰ (ৰাজপুতনাৰ) ৰাজপুত ৰজা।

• (ঘ) তেওঁ কিয় অসমলৈ আহিছিল?

  • উত্তৰ: আহোম ৰাজ্য জয় কৰি অসমক মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ নিবলৈ আৰু গুৱাহাটী পুনৰ দখল কৰিবলৈ তেওঁ অসমলৈ আহিছিল।

• (ঙ) শৰাইঘাটৰ ৰণ কাৰ কাৰ মাজত হৈছিল?

  • উত্তৰ: শৰাইঘাটৰ ৰণ অসমৰ আহোম সৈন্য (লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত) আৰু মোগল সৈন্যৰ (ৰামসিংহৰ নেতৃত্বত) মাজত হৈছিল।

• (চ) লাচিতৰ অধীনত কিমান সৈন্য আছিল?

  • উত্তৰ: লাচিত বৰফুকনৰ অধীনত এক লাখ (১,০০,০০০) সৈন্য আছিল।

• (ছ) মোগলে নাৱেৰে সৈতে ধৰি ৰখা শৰাইঘটীয়া সেনাপতিজনৰ নাম কি?

  • উত্তৰ: মোগলে নাৱেৰে সৈতে ধৰি ৰখা শৰাইঘটীয়া সেনাপতিজনৰ নাম আছিল কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকা।

• (জ) মোগলৰ সেনাপতিক চৰাই খোজাৰ দায়ত লাচিত বৰফুকনে কাক লোৱা লগাই থৈছিল?

  • উত্তৰ: মোগলৰ সেনাপতি ৰামসিংহৰ ওচৰত কাঠৰ চৰাই খোজাৰ অপৰাধত লাচিত বৰফুকনে কটকী ৰামচৰণক লোৱা (শিকলি) লগাই থৈছিল।

• (ঝ) ৰজা ৰামসিংহই বীৰ লাচিতক আফুগুটিৰ সহায়ত কি বুজাবলৈ গৈছিল?

  • উত্তৰ: ৰজা ৰামসিংহই এটোপোলা আফুগুটি পঠিয়াই বুজাব বিচাৰিছিল যে সেই টোপোলাত যিমানবোৰ আফুগুটি আছে, তেওঁৰ মোগল সৈন্যৰ সংখ্যাও সিমানেই অগনন আৰু অপৰিসীম।

• (ঞ) লাচিতে অসমীয়া সৈন্যবল বুজোৱাৰ উদ্দেশ্যে ৰামসিংহলৈ কি পঠিয়াইছিল?

  • উত্তৰ: লাচিতে এচুঙা বালি পঠিয়াই বুজাইছিল যে অসমীয়া সৈন্য বালিসদৃশ আৰু অজস্ৰ; কিন্তু মোগল সৈন্যৰূপী আফুগুতিক পটাত পিহিলে পানী হৈ অস্তিত্বহীন হৈ পৰিব।

৪। পাঠত থকাৰ দৰে সংলাপবোৰ লিখা :

(ক) কথাৰ যুদ্ধৰে বলে নোৱাৰি ৰামসিংহই ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰ হৈ গুৱাহাটীৰ গড় ল’বলৈ চেষ্টা কৰা সময়ত জ্বৰৰ গাৰে লাচিত বৰফুকনে অসমীয়া ৰণুৱাসকলক কি কৈছিল?

• উত্তৰ: লাচিতে চিঞৰি কৈছিল— “অসমীয়া ৰণুৱাসকল, মই যুঁজিহে মৰিম। চিলা পৰ্বতৰ ওপৰত এচপৰা মাটি কিনি থৈছোঁ, তাতে মোৰ শটো থ’বা, নাইবা মোক বঙালে ধৰি লৈ যাওক, তোমালোক সুখেৰে ঘৰলৈ উভতি যোৱা।”

(খ) অসম এৰি যোৱা সময়ত ৰামসিংহই অসমক প্ৰশংসা কৰি কি কৈছিল?

• উত্তৰ: ৰামসিংহই কৈছিল— “ধন্য ৰজা, ধন্য মন্ত্ৰী, ধন্য সেনাপতি, ধন্য সেনা। অকল এজন মানুহে সকলো সৈন্য চলায়, ই কি আচৰিত। মই হেন ৰামসিংহ নিজে যুদ্ধৰ সেনাপতি হৈও একোতে সুবিধা নাপাওঁ।”

(গ) কোনোবাই যুদ্ধৰ কামত মন এৰি ইফাল-সিফাল কৰে বুলি বীৰ লাচিত বৰফুকনে কামাখ্যা গোসাঁনীলৈ সেৱা কৰি কি ঘোষণা কৰিছিল?

• উত্তৰ: লাচিতে ঘোষণা কৰিছিল— “যুদ্ধৰ কামত পাছ হুহঁকিলে মই এই হেংদানেৰে তাক দুডোখৰ কৰি কাটিম, পাছতহে স্বৰ্গদেৱক জনাম।”

(ঘ) বৰ আই-কুঁৱৰীয়ে কাপোৰৰ আঁৰৰ পৰা স্বৰ্গদেউক কি উপদেশ দিছিল?

• উত্তৰ: বৰ আই-কুঁৱৰীয়ে কৈছিল— “বৰফুকনৰ কথা মানি চলিলেহে যুদ্ধত জয়লাভ হ’ব। ফুকনৰ কথা নৰজিলে আমাৰ পৰাজয় হোৱাটো নিশ্চয়।”

৫। বহলাই লিখা :

(ক) যুদ্ধত জয়ী হ’বলৈ যুদ্ধৰ আহিলাৰ বাহিৰে আৰু কিহৰ প্ৰয়োজন আছে লিখা।

• উত্তৰ: কেৱল অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধ সামগ্ৰীৰেই যুদ্ধত জয়লাভ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ বাবে আটাইতকৈ বেছি প্ৰয়োজন হ’ল সৈনিক আৰু সমগ্ৰ জাতিটোৰ নিঃস্বাৰ্থ দেশপ্ৰেম, একাগ্ৰ কৰ্তব্যনিষ্ঠা, লৌহকঠিন অনুশাসন, সুচিন্তিত ৰণকৌশল, সংকটকালত অদম্য ধৈৰ্য আৰু ভয়হীনতা, দুৰ্নীতি আৰু গাফিলতিৰ প্ৰতি শূন্য সহনশীলতা, আৰু যুদ্ধত জয়ী হোৱাৰ অদম্য মানসিকতা।

(খ) সেনাপতি কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাই কি কৌশলেৰে মোগল সৈন্যৰ মাজৰ পৰা সাৰি আহিবলৈ সক্ষম হৈছিল বৰ্ণনা কৰা।

• উত্তৰ: মোগল সৈন্যই নাৱেৰে সৈতে কোৱামৃদ্ধা হাজৰিকাক ঘেৰি ধৰি নাচিবলৈ ক’লে। হাজৰিকাই উপস্থিত বুদ্ধি খটুৱাই ক’লে যে তেওঁৰ লগত বাদ্যযন্ত্ৰ নথকা বাবে মোগল সৈন্যই যেন হাতচাপৰি বজায়। তেওঁৰ কথামতে মোগল সৈন্যই নাৱৰ বৈঠা এৰি দুয়োহাতেৰে চাপৰি বজাবলৈ ধৰিলে। তেতিয়াই হাজৰিকাই নিজৰ নাওবৈচাক অসমীয়া সেনাৰ দিশে নাওখন ঘূৰাবলৈ নিৰ্দেশ দিলে আৰু মোগল সৈন্য নাচোনত মচগুল হৈ থকাৰ সুযোগ লৈ ক্ষিপ্ৰতাৰে নাও বাই নিৰাপদে নিজৰ শিবিৰ পালেগৈ।

(গ) শৰাইঘাটৰ ৰণত অসমৰ বিজয়ৰ মূলতে থকা কথাবোৰ লিখা।

• উত্তৰ: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অসমৰ বিজয়ৰ মূলতে আছিল— সুচিন্তিত আঁচনি, আতন বুঢ়াগোহাঁইৰ তিনিবছৰীয়া বিচক্ষণ সংগঠন, লাচিত বৰফুকনৰ কঠোৰ নিয়মানুৱৰ্তিতা আৰু অতুলনীয় নেতৃত্ব, স্বৰ্গদেউ চক্ৰধ্বজ সিংহ আৰু বৰ আই-কুঁৱৰীৰ সম্পূৰ্ণ আস্থা, সংকটৰ মুহূৰ্ততো লাচিতৰ মৃত্যুপণ সাহস, আৰু জাতি-ধৰ্ম নিৰ্বিশেষে সমগ্ৰ অসমীয়া সৈন্যৰ আত্মবলিদানৰ প্ৰস্তুতি।

৬। প্ৰসংগ সংগতি দৰ্শাই বুজাই লিখা :

(ক) ‘অগ্নি, সৰ্প আৰু প্ৰলোভন, এই তিনি একেধৰণেৰে বিষাক্ত।’

• প্ৰসংগ: প্ৰস্তুত বাক্যশাৰী ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞা বিৰচিত ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ পাঠৰ পৰা উদ্ধৃত।

• ব্যাখ্যা: জুইৰ ফিৰিঙতিয়ে যেনেকৈ বিৰাট অৰণ্য ভস্ম কৰিব পাৰে আৰু সামান্য বিষাক্ত সৰ্পই প্ৰাণ কাঢ়ি নিব পাৰে, তেনেদৰে যুদ্ধৰ সময়ত শত্ৰুৰ প্ৰলোভনে সৈন্য বা কটকীৰ মনত লোভ জগাই গোটেই জাতি আৰু দেশৰ চৰম সৰ্বনাশ মাতি আনিব পাৰে। গতিকে যুদ্ধক্ষেত্ৰত কোনো প্ৰলোভনক স্থান দিয়া অনুচিত।

(খ) ‘বাৰীৰ ভিতৰৰ পুখুৰী সিচোঁতেও আঠোটা-দহোটা মানুহক শিঙিয়ে বিন্ধে।’

• প্ৰসংগ: আলাবৈৰ ৰণত দহ হাজাৰ সৈন্য নিহত হোৱাত লাচিত বৰফুকন ব্যথিত হোৱাৰ সময়ত ৰাজমন্ত্ৰী আতন বুঢ়াগোহাঁয়ে এই সান্ত্বনা বাক্য কৈছিল।

• ব্যাখ্যা: ঘৰৰ পুখুৰীৰ সামান্য পানী সিঁচিবলৈ যাওঁতেও শিঙি মাছে বিন্ধাৰ দৰে অনিবাৰ্য বিপদ ঘটে। তেনেক্ষেত্ৰত এখন ভয়ংকৰ ৰণক্ষেত্ৰত যুদ্ধ কৰোঁতে মানুহৰ প্ৰাণহানি হোৱাটো যুদ্ধৰ এক অনিবাৰ্য অংশ। গতিকে শোকত ভাগি নপৰি পৰৱৰ্তী ৰণৰ বাবে সাজু হোৱাটোহে উচিত।

(গ) ‘সেয়ে শৰাইঘাট নাই, কিন্তু শৰাইঘাট আছে।’

• প্ৰসংগ: প্ৰস্তুত তাৎপৰ্যপূৰ্ণ বাক্যফাঁকি ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ প্ৰবন্ধৰ পৰা লোৱা হৈছে।

• ব্যাখ্যা: ঐতিহাসিক সামৰিক শৰাইঘাটৰ যুদ্ধখন অন্ত পৰিল যদিও বৰ্তমান অসমৰ সমাজ, অৰ্থনীতি, বানপানী আৰু জাতীয় অস্তিত্ব ৰক্ষাৰ প্ৰতিটো সংগ্ৰামেই একো একোখন নতুন শৰাইঘাট। সেইবাবে ভৌতিক যুদ্ধখন নথকা সত্ত্বেও তাৰ দেশপ্ৰেম আৰু একতাৰ আদৰ্শ সদায় জীয়াই থাকিব লাগিব।

(ঘ) ‘আফুগুটি পঠিয়াইছা পটাত পিহিলে পানী হ’ব।’

• প্ৰসংগ: মোগল সেনাপতি ৰামসিংহৰ সৈন্যবলৰ দৰ্প চূর্ণ কৰি বীৰ লাচিত বৰফুকনে কটকীৰ হাতত এই উত্তৰ পঠিয়াইছিল।

• ব্যাখ্যা: ৰামসিংহই নিজৰ সৈন্যৰ সংখ্যা বুজাবলৈ আফুগুটি পঠিয়াইছিল। লাচিতে বুজাই দিলে যে বাহ্যিকভাৱে আফুগুটি যিমানেই বেছি দেখা নাযাওক কিয়, পটাত পিহি দিলে সি পানী হৈ নিশ্চিহ্ন হৈ পৰে; অৰ্থাৎ মোগলৰ বিশাল সৈন্যবাহিনী অসমীয়া বীৰৰ হাতত ধ্বংস হ’বলৈ বাধ্য।

(ঙ) ‘এই সমস্যাবোৰৰ ভালৰূপে সমাধান নহ’লে অসমৰ অস্তিত্ব লৈ টনাটনি হ’ব।’

• প্ৰসংগ: প্ৰস্তুত বাক্যশাৰী ড° সূৰ্য কুমাৰ ভূঞাদেৱৰ ‘যুগমীয়া শৰাইঘাট’ পাঠৰ পাতনিৰ অন্তৰ্গত।

• ব্যাখ্যা: অসমৰ বানপানী, খৰাং, সামাজিক বিভেদ আৰু অৰ্থনৈতিক অনগ্ৰসৰতাৰ দৰে চিৰন্তন সমস্যাসমূহ যদি অসমীয়াই লাচিতৰ দৰে একাগ্ৰতা আৰু ঐক্যৰে সমাধান নকৰে, তেন্তে ভৱিষ্যতে অসমীয়া জাতিৰ অস্তিত্ব সংকটৰ মুখত পৰিব।

৪. ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)

৭। ণত্ব বিধিৰ বৰ্ণবিন্যাস আৰু কাৰণ :

(ক) কিয় মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে :

• পৰিণাম → প্ + অ + ৰ্ + ই + ণ্ + আ + ম্ + অ (ৰ-ৰ পিছত ‘ই’ স্বৰবৰ্ণ থকাৰ বাবে ন মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• পৰিমাণ → প্ + অ + ৰ্ + ই + ম্ + আ + ণ্ + অ (ৰ-ৰ পিছত ‘ই’ স্বৰবৰ্ণ আৰু ‘ম’ প-বৰ্গীয় বৰ্ণ থকাৰ বাবে ন মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• প্ৰণাম → প্ + ৰ্ + অ + ণ্ + আ + ম্ + অ (ৰ-ৰ পিছত ‘অ’ স্বৰবৰ্ণ থকা বাবে ন মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• বিশেষণ → ব্ + ই + শ্ + এ + ষ্ + অ + ণ্ + অ (ষ্-ৰ পিছত স্বৰবৰ্ণ থকা বাবে ন মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• কৃপণ → ক্ + ঋ + প্ + অ + ণ্ + অ (ঋ-ৰ পিছত প-বৰ্গীয় বৰ্ণ আৰু স্বৰবৰ্ণ থকা বাবে ন মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• নিৰ্ণয় → ন্ + ই + ৰ্ + ণ্ + অ + য়্ + অ (ৰেফ্ বা ৰ্-ৰ পাছতেই থকা বাবে মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• পাষাণ → প্ + আ + ষ্ + আ + ণ্ + অ (ষ্-ৰ পিছত স্বৰবৰ্ণ থকা বাবে মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• শ্ৰৱণ → শ্ + ৰ্ + অ + ৱ্ + অ + ণ্ + অ (ৰ্-ৰ পিছত স্বৰবৰ্ণ আৰু ৱ্ থকা বাবে মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

• ৰামায়ণ → ৰ্ + আ + ম্ + আ + য়্ + অ + ণ্ + অ (ৰ-ৰ পিছত স্বৰবৰ্ণ, ম্ আৰু য়্ থকা বাবে মূৰ্দ্ধন্য ণ হৈছে)।

(খ) কিয় মূৰ্দ্ধন্য ণ নহ’ল :

• প্ৰাৰ্থনা → থ্ হৈছে ত-বৰ্গীয় বৰ্ণ, ত-বৰ্গৰ ব্যৱধান থকাত দন্ত্য ন হয়।

• পৰিধান → ধ্ হৈছে ত-বৰ্গীয় বৰ্ণ, ত-বৰ্গৰ ব্যৱধান থাকিলে মূৰ্দ্ধন্য ণ নহয় (দন্ত্য ন হয়)।

• তৰানি, নৰানি, ফেৰেঙনি → এইবোৰ খাঁটি অসমীয়া তদ্ধিত প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ; অসমীয়া শব্দত ণত্ব বিধি নাখাটে।

৮। সন্ধি ভাঙা আৰু শ্ৰেণীবিভাজন :

৯। পদ পৰিৱৰ্তন :

(ক) বিশেষ্যৰ পৰা বিশেষণলৈ :

• ইতিহাস → ঐতিহাসিক

• অসম → অসমীয়া

• সমৰ → সামৰিক

• মদ → মাতাল

• অৰ্থনীতি → অৰ্থনৈতিক

• যোগান → যোগনীয়া

• ৰাজনীতি → ৰাজনৈতিক

• শৰাইঘাট → শৰাইঘটীয়া

• সমাজ → সামাজিক

• গাঁও → গাঁৱলীয়া

• ঘৰ → ঘৰুৱা

• নগৰ → নগৰীয়া

• ৰণ → ৰণুৱা

• চহৰ → চহৰীয়া

• বন → বনৰীয়া

• পাহাৰ → পাহাৰীয়া

• খক → খকুৱা

• মিছা → মিছলীয়া

• পাম → পমুৱা

(খ) বিশেষণৰ পৰা বিশেষ্যলৈ :

• সবল → সবলতা

• দুষ্ট → দুষ্টালি

• নম্ৰ → নম্ৰতা

• টেঙৰ → টেঙৰালি

• ভদ্ৰ → ভদ্ৰতা

• ধূৰ্ত → ধূৰ্তালি

• সত্য → সত্যতা

• ধিতিঙা → ধিতিঙালি

• মিত্ৰ → মিত্ৰতা

• ভাল → ভালপোৱা / ভালমানুহী

৫. জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ

১৫। চমু উত্তৰ দিয়া :

• (ক) ‘চিলাৰায় দিৱস’ কি তাৰিখে পালন কৰা হয়?
  — মাঘী পূৰ্ণিমাৰ দিনা।

• (খ) ‘লাচিত দিৱস’ কি তাৰিখে পালন কৰা হয়?
  — ২৪ নৱেম্বৰ তাৰিখে।

• (গ) ‘চুকাফা দিৱস’ (অসম দিৱস) কেতিয়া পালন কৰা হয়?
  — ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে।

১৭। চমুটোকা :

• (ক) স্বৰ্গদেউ চক্ৰধ্বজ সিংহ: আহোম সাম্ৰাজ্যৰ এজন অত্যন্ত তেজস্বী আৰু আত্মমৰ্যাদাসম্পন্ন স্বৰ্গদেউ. মোগলৰ কৰ পৰিশোধ কৰাৰ অধীনতা নাকচ কৰি তেওঁ লাচিত বৰফুকনক সেনাপতি পাতি গুৱাহাটী উদ্ধাৰৰ সংকল্প লৈছিল।

• (খ) লাচিত বৰফুকন: অসমৰ সৰ্বকালৰ শ্ৰেষ্ঠ জাতীয় বীৰ আৰু সেনাপতি. ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অপূৰ্ব দেশপ্ৰেম, অনুশাসন আৰু ৰণকৌশলেৰে শক্তিশালী মোগল বাহিনীক পৰাস্ত কৰি অসমৰ স্বাধীনতা অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।

• (গ) ৰামসিংহ: অম্বৰৰ ৰাজপুত ৰজা তথা মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ প্ৰধান সেনাপতি. শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত মোগল বাহিনীক নেতৃত্ব দিছিল যদিও লাচিত বৰফুকনৰ অতুলনীয় কৌশলৰ ওচৰত পৰাজয় স্বীকাৰ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।