গল্পকাৰৰ চমু পৰিচয়

ড° ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া (১৯৩২-২০০৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) অসমৰ এগৰাকী স্বনামধন্য গল্পকাৰ, নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু বিশিষ্ট চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আছিল। তেখেতৰ জন্ম নগাঁৱত হৈছিল। তেখেত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগৰ অধ্যাপক আছিল। ‘মৰমৰ দেউতা’, ‘শান্ত-শিষ্ট হৃষ্ট-পুষ্ট মহাদুষ্ট’, ‘মহাদুষ্টৰ দুষ্টবুদ্ধি’ আদি তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য শিশু উপযোগী পুথি। তেখেত পষেকীয়া আলোচনী ‘প্ৰান্তিক’ আৰু শিশু আলোচনী ‘সফুৰা’ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আছিল। ১৯৭৬ চনত ‘শৃংখল’ গল্প সংকলনৰ বাবে তেখেতে ‘সাহিত্য অকাডেমি বঁটা’ লাভ কৰে। তদুপৰি তেখেতে ‘অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা’, ‘অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা’ আৰু ২০০১ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ ‘পদ্মশ্ৰী’ সন্মানেৰে সন্মানিত হয়। তেখেতে পৰিচালনা কৰা আঠখন অসমীয়া ছবিৰ সাতখনেই ভাৰত চৰকাৰৰ ‘রজত কমল’ বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া-কলাপ আৰু প্ৰশ্নোত্তৰ  

১। তলত দিয়া প্ৰশ্নসমূহৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:

• ধুবুৰীৰপৰা তপনহঁতৰ ঘৰলৈ কোন আহিছিল?
  (ক) তপনৰ মাহীয়েক
  (খ) তপনৰ মাক
  (গ) তপনৰ মাহীয়েকৰ পুতেক
  (ঘ) যোচেফ ছাৰ
  উত্তৰ: (গ) তপনৰ মাহীয়েকৰ পুতেক (ঋতুৰাজ)

• তপনে ঋতুৰাজক ভদ্ৰ আচৰণৰ কথা কিয় কৈছিল?
  (ক) ভদ্ৰলোক হোৱাৰ জ্ঞান দিয়াৰ বাবে
  (খ) ঋতুৰাজক মূৰ্খ সজাবৰ বাবে
  (গ) মনে বিচৰা বস্তুটো পাবৰ বাবে
  (ঘ) মাকৰপৰা বেছিকৈ মৰম পাবৰ বাবে
  উত্তৰ: (গ) মনে বিচৰা বস্তুটো পাবৰ বাবে

২। তুমি ওপৰৰ দ্বিতীয় প্ৰশ্নৰ উত্তৰটো কিয় শুদ্ধ বুলি বাছি ল’লা?

উত্তৰ: তপনে জানিছিল যে মাকে সদায় ভাল আৰু ডাঙৰ বস্তুটো ঋতুৰাজক খাবলৈ দিয়ে। পাকঘৰত থকা কে’ক দুটুকুৰাৰ ডাঙৰ টুকুৰাটো তপনৰো খাবলৈ মন আছিল, কিন্তু পোনপটীয়াকৈ দাবী কৰিলে মাকৰ নিৰ্দেশ অমান্য কৰা হ’ব। সেয়েহে তপনে বুদ্ধি কৰি ঋতুৰাজক ভদ্ৰতাৰ শিক্ষা দি এনে এক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিলে যাতে ঋতুৰাজে নিজে সৰু কে’কটুকুৰা লয় আৰু তপনে সহজে কোনো জগৰ নোখোৱাকৈ ডাঙৰ কে’কটুকুৰা খাবলৈ পায়। এতেকে তপনে মনে বিচৰা বস্তুটো লাভ কৰিবলৈকে ঋতুৰাজক ভদ্ৰ আচৰণৰ কথা কৈছিল।

৩। শব্দবোৰৰ অৰ্থ মেঘটুকুৰাৰপৰা বাছি উলিয়াই মিলোৱা:

• মেজ ➔ লিখা-পঢ়া কৰা বা আহাৰ খোৱা ওখ খুৰা লগোৱা পীৰা সদৃশ আচবাব

• ফিছা ➔ মাছৰ পিছৰ অংশ

• ঢাকোন ➔ সাঁফৰ

• ভদ্ৰ ➔ ভাল আচৰণৰ দ্বাৰা লোকৰ মনত সন্তোষ দিয়া

৪। তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ চমু উত্তৰ:

(ক) তপনৰ মাহীয়েকৰ ঘৰ ক’ত আছিল?
উত্তৰ: তপনৰ মাহীয়েকৰ ঘৰ ধুবুৰীত আছিল।

(খ) তপনৰ মাহীয়েকৰ পুতেকৰ নাম কি?
উত্তৰ: তপনৰ মাহীয়েকৰ পুতেকৰ নাম ঋতুৰাজ (ঋতু)।

(গ) ভদ্ৰ মানুহৰ উদাহৰণ তপনহঁতক কোনে দিছিল?
উত্তৰ: ভদ্ৰ মানুহৰ উদাহৰণ তপনহঁতক স্কুলত যোচেফ ছাৰে দিছিল।

(ঘ) ঋতুৰাজ তপনতকৈ বয়সত কিমান সৰু?
উত্তৰ: ঋতুৰাজ তপনতকৈ বয়সত দুমাহৰ সৰু।

(ঙ) ‘তপনৰ কথা’ পাঠটিৰ লেখক কোন?
উত্তৰ: ‘তপনৰ কথা’ পাঠটিৰ লেখক হ’ল ড° ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া।

৫। আলোচনাভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ:

(ক) তপন আৰু ঋতুৰাজৰ মাজত কোনটো চৰিত্ৰ তোমাৰ বেছি ভাল লাগিল আৰু কিয়?
উত্তৰ: তপন আৰু ঋতুৰাজৰ মাজত মোৰ ঋতুৰাজৰ চৰিত্ৰটো বেছি ভাল লাগিল। কাৰণ ঋতুৰাজ এজন নিৰ্দোষ, সৰলমনা আৰু ভদ্ৰ স্বভাৱৰ ল’ৰা আছিল। সি কোনো ধূৰ্তালি নকৰি তপনৰ কথাত সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস ৰাখিছিল আৰু ককায়েকৰ প্ৰতি সন্মান জনাই নিজে সৰু কে’কটুকুৰা ল’বলৈ আনন্দৰে সন্মত হৈছিল। আনহাতে, তপন বুদ্ধিমান আছিল যদিও তাৰ বুদ্ধিত চতুৰালি আৰু স্বাৰ্থপৰতা প্ৰকাশ পাইছে। সেয়েহে ঋতুৰাজৰ সৰল আৰু ভদ্ৰ আচৰণটোৱেই বেছি প্ৰশংসনীয়।

(খ) তপনে ঋতুৰাজক ভদ্ৰ মানুহৰ আচৰণৰ দুটা উদাহৰণ দিছিল। সেই উদাহৰণ দুটাৰ লগত তুমি একমত হয়নে? যদি হয়, কিয় হয় আৰু যদি নহয়, কিয় নহয়?
উত্তৰ: তপনে দিয়া উদাহৰণ দুটাৰ বাহ্যিক নীতিৰ (অৰ্থাৎ আনৰ সুবিধা আৰু স্বাৰ্থক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া) লগত নীতিগতভাৱে একমত হ’ব পাৰি। এগৰাকী ভদ্ৰ আৰু শিষ্ট লোকে আনক সন্মান জনাই নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰাটো এটা ভাল গুণ। কিন্তু তপনে যি স্বাৰ্থপৰ উদ্দেশ্য আগত ৰাখি ঋতুৰাজক ভুলাবলৈ এই উদাহৰণ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তাৰ লগত একমত হ’ব নোৱাৰি। কাৰণ ভদ্ৰতা প্ৰকৃত আন্তৰিকতাৰহে প্ৰতীক, ছলনাৰ আহিলা নহয়।

(গ) তপনে কে’কৰ ডাঙৰ টুকুৰাটো নিজে খাই ভাল কৰিলেনে বেয়া কৰিলে? সপক্ষে আৰু বিপক্ষে যুক্তি দিয়া।
উত্তৰ:

• সপক্ষে যুক্তি: মাকে সদায় সকলো ভাল বস্তু ঋতুৰাজকে দিয়ে আৰু তপনক বঞ্চিত কৰে। সেয়েহে তপনে কাকো আঘাত নকৰাকৈ বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰি নিজৰ প্ৰাপ্য আনন্দ আৰু ডাঙৰ কে’কৰ টুকুৰাটো খালে, যাৰ ফলত কোনো কন্দল নোহোৱাকৈ সমস্যাৰ সমাধান হ’ল।

• বিপক্ষে যুক্তি: তপনৰ মাকৰ নিৰ্দেশ আছিল আলহী তথা সৰু ভায়েক ঋতুৰাজক ডাঙৰ টুকুৰাটো দিয়াৰ। তপনে মাকৰ কথা অমান্য কৰি চতুৰালিৰে ঋতুৰাজক প্ৰতাৰিত কৰিলে, যিটো নীতিশিক্ষা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ পৰিপন্থী।

(ঘ) ঋতুৰাজে যদি সৰু কে’কটুকুৰা খাবলৈ অমান্তি হ’লহেঁতেন, তেন্তে কাহিনীটো কিদৰে শেষ হ’লহেঁতেন?
উত্তৰ: ঋতুৰাজে যদি সৰু কে’কটুকুৰা খাবলৈ অমান্তি হৈ মাকৰ কথামতে ডাঙৰ টুকুৰাটোকে দাবী কৰিলেহেঁতেন, তেন্তে তপনৰ চতুৰালি বিফল হ’লহেঁতেন। হয়তো তপনে মন মাৰি মাকৰ আদেশ অনুসৰি ঋতুৰাজক ডাঙৰ টুকুৰাটো এৰি দিবলগীয়া হ’লহেঁতেন নাইবা দুয়োৰে মাজত মতভেদ হৈ মাক ফুৰি আহি তপনক গালি পাৰিলেহেঁতেন।

৬। কোনে, কাক আৰু কিয় কৈছিল লিখা:

(ক) “ইয়াতে দুটুকুৰা কে’ক আছে। অলপ পাছত উলিয়াই লৈ ঋতু আৰু তই খাবি। ডাঙৰ টুকুৰা ঋতুক দিবি।”

• কোনে কাক কৈছিল: তপনৰ মাকে তপনক কৈছিল।

• কিয় কৈছিল: মাক আবেলি ফুৰিবলৈ ওলাই যাওঁতে দুয়োটা ল’ৰাক খাবৰ বাবে কে’ক থৈ গৈছিল আৰু ঋতুৰাজ ঘৰৰ আলহী তথা তপনতকৈ সৰু হোৱা বাবে মৰমতে ডাঙৰ টুকুৰা ঋতুক দিবলৈ কৈছিল।

(খ) “তই সঁচাকৈয়ে বৰ ভদ্ৰ ল’ৰা। তোৰ নিচিনা ল’ৰাক আমাৰ যোচেফ ছাৰে বৰ ভাল পাব।”

• কোনে কাক কৈছিল: তপনে ঋতুৰাজক কৈছিল।

• কিয় কৈছিল: তপনৰ বুদ্ধিত ভোল গৈ যেতিয়া ঋতুৰাজে নিজে সৰু কে’কটুকুৰা ল’লে আৰু তপনক ডাঙৰ টুকুৰাটো খাবলৈ দিলে, তেতিয়া তপনে নিজৰ বুদ্ধি সফল হোৱা দেখি আনন্দত ঋতুৰাজক ব্যঙ্গাত্মকভাৱে প্ৰশংসা কৰি এইদৰে কৈছিল।

৭। ঋতুৰাজ ঘৰলৈ আহিলে তপনৰ ভাল লগা আৰু বেয়া লগাৰ কাৰণ:

৮। ভাষা-অধ্যয়ন (নিৰ্দিষ্টতাবাচক প্ৰত্যয় মিলোৱা):

• মানুহ ➔ মানুহজন

• পাত ➔ পাতখিলা

• ছোৱালী ➔ ছোৱালীজনী

• বেঞ্চ ➔ বেঞ্চখন

• পেঞ্চিল ➔ পেঞ্চিলডাল

• কে’ক ➔ কে’কটুকুৰা

• ঘৰ ➔ ঘৰটো

৯। বিভক্তি আৰু বিভক্তিৰ চিন নিৰ্ণয় কৰা:

(ক) বিমানে অমল আৰু দীপুৰ সৈতে খেলপথাৰখন পৰিষ্কাৰ কৰিলে।

• বিমানে ➔ প্ৰথমা বিভক্তি (চিন: -এ)

• দীপুৰ ➔ ষষ্ঠী বিভক্তি (চিন: -ৰ)

• খেলপথাৰখন ➔ প্ৰথমা / দ্বিতীয়া বিভক্তি (চিন: -০ / শূন্য বিভক্তি)

(খ) খেলপথাৰখনত সিহঁতে ফুটবল খেলে।

• খেলপথাৰখনত ➔ সপ্তমী বিভক্তি (চিন: -ত)

• সিহঁতে ➔ প্ৰথমা বিভক্তি (চিন: -এ)

(গ) গধূলি সময়ত সিহঁত ঘৰলৈ উভতি আহিল।

• সময়ত ➔ সপ্তমী বিভক্তি (চিন: -ত)

• ঘৰলৈ ➔ চতুৰ্থী বিভক্তি (চিন: -লৈ)

১০। তোমাৰ ঘৰলৈ বন্ধু বা আত্মীয় আহিলে কৰা সহায়:

উত্তৰ: মোৰ ঘৰলৈ বন্ধু-বান্ধৱ বা আত্মীয়-স্বজন আহিলে মই ঘৰৰ মানুহক এইদৰে সহায় কৰোঁ—
১. আলহীক সাদৰেৰে বহিবলৈ আসন দিওঁ আৰু প্ৰথমে পানী খাবলৈ আগবঢ়াই দিওঁ।
২. মা-দেউতাক চাহ-জলপান সজোৱাত আৰু আলহীক পৰিৱেশন কৰাত সহায় কৰোঁ।
৩. আলহীৰ লগত সৰু ল’ৰা-ছোৱালী থাকিলে সিহঁতৰ লগত খেলি সংগ দিওঁ যাতে সিহঁতে আমনি নাপায়।
৪. আলহীৰ কোঠালিটো পৰিষ্কাৰ আৰু ব্যৱস্থিত কৰি ৰখাত ঘৰৰ লোকক সহায় কৰোঁ।

১১। ‘তপনৰ কথা’ গল্পটোৰ লিখনশৈলী:

• চৰিত্ৰ: তপন, ঋতুৰাজ, তপনৰ মাক।

• পটভূমি: ধুবুৰীৰপৰা তপনৰ মাহীয়েকৰ ল’ৰা ঋতুৰাজ বন্ধত কেইদিনমানৰ বাবে তপনহঁতৰ ঘৰলৈ ফুৰিবলৈ অহা।

• মূল সমস্যা: মাকে সদায় ঋতুৰাজক বেছি মৰম কৰি সকলো ভাল বস্তু দি তপনক বঞ্চিত কৰা।

• সমস্যাৰ সমাধান: তপনে ভদ্ৰতাৰ কৌশল প্ৰয়োগ কৰি বুদ্ধিৰে ডাঙৰ কে’কৰ টুকুৰাটো খাবলৈ সক্ষম হোৱা।

১২ আৰু ১৩। ১২ নং গল্পৰ তালিকা পূৰণ (চতুৰ নবীন):

• গল্পৰ নাম: চতুৰ নবীন (বা নবীনৰ দুষ্টবুদ্ধি)

• চৰিত্ৰ: নবীন, ৰবীন, গুবিন আৰু মাহীয়েক।

• পটভূমি: ভালকৈ পঢ়াৰ বাবে মাহীয়েকে ভাই-ককাই তিনিটাক ক্ৰমে চাৰিটা, পাঁচটা আৰু ছটা চকলেট খাবলৈ দিয়াৰ পৰিস্থিতি।

• মূল সমস্যা: তিনিজনৰ মাজত চকলেটসমূহ সমানে ভগাব নোৱাৰা সমস্যা।

• সমস্যাৰ সমাধান: নবীনে চতুৰালিৰে প্ৰতিদিনে নিজৰ হাতত চকলেট জমা কৰি শেষত ছটাৰ ভিতৰত তিনিটা চকলেট নিজে ৰাখি বাকী তিনিটা এটাকৈ আন দুজনক ভাগ কৰি দিলে।

১৪। প্ৰকল্পমূলক কাম (গল্প সংগ্ৰহ আৰু শিক্ষা):

• গল্পকাৰৰ নাম: ৰসৰাজ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা

• গল্পৰ নাম: ‘বুঢ়ী আইৰ সাধু’ৰ অন্তৰ্গত “তেজীমলা”

• গল্পটোৰপৰা কি শিকিলোঁ: এই সাধুটোৰপৰা আমরা শিকিব পাৰোঁ যে ঈৰ্ষা আৰু অহংকাৰে মানুহক ধ্বংসৰ দিশলৈ লৈ যায়। অন্যায়কাৰীয়ে এদিন নহয় এদিন নিজৰ পাপৰ ফল ভোগ কৰিবই লাগে। আনহাতে সত্য, সহনশীলতা আৰু নিৰ্দোষ সৰলতাৰ সদায় জয় হয়।