পাঠৰ মূল সাৰাংশ

‘মহো-হো’ নামনি অসমৰ (বিশেষকৈ অবিভক্ত কামৰূপ, নলবাৰী, বৰপেটা, বাক্সা আদি অঞ্চলৰ) এক অত্যন্ত জনপ্ৰিয় আৰু প্ৰাচীন কৃষিভিত্তিক লোক-উৎসৱ। আঘোণ মাহৰ পূৰ্ণিমাৰ নিশাত পথাৰৰ পৰা ক্ষতিকাৰক বনৰীয়া ম’হ খেদি সমাজ তথা খেতি-পথাৰৰ মংগল কামনা কৰি এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।

ডেকা আৰু কিশোৰসকলে হাতে হাতে বাঁহৰ টোকোন লৈ আৰু এজন ব্যক্তিয়ে শুকান কলপাত আৰু ঢকুৱাৰে ‘ভালুক’ৰ বেশ ধৰি ঘৰে ঘৰে গৈ মহো-হো গীত গাই গৃহস্থক মংগল কামনা কৰি আশীৰ্বাদ দিয়ে। গৃহস্থয়ো আনন্দমনে তেওঁলোকক চাউল, পইচা আদি মাননি আগবঢ়ায়। এই গীতসমূহত অসমীয়া ভাষাৰ থলুৱা কামৰূপী আঞ্চলিক উপভাষাৰ সুন্দৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে।

স্থানীয় উপভাষা আৰু মান্য অসমীয়া ৰূপ 

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

১। সঠিক উত্তৰ বাছি উলিওৱা

(ক) মহ খেদিবলৈ ল’ৰাহঁতে হাতে হাতে কি লৈছে?
উত্তৰ: (ঘ) টাঙোন (বা টোকোন)।

(খ) গৃহস্থই মহ খেদিবলৈ যোৱা ল’ৰাহঁতক চাউলৰ সলনি কি দিছে?
উত্তৰ: (ক) ক’ড়ি।

২। চমু প্ৰশ্নৰ উত্তৰ লিখা

(ক) “টেপোলত নহল নুন” — ইয়াত টেপোল শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: ইয়াত ‘টেপোল’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল টেপৰ টেঙা।

(খ) মহো-হো গীতটোত উল্লেখ থকা নৈখনৰ নাম কি?
উত্তৰ: মহো-হো গীতটোত উল্লেখ থকা নৈখনৰ নাম হ’ল ‘বুঢ়াদিয়া’ (বুঢ়াদিয়া নদী)।

(গ) গীতটোত ভাল হক, কুশল হক বুলি কোনে কাক আশীৰ্বাদ কৰিছে?
উত্তৰ: মহো-হো গীত গাবলৈ যোৱা কিশোৰ-ডেকাসকলৰ দলটোৱে গৃহস্থক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটোক আশীৰ্বাদ কৰিছে।

(ঘ) গীতটোত কোনটো শব্দই ভঁৰালক বুজাইছে?
উত্তৰ: গীতটোত ‘ভাগ্ৰী’ (বা ভাগ্ৰীৰ) শব্দটোৱে ভঁৰালক বুজাইছে।

৩। কৃষি সঁজুলি

মহো-হো গীতটিত উল্লেখ থকা কৃষি সঁজুলি দুবিধ হ’ল— নাঙল (সোণাৰ নাঙাল) আৰু মৈ।

৪। অন্ত্যধ্বনি মিল থকা শব্দৰ যোৰা (Rhyming Words)

• হো — লোঁ

• মোইল্লু দে — খালু দে

• নুন — দোণ

• ক’ড়ি — চ’ৰি

• যাওঁতে — বাওঁতে

• ফাল — হাল

• পাটে — ঘাটে

• চকা-মকা — টকা

• কাজেলি — আধেলি

• চিকি-মিকি — সিকি

• হক — বাঢ়ক / কৰক

ভাষা-অধ্যয়ন (ব্যাকৰণ)

৫। পাঠত থকাৰ দৰে যুৰীয়া শব্দ

১. চিকি-মিকি
২. চকা-মকা
৩. ল’ৰি-চ’ৰি
৪. ঘটি-বাতি
৫. খৰ-খেদা
৬. হাঁহি-ধেমালি
৭. বাচন-বৰ্তন

৬। বাক্য ৰচনা কৰা

• ভঁৰাল: আঘোণৰ পথাৰৰ পৰা ধান চপাই খেতিয়কে সোণগুটিৰে ভঁৰাল ভৰাই তোলে।

• মৈ: পথাৰত হাল বোৱাৰ পিছত মাটি সমান কৰিবলৈ মৈ দিয়া হয়।

• হাল: ৰাতিপুৱাই খেতিয়কে এহাল বলধ লৈ পথাৰত হাল বাবলৈ যায়।

• চাউল: অসমীয়া মানুহৰ প্ৰধান খাদ্য ভাত চাউল সিজাই প্ৰস্তুত কৰা হয়।

• গোহালি: সন্ধিয়া পৰত গৰখীয়াই গৰু-ম’হবোৰ আনি গোহালিত বান্ধি থয়।

৭। বিশেষ্য আৰু ক্ৰিয়া পদৰ মান্যৰূপ

৮। পদ আৰু বিভক্তি চিন নিৰ্ণয় (Case Endings)

জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ আৰু লোক-সংস্কৃতি

৯। মহো-হো উৎসৱ সম্পৰ্কে চমু টোকা

‘মহো-হো’ হ’ল নামনি অসমৰ এক প্ৰাচীন আৰু ঐতিহ্যমণ্ডিত কৃষিভিত্তিক লোক-উৎসৱ। আঘোণ মাহৰ পূৰ্ণিমা তিথিত গাঁৱৰ কিশোৰ আৰু যুৱকসকলে দল বান্ধি হাতে হাতে বাঁহৰ টাঙোন লৈ গৃহস্থৰ চোতালত মহো-হো গীত গায়। দলটোৰ এজনে শুকান কলপাত আৰু ঢকুৱা মেৰিয়াই ‘ভালুক’ৰ বেশ ধৰে। তেওঁলোকে মাটিত টোকোনেৰে খুন্দিয়াই তালে তালে গীত গাই গৃহস্থৰ সুখ-শান্তি, গৰু-গোহালি আৰু ধানৰ ভঁৰাল উপচি পৰাৰ আশীৰ্বাদ দিয়ে। গৃহস্থয়ো আনন্দমনে তেওঁলোকক চাউল আৰু পইচাৰে মাননি আগবঢ়ায়।

১০। অঞ্চলভেদে কথিত ৰূপ

• টাঙোন: লাঠি, দাং, ঠাঁকা

• লোণ: নুন, নিমখ

• পো: পুতেক, বেটা, ল’ৰা

• জোঁৱাই: ঘৰজীয়া, জামাই

• গোহালি: গোলি, গৰু বন্ধা ঘৰ

• ভঁৰাল: ভাগ্ৰী, গোলা

১২। ম’হে আমাৰ কি কি উপকাৰ সাধন কৰে

১. ম’হে আমাক পুষ্টিকৰ গাখীৰ দিয়ে, যাৰ পৰা অসমৰ বিখ্যাত ম’হৰ দৈ, মাখন আৰু ঘিঁউ প্ৰস্তুত কৰা হয়।
২. কৃষিকাৰ্যত বোকা পথাৰত হাল বাবলৈ আৰু মৈ টানিবলৈ ম’হ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৩. গ্ৰামাঞ্চলত গধুৰ বোজা কঢ়িয়াবলৈ ম’হৰ গাড়ী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৪. ম’হৰ গোবৰ খেতিৰ বাবে এবিধ উৎকৃষ্ট জৈৱিক সাৰ।