সমমিতি আৰু সমমিতি ৰেখাৰ ধাৰণা (পৃষ্ঠা নং 107-108)
প্ৰশ্ন: সমমিতি (Symmetry) আৰু সমমিতি ৰেখা (Line of Symmetry) বুলিলে কি বুজা? বৰ্গাকাৰ কাগজত কেইডাল সমমিতি ৰেখা থাকে?
কচুপাত / সমমিতি ৰেখা
বৰ্গ: 4 ডাল সমমিতি ৰেখা
• সংজ্ঞা: যদি কোনো বস্তু বা চিত্ৰক সমানে দুভাগ কৰিব পাৰি আৰু এটা ভাগ আনটোৰ ওপৰত পেলাই দিলে সম্পূৰ্ণকৈ মিলি যায়, তেন্তে তাক সমমিতিত থকা বোলে। যিডাল ৰেখাই চিত্ৰটোক দুটা হুবহু সমান অংশত ভাগ কৰে, তাক সমমিতি ৰেখা (Line of Symmetry) বোলে।
• বৰ্গাকাৰ কাগজ: ইয়াক সোঁমাজেৰে দুবাৰ আৰু কোণীয়াকৈ (কৰ্ণৰে) দুবাৰ ভাঁজ কৰিলে মিলি যায়; গতিকে বৰ্গত মুঠ 4 ডাল সমমিতি ৰেখা থাকে।
• পৃষ্ঠা 108-ৰ ছবিসমূহ: পখিলা, গছৰ পাত, কাটি থোৱা আপেল, পোক, মানুহৰ মুখমণ্ডল আৰু মকৰা—প্ৰতিটোৰে সোঁমাজেৰে 1 ডালকৈ উলম্ব সমমিতি ৰেখা থাকে।
একোডাল আৰু একাধিক সমমিতি ৰেখা (পৃষ্ঠা নং 109)
কাৰ্য 1: একোডালকৈ সমমিতি ৰেখা থকা বস্তু আৰু ইংৰাজী আখৰসমূহ:
• 1 ডাল উলম্ব সমমিতি ৰেখা থকা: খোলা কিতাপ, তলা (Lock), চিলা (Kite), চশমা, কেঁকোৰা, ইংৰাজী আখৰ A আৰু M।
• 1 ডাল অনুভূমিক সমমিতি ৰেখা থকা: কেঁচী, ইংৰাজী আখৰ C আৰু K।
কাৰ্য 2: একাধিক সমমিতি ৰেখা থকা চিত্ৰবোৰত সমমিতি ৰেখাৰ সংখ্যা নিৰ্ণয় (পৃষ্ঠা 109):
চিত্ৰ 3 (সমবাহু ত্ৰিভুজ): 3 ডাল
চিত্ৰ 4 (প্লাচ চিহ্ন): 4 ডাল
চিত্ৰ 6 (সংখ্যা 8): 2 ডাল
• চিত্ৰ 1 (ক্ৰছযুক্ত আয়ত): 2 ডাল (উলম্ব আৰু অনুভূমিক)
• চিত্ৰ 2 (কৰ্ণযুক্ত বৰ্গ): 4 ডাল
• চিত্ৰ 3 (সমবাহু ত্ৰিভুজ): 3 ডাল
• চিত্ৰ 4 (চাৰি-বাহুৰ প্লাচ চিহ্ন): 4 ডাল
• চিত্ৰ 5 (3-পহীয়া বিচনী/চকৰি): 3 ডাল
• চিত্ৰ 6 (8 আকৃতিৰ বৃত্তযোৰ): 2 ডাল
আধৰুৱা আকৃতি সমমিতভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰা (পৃষ্ঠা নং 110)
কাৰ্য: সমমিতি ৰেখাৰ সহায়ত আধৰুৱা চিত্ৰসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰা:
(a) সমমিত সম্পূৰ্ণ ৰূপ
(d) ষড়ভুজ সম্পূৰ্ণ ৰূপ
• সমমিতি ৰেখাডালক দাপোণ হিচাপে লৈ তাৰ বিপৰীত ফালে ঠিক একে জোখৰ ৰেখাখণ্ড বা বক্ৰ অংকন কৰি (a), (b), (c), (d), (e), (f) চিত্ৰসমূহ সমমিতভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰা হয়।
দাপোণৰ প্ৰতিফলন আৰু সমমিতি (পৃষ্ঠা নং 111-112)
কাৰ্য: তলৰ চিত্ৰবোৰৰ পৰা প্ৰতিফলন সমমিতিত থকা শুদ্ধ ছবিত (✓) চিন দিয়া (পৃষ্ঠা 112):
A A
আখৰ 'A'-ৰ শুদ্ধ প্ৰতিফলন
• (a) কাড়চিহ্ন ➔ 1 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓) (দাপোণত বিপৰীতমুখী)
• (b) কাড় আৰু বৃত্ত ➔ 3 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓)
• (c) 801 সংখ্যাৰ প্ৰতিফলন ➔ 1 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓) (পাৰ্শ্বীয় ওলোটা)
• (d) CLASS শব্দ ➔ 1 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓) (আখৰসমূহ ক্ৰমে ওলোটা হৈ পৰে)
• (e) C আখৰ ➔ 2 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓) (দাপোণত ওলোটা 'C')
• (f) BED শব্দ ➔ 3 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓)
• (g) চকু/বৃত্ত ➔ 2 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓)
• (h) ত্ৰিকোণী ➔ 1 নং ছবিটো শুদ্ধ (✓)
চিত্ৰৰ ঘূৰ্ণন (1/4 পাক, 1/2 পাক, 1/6 পাক, 1/8 পাক) (পৃষ্ঠা নং 113-116)
প্ৰশ্ন 1: ঘড়ীৰ কাঁটাৰ ঘূৰ্ণনৰ অংশ বুজি লোৱা:
1/4 পাক (90°)
1/2 পাক (180°)
• 12 ৰ পৰা 3 লৈ ঘূৰিলে = 1/4 পাক (90°)
• 12 ৰ পৰা 6 লৈ ঘূৰিলে = 1/2 পাক (180°)
• 6-পহীয়া চক্ৰত এটা বিন্দুৰ পৰা পৰৱৰ্তী বিন্দুলৈ = 1/6 পাক (60°)
• 8-পহীয়া তৰাত এটা পাহিৰ পৰা পৰৱৰ্তী পাহিলৈ = 1/8 পাক (45°)
কাৰ্য 1: ছবিৰ ঘূৰ্ণন চাই খালী ঠাইত সঠিক চিত্ৰ অংকন কৰা (পৃষ্ঠা 115):
• a) ত্ৰিভুজ (1/4 পাক): ওপৰমুৱা ➔ সোঁমুৱা ➔ তলমুৱা ➔ বাওঁমুৱা ত্ৰিভুজ (◁)
• b) পাত (1/2 পাক): ওপৰমুৱা ➔ তলমুৱা ➔ ওপৰমুৱা ➔ তলমুৱা পাত
• c) 'F' আখৰ (1/2 পাক): পোন 'F' ➔ ওলোটা 'Ⅎ' ➔ পোন 'F'
কাৰ্য 2: একেই অৱস্থা পাবলৈ চিত্ৰটো কিমান ঘূৰাব লাগিব (✓) চিন দিয়া (পৃষ্ঠা 115):
• a) আয়ত (Rectangle): 1/2 পাক (✓) (180° ঘূৰালে একে দেখা যায়)
• b) সমবাহু ত্ৰিভুজ: 1/3 পাক (✓) (120° ঘূৰালে একে দেখা যায়)
• c) স্বস্তিকা চিহ্ন (卐): 1/4 পাক (✓) (90° ঘূৰালে একে দেখা যায়)
• d) বৰ্গ (Square): 1/4 পাক (✓) (90° ঘূৰালে একে দেখা যায়)
• e) 4-পহীয়া ফেন: 1/4 পাক (✓)
• f) 8-পহীয়া তৰা: 1/8 পাক (✓) (45° ঘূৰালে একে দেখা যায়)
Scroll to Top