১. গুৰুত্বপূৰ্ণ শব্দ আৰু অৰ্থ (Important Vocabulary & Meanings)

• Curious / Inquisitive (কৌতূহলী / জানিবলৈ ব্যগ্ৰ) – Eager to know or learn something; asking questions to understand.

• Breakthrough (যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰ / গুৰুত্বপূৰ্ণ সফলতা) – An important development or discovery that removes a barrier to progress.

• Renowned (প্ৰখ্যাত / যশস্বী) – Famous and respected by many people.

• Voyage (দীঘলীয়া সাগৰীয় যাত্ৰা) – A long journey, especially by sea or in space. 

• Scattering of light (পোহৰৰ অপবৰ্তন / বিকিৰণ) – The phenomenon where light rays deviate from their straight path upon striking particles.

• Raman Effect (ৰমণ ক্ৰিয়া / ৰমন প্ৰভাৱ) – The inelastic scattering of photons by matter, discovered by Sir C.V. Raman.

• Commemorate (স্মৰণ কৰা / সোঁৱৰণ কৰা) – Recall and show respect for an important event or person.

• Irritated (বিৰক্ত / অসন্তুষ্ট) – Made angry, annoyed, or impatient.

• Dismiss (উপেক্ষা কৰা / নাকচ কৰা) – Treat something as unworthy of serious consideration.

• Determination (দৃঢ়সংকল্প / একাগ্ৰতা) – Firmness of purpose; resoluteness.

• Hurdles (বাধা-বিঘিনি / প্ৰতিবন্ধকতা) – Obstacles or difficulties that must be overcome.

• Endeavour (প্ৰচেষ্টা / কৰ্মসাধনা) – An earnest, prolonged effort to achieve a goal.

• Consonant blend (সংযুক্ত ব্যঞ্জনবৰ্ণ / ব্যঞ্জনধ্বনিৰ সংযোগ) – Two or more consonants sounded together without an intervening vowel (e.g., sc).

২. পাঠৰ সাৰাংশ (Lesson Summary)  

This lesson is presented in the form of a play depicting the value of scientific curiosity. Nikita is drawing a sunset scene in her study room and paints the sky red. Her younger brother Orgo asks why the colour of the sky changes at different times of the day. Busy and unable to answer, Nikita gets irritated and scolds him for asking “silly questions.” Their cousin Meera enters, comforts Orgo, and appreciates his inquisitive mind, noting that “Curiosity is the root of many great discoveries and inventions.”

Meera shares the inspiring story of India’s Nobel laureate, Sir Chandrasekhara Venkata Raman (C. V. Raman). In 1921, while on a sea voyage, young Raman wondered why the sea appeared deep blue. This curiosity led him to discover the scattering of light (the Raman Effect), for which he won the Nobel Prize in Physics in 1930 and the Bharat Ratna in 1954. India celebrates February 28 as National Science Day to commemorate this breakthrough. Meera also teaches both siblings valuable manners: one should check if someone is busy before asking questions, and one should never dismiss questions rudely.

(এই পাঠটি এটা একাঙ্কিকা নাটৰ ৰূপত সজাই বৈজ্ঞানিক কৌতূহলৰ মহত্ত্ব প্ৰকাশ কৰা হৈছে। নিকিতাই নিজৰ কোঠাত সূৰ্যাস্তৰ ছবি এখন আঁকি আকাশখন ৰঙা ৰং কৰিছিল। তাইৰ সৰু ভায়েক অৰ্গই আকাশৰ ৰং বিভিন্ন সময়ত কিয় সলনি হয় বুলি সোধাত নিকিতাই উত্তৰ দিব নোৱাৰি বিৰক্ত হৈ তাক অবান্তৰ প্ৰশ্ন নকৰিবলৈ ধমক দিয়ে। তেওঁলোকৰ ভনীয়েক মীৰাই কোঠাত প্ৰৱেশ কৰি অৰ্গক সান্ত্বনা দিয়ে আৰু তাৰ কৌতূহলী মনক প্ৰশংসা কৰি কয় যে— “কৌতূহলেই হৈছে মহান আৱিষ্কাৰ আৰু উদ্ভাৱনৰ মূল।”

মীৰাই ভাৰতৰ মহান বিজ্ঞানী ছাৰ চি. ভি. ৰমণৰ (C. V. Raman) কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। ১৯২১ চনত সাগৰীয় যাত্ৰাৰ সময়ত সাগৰৰ পানী কিয় নীলা দেখা যায় বুলি ভবাৰ পৰাই ৰমণে পোহৰৰ বিকিৰণ বা ‘ৰমণ ক্ৰিয়া’ (Raman Effect) আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। এই যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰৰ বাবে তেওঁক ১৯৩০ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা আৰু ১৯৫৪ চনত ভাৰত ৰত্ন প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰতি বছৰে ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী দিনটো সমগ্ৰ ভাৰতত ‘ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান দিৱস’ হিচাপে পালন কৰা হয়। লগতে মীৰাই দুয়োকে ভাল আচৰণৰ শিক্ষা দিয়ে যে কোনোবা ব্যস্ত থাকিলে সুধিবলৈ অপেক্ষা কৰা উচিত আৰু কাৰো প্ৰশ্নকে একেকোবেই নাকচ কৰিব নালাগে।)

৩. পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু কাৰ্যাৱলী (Textbook Activities & Solutions)

Pre-reading: Renowned Indian Scientists (ভাৰতৰ প্ৰখ্যাত বিজ্ঞানীসকল)

1. Sushruta – Ancient Indian physician and the “Father of Surgery” (প্ৰাচীন ভাৰতৰ শল্যচিকিৎসাৰ জনক)

2. Aryabhatta – Ancient mathematician and astronomer who gave the concept of zero (প্ৰাচীন ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী)

3. Srinivasa Ramanujan – World-renowned mathematical genius (বিশ্ববিখ্যাত গণিতজ্ঞ)

4. Sir C.V. Raman – Physicist who discovered the Raman Effect & Nobel Laureate (পদাৰ্থ বিজ্ঞানী, নোবেল বঁটা বিজয়ী)

5. Kamala Sohonie – Pioneering biochemist and the first Indian woman to receive a PhD in a scientific discipline (ভাৰতীয় প্ৰখ্যাত মহিলা জৈৱ-ৰসায়নবিদ)

6. Dr. A.P.J. Abdul Kalam – Renowned aerospace scientist and the “Missile Man of India” (ভাৰতৰ মিছাইল মানৱ আৰু প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি)

Activity 1: Comprehension Questions (বোধমূলক প্ৰশ্নোত্তৰ)

(a) Question: Who was the scientist that Meera was talking about?
(মীৰাই কোনজন বিজ্ঞানীৰ বিষয়ে কথা কৈছিল?)
Answer: Meera was talking about the great Indian physicist, Sir Chandrasekhara Venkata Raman (C. V. Raman).
(মীৰাই ভাৰতৰ মহান পদাৰ্থ বিজ্ঞানী ছাৰ চন্দ্ৰশেখৰ ভেঙ্কট ৰমণৰ (চি. ভি. ৰমণ) বিষয়ে কথা কৈছিল।)

(b) Question: What was the name given to the discovery made by C. V. Raman?
(চি. ভি. ৰমণে কৰা আৱিষ্কাৰটোক কি নাম দিয়া হৈছিল?)
Answer: The groundbreaking discovery made by C. V. Raman was named the “Raman Effect” (the scattering of light).
(চি. ভি. ৰমণে কৰা যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰটোক “ৰমণ ক্ৰিয়া” (Raman Effect / পোহৰৰ অপবৰ্তন) নাম দিয়া হৈছিল।)

(c) Question: What is the root of many discoveries and inventions?
(বহুতো আৱিষ্কাৰ আৰু উদ্ভাৱনৰ মূল শিপা কি?)
Answer: Curiosity (an inquisitive mind that asks questions) is the root of many great discoveries and inventions.
(কৌতূহল বা প্ৰশ্ন সুধি নজনা কথা জানিবলৈ বিচৰা মনোভাৱেই হৈছে সকলো মহান আৱিষ্কাৰ আৰু উদ্ভাৱনৰ মূল।)

(d) Question: In which year did C. V. Raman win the Nobel Prize?
(চি. ভি. ৰমণে কোন চনত নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল?)
Answer: C. V. Raman won the Nobel Prize in Physics in the year 1930.
(চি. ভি. ৰমণে ১৯৩০ চনত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল।)

(e) Question: What question did Orgo ask Nikita? Why was Nikita irritated by the question?
(অৰ্গই নিকিতাক কি প্ৰশ্ন সুধিছিল? প্ৰশ্নটো শুনি নিকিতা কিয় বিৰক্ত হৈছিল?)
Answer: Orgo asked Nikita why the colour of the sky keeps changing at different times of the day. Nikita was irritated because she was busy painting her scenery and did not know the scientific reason behind it.
(অৰ্গই নিকিতাক সুধিছিল যে দিনটোৰ বিভিন্ন সময়ত আকাশৰ ৰং কিয় সলনি হয়। নিকিতা ছবি আঁকাত ব্যস্ত আছিল আৰু প্ৰশ্নটোৰ সঠিক বৈজ্ঞানিক উত্তৰ নজনাৰ বাবে বিৰক্ত হৈছিল।)

(f) Question: “We’ll surely keep this in mind next time.” — What would Orgo and Nikita keep in mind?
(“আমি পৰৱৰ্তী সময়ত এই কথাটো নিশ্চয় মনত ৰাখিম।” — অৰ্গ আৰু নিকিতাই কি কথা মনত ৰাখিব?)
Answer: Orgo would keep in mind to check if someone is busy before asking questions, and Nikita would keep in mind never to dismiss questions rudely, but to politely ask the person to wait.
(অৰ্গই মনত ৰাখিব যে কোনোবাই কাম কৰি থাকিলে প্ৰশ্ন কৰাৰ আগতে অপেক্ষা কৰা উচিত; আৰু নিকিতাই মনত ৰাখিব যে কাৰো প্ৰশ্নকে অবান্তৰ বুলি উৰুৱাই নিদি শান্তভাৱে ৰ’বলৈ ক’ব লাগে।)

Activity 2: True or False (শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা)

1. Nikita knew why the colour of the sky changes at different times. → False (অশুদ্ধ)

2. National Science Day is observed on 28th February. → True (শুদ্ধ)

3. C.V. Raman was born in Calcutta. → False (অশুদ্ধ — তামিলনাডুৰ তিৰুভানাইক্কাভালতহে জন্ম হৈছিল)

4. Raman was not good in his studies. → False (অশুদ্ধ — তেওঁ এগৰাকী মেধাৱী ছাত্ৰ আছিল)

5. Raman breathed his last on November 21, 1970. → True (শুদ্ধ)

6. Meera was happy about Orgo asking questions. → True (শুদ্ধ)

Activity 3: Multiple Choice Questions (বহুবিকল্প প্ৰশ্নোত্তৰ)

1. Raman was awarded the Bharat Ratna in:
   → ii) 1954 (১৯৫৪ চনত)

2. C.V. Raman won the Nobel Prize for:
   → i) discovering the Raman Effect (ৰমণ ক্ৰিয়া আৱিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে)

3. C.V. Raman was born in:
   → i) Tiruvanaikkaval (তিৰুভানাইক্কাভালত)

4. National Science Day is observed to:
   → iii) commemorate the discovery of Raman Effect (ৰমণ ক্ৰিয়াৰ আৱিষ্কাৰক স্মৰণ কৰিবলৈ)

5. Nikita painted the sky:
   → iii) red (ৰঙা ৰঙেৰে)

Activity 4: Timeline of C.V. Raman (চি. ভি. ৰমণৰ জীৱনপঞ্জী)

Activity 7: Synonyms from the Text (সমৰ্থক শব্দ)

• Curious: inquisitive / eager to know (জানিবলৈ উৎসুক)

• Breakthrough: major discovery / achievement (যুগান্তকাৰী সফলতা)

• Essential: important / necessary (অত্যাৱশ্যকীয়)

• Renowned: famous / celebrated (প্ৰখ্যাত)

Activity 8: Paragraph Writing — Thomas Alva Edison (অনুচ্ছেদ লিখন)

Thomas Alva Edison had certain remarkable qualities that helped him to become a great inventor. Firstly, he had an intense curiosity and was always eager to learn new things by asking numerous questions. Secondly, he believed in independent learning; he read extensively from books, sought wisdom from elders, and conducted practical experiments in the basement laboratory of his home. Lastly, he showed immense determination and resilience by overcoming severe childhood hurdles without ever giving up on his dreams.

Activity 9: Notice & Email Writing (জাননী আৰু ই-মেইল লিখন)

9(a) Notice Message Completion:

On the occasion of National Science Day on February 28, every student will prepare a speech on ‘Science in Everyday Life’ and deliver it in the classroom.

9(c) Meera’s Rearranged Reply Email:

To: orgo6@gmail.com
Subject: Agreeing to help

Dear Orgo,

That’s really nice. I will definitely help you.

I will come to your house tomorrow. Both of us will search on the internet, find the relevant information and prepare the speech.

Is that ok, Orgo? See you tomorrow.

With regards,
Meera

Activity 10: Grammar — Forms of ‘Be’ Verb (am, is, are, was, were)

• Present Tense: am (with I), is (singular), are (plural / you).

• Past Tense: was (singular), were (plural).

Fill in the Blanks:

1. Mita and Raman are my close friends.

2. Mita is Raman’s neighbour.

3. I am in regular touch with them.

4. They were with me yesterday.

5. We were very happy to visit a park together yesterday.

Activity 11 to 13: Present Continuous vs Present Perfect Tense

• Present Continuous Tense: Used for actions happening right now (am / is / are + Verb-ing).

  • Nikita is painting a scenery.

• Present Perfect Tense: Used for actions completed just now (has / have + Past Participle).

  • Nikita has drawn a scenery.

Fill in the Blanks (Activity 13):

Nikita has come to Meera’s house. Meera and Nikita are watching T.V. now. They are eating snacks while watching T.V.

Activity 14: Phonetics — Consonant Blend ‘sc’ (‘sc’ ৰ উচ্চাৰণ)

• Sound /s/ (as in ‘sun’): scent, scene, scissors, science

• Sound /sk/ (as in ‘sky’): scale, scare, score, scooter, scan, scolded, scattering

Activity 15 & 16: Five Examples of Good Behaviour & Conflict Resolution (ভাল আচৰণ আৰু বিবাদ নিষ্পত্তি)

Five Examples of Good Behaviour:

1. Listen attentively and politely when someone is speaking.

2. Do not disturb or interrupt someone when they are busy with important work.

3. Always use polite words like “Please”, “Thank you”, and “Sorry”.

4. Encourage and appreciate younger siblings and friends when they ask curious questions.

5. Speak softly and respectfully to teachers, elders, and peers.

How to Resolve Conflicts Peacefully:

• Stay calm and avoid shouting or using harsh words.

• Listen to the other person’s viewpoint with patience.

• Discuss the issue openly and seek advice from parents, teachers, or trusted elders.

• Forgive and apologize sincerely when at fault.

Activity 17: Listening Comprehension — Chandrayaan-3 (শ্ৰৱণভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ)

1. India became the first country to land on the South Pole of the moon.
   (ভাৰত চন্দ্ৰৰ দক্ষিণ মেৰুত অৱতৰণ কৰা বিশ্বৰ প্ৰথমখন দেশ হিচাপে পৰিগণিত হ’ল।)

2. The Chandrayaan-3 mission was developed by ISRO (Indian Space Research Organisation).
   (চন্দ্ৰযান-৩ অভিযান ইছৰোৰ (ISRO) দ্বাৰা বিকশিত কৰা হৈছিল।)

3. The Chandrayaan-3 landed on the moon on 23rd August, 2023.
   (২০২৩ চনৰ ২৩ আগষ্টত চন্দ্ৰযান-৩ সফলতাৰে চন্দ্ৰপৃষ্ঠত অৱতৰণ কৰিছিল।)

4. We observe National Space Day on 23rd August every year.
   (প্ৰতি বছৰে ২৩ আগষ্টৰ দিনটো আমি ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ দিৱস হিচাপে পালন কৰোঁ।)

Extra Knowledge: Indian Nobel Laureates (ভাৰতৰ নোবেল বঁটা বিজয়ীসকল)

• Rabindranath Tagore (1913): Literature (সাহিত্য)

• Sir C. V. Raman (1930): Physics (পদাৰ্থ বিজ্ঞান)

• Mother Teresa (1979): Peace (শান্তি)

• Amartya Sen (1998): Economic Sciences (অৰ্থনীতি)

• Kailash Satyarthi (2014): Peace (শান্তি)

• Abhijit Banerjee (2019): Economic Sciences (অৰ্থনীতি)