• • (a) তোমাৰ শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বয়সবোৰ কিমান? ➔ পৰিসাংখ্যিকীয় প্ৰশ্ন (কাৰণ উত্তৰত ভিন্নতা থাকে আৰু তথ্য সংগ্ৰহৰ প্ৰয়োজন)।
• • (b) আজি ৰাতিপুৱা নেছিমে কেইটুকুৰা পাউৰুটি খাইছে? ➔ পৰিসাংখ্যিকীয় নহয় (একক মান)।
• • (c) ভাৰতৰ আটাইতকৈ বেছি আৰু আটাইতকৈ কম জনসংখ্যা থকা ৰাজ্য কোনকেইখন? ➔ পৰিসাংখ্যিকীয় প্ৰশ্ন (তথ্যভিত্তিক বিশ্লেষণৰ প্ৰয়োজন)।
• • (d) নবীনৰ উচ্চতা কিমান? ➔ পৰিসাংখ্যিকীয় নহয় (একক ব্যক্তি)।

• • এলিজাৰ স্কিপিং জাঁপৰ গড় (25, 30, 18, 22, 27, 35, 25):
  গড় = (25 + 30 + 18 + 22 + 27 + 35 + 25) ÷ 7 = 182 ÷ 7 = 26 টা
• • 2023 ত তেজপুৰৰ প্ৰতিমাহে সৰ্বোচ্চ আৰু সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰাৰ গড়:
  - সৰ্বোচ্চ তাপমাত্ৰাৰ গড় = 367 ÷ 12 = 30.58°C
  - সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰাৰ গড় = 245 ÷ 12 = 20.42°C

• মুঠ উচ্চতা = 1172 চেমি ➔ গাণিতিক মাধ্য (গড়) = 1172 ÷ 9 = 130.22 চেমি

• ক্ৰম: 120, 122, 125, 128, 128, 132, 132, 135, 150 ➔ মধ্যমা = 128 চেমি

• • 1. গ'লৰ মধ্যমা (0, 1, 2, 3, 3, 3, 3, 4, 4, 5): সোঁমাজৰ দুটাৰ গড় = (3 + 3) ÷ 2 = 3
• • 2. মাৰিয়াৰ পৰিয়ালৰ আয় (10000, 7000, 0, 4000, 50000):
  - গাণিতিক মাধ্য (গড়) = 71000 ÷ 5 = ₹14,200
  - মধ্যমা (0, 4000, 7000, 10000, 50000) = ₹7,000
  - বহিঃচ্যুত মান (Outlier) = ₹50,000
• • 3. বানান ভুলৰ তথ্য: গাণিতিক মাধ্য = 64 ÷ 18 = 3.56, মধ্যমা = 3

• • 13.5 (1) সত্য/অসত্য: (a) সত্য, (b) অসত্য, (c) সত্য, (d) সত্য, (e) সত্য, (f) অসত্য
• • 13.5 (3): 2021-22 ত আটাইতকৈ কম ভ্ৰমণ কৰা স্থান = ✔ (A) মাজুলী
• • 13.5 (4): 2023-24 ত সৰ্বাধিক বৃদ্ধি = ✔ (B) কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
• • 13.6 (2) অসমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰৰ পৰিসৰ:
  - পুৰুষৰ পৰিসৰ = 78 - 28 = 50% (গড় = 55.5%, মধ্যমা = 58%)
  - মহিলাৰ পৰিসৰ = 66 - 8 = 58% (গড় = 39.0%, মধ্যমা = 41%)

• 1. (a) প্ৰথম 6টা স্বাভাৱিক সংখ্যাৰ গড় = 21 ÷ 6 = ✔ (C) 3.5
•     (b) প্ৰথম 8টা যুগ্ম স্বাভাৱিক সংখ্যাৰ মধ্যমা = (8 + 10) ÷ 2 = ✔ (B) 9
•     (c) গড় আৰু মধ্যমাৰ পাৰ্থক্য = 4 - 4 = ✔ (A) 0
• 2. সত্য-অসত্য: (a) অসত্য (ব্যক্তিগত ৰুচি), (b) অসত্য, (c) সত্য, (d) সত্য
• 3. উক্তি বিচাৰ: ✔ (C) উক্তি (I) অসত্য, উক্তি (II) সত্য
• 4. স্তম্ভ মিলন: (a) → 2 (গড় = 6), (b) → 3 (মধ্যমা = 3), (c) → 1 (পাৰ্থক্য = 0)

• • প্ৰশ্ন 5 (দৌৰৰ সময়): সুনীলৰ গড় = 205 ÷ 5 = 41 ছেকেণ্ড, নিয়ৰৰ গড় = 200 ÷ 5 = 40 ছেকেণ্ড।
  ➔ নিয়ৰে গড়ে বেছি বেগাই দৌৰিব পাৰে (কাৰণ সময় কম লয়)।
• • প্ৰশ্ন 6 (পঢ়ুৱৈৰ সংখ্যা): মাধ্য (গড়) = 80 ÷ 5 = 16, মধ্যমা (10, 12, 16, 20, 22) = 16
• • প্ৰশ্ন 7 (ৰোহিত শৰ্মাৰ ৰাণ): মুঠ ৰাণ = 502 ➔ গড় = 502 ÷ 10 = 50.2, মধ্যমা = (28 + 41) ÷ 2 = 34.5
• • প্ৰশ্ন 8 (শিক্ষকৰ বয়স): 16 জনৰ মুঠ বয়স - 15 জনৰ মুঠ বয়স = (16 × 16) - (15 × 14) = 256 - 210 = 46 বছৰ

• • প্ৰশ্ন 9 : (a) অষ্টম শ্ৰেণীত আটাইতকৈ বেছি = কিতাপ পঢ়া (R = 10)
  (b) সপ্তম শ্ৰেণীত আটাইতকৈ কম = গান গোৱা (S = 5)
  (c) দুয়োটা শ্ৰেণীতে সৰ্বাধিক পছন্দ = কিতাপ পঢ়া (R = 17)
• • প্ৰশ্ন 10 (ক্ৰিকেট ৰাণৰ গুচ্ছ স্তম্ভলেখ):
  - চিন্ময় (C) ৰ গড় = 172 ÷ 6 = 28.67
  - ৰূপম (R) ৰ গড় = 135 ÷ 6 = 22.50
  - বিৰাজ (B) ৰ গড় = 177 ÷ 6 = 29.50
  ➔ (a) সৰ্বাধিক গড় ৰাণ = বিৰাজ (B)
• • প্ৰশ্ন 11 (ফুটবল গ'ল): (a) এণ্টনীৰ প্ৰতিখন খেলৰ গড় = 3 ÷ 3 = 1.0 | (b) সৰ্বোত্তম প্ৰদৰ্শন = আব্দুল (গড় 2.25)
• • প্ৰশ্ন 12 (বিজ্ঞান আৰু গণিত নম্বৰ):
  - বিজ্ঞান: গড় = 77.83, মধ্যমা = 81.0
  - গণিত: গড় = 76.58, মধ্যমা = 76.5
  ➔ বিজ্ঞান বিষয়ত শিক্ষাৰ্থীৰ পাৰদৰ্শিতা তুলনামূলকভাৱে বেছি উন্নত।

• (a) আটাইতকৈ বেছি ভৌগোলিক মাটিকালি থকা জিলা = কাৰ্বি আংলং (7,30,000 হেক্টৰ)
• (b) সৰ্বাধিক বনাঞ্চল থকা জিলা = কাৰ্বি আংলং (1,99,689 হেক্টৰ)
• (c) বনাঞ্চল নথকা জিলা = নলবাৰী (0 হেক্টৰ)

• প্ৰহেলিকা 1 (বয়স নিৰ্ণয়):

• সোণটি + ধনটি = 2 × 10 = 20 বছৰ
• জোনটি + সোণটি = 2 × 11 = 22 বছৰ
• ধনটি + জোনটি = 2 × 12 = 24 বছৰ
• মুঠ বয়স = (20 + 22 + 24) ÷ 2 = 33 বছৰ
• ➔ জোনটিৰ বয়স = 33 - 20 = 13 বছৰ
• ➔ ধনটিৰ বয়স = 33 - 22 = 11 বছৰ
• ➔ সোণটিৰ বয়স = 33 - 24 = 9 বছৰ

• প্ৰহেলিকা 2 (ষষ্ঠ সংখ্যা নিৰ্ণয়):

দিয়া 5 টা সংখ্যা: 2, 5, 10, 16, 24। মধ্যমা = 12।

ক্ৰম: 2, 5, 10, x, 16, 24 ➔ (10 + x) ÷ 2 = 12 ➔ 10 + x = 24 ➔ x = 14