পাঠৰ মূল সাৰাংশ

‘অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু সংৰক্ষণ’ পাঠটিত অসমৰ চাৰিবিধ প্ৰধান প্ৰাকৃতিক সম্পদ— বনজ সম্পদ, খনিজ সম্পদ, জলজ সম্পদ আৰু কৃষিজ সম্পদৰ বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা যিবোৰ সামগ্ৰী মানুহৰ জীৱন-ধাৰণ আৰু কল্যাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, সেইবোৰেই প্ৰাকৃতিক সম্পদ। 

ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদক নৱীকৰণক্ষম (বায়ু, পানী, মাটি, সৌৰশক্তি) আৰু অনৱীকৰণক্ষম (কয়লা, খাৰুৱা তেল, চূণশিল) হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। অসমৰ আপুৰুগীয়া বনজ সম্পদ আৰু বন্যপ্ৰাণী (এশিঙীয়া গঁড়, দেওহাঁহ, বাঘ, সোণালী বান্দৰ), খনিজ সম্পদ (১৮৮৯ চনত ডিগবৈত তেল আৱিষ্কাৰ, ৪ টা তেল শোধনাগাৰ, মাকুমৰ কয়লা খনি, বোকাজানৰ চিমেণ্ট উদ্যোগ), জলজ সম্পদ (ব্ৰহ্মপুত্ৰ, বৰাক, বিল-জলাশয়, বিৰল প্ৰজাতিৰ শিহু) আৰু কৃষিজ সম্পদ দাঙি ধৰা হৈছে। বন ধ্বংসৰ কুফল, ডাইন’ছৰ আৰু ডড’ চৰাইৰ বিলুপ্তিৰ পৰা শিক্ষা লৈ অসমৰ ৭ খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু অভয়াৰণ্যসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰাকৃতিক সম্পদ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বিভিন্ন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বুজাই দিয়া হৈছে।

অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ: প্ৰধান তথ্যকোষ (দ্ৰুত দৃষ্টিত)

অসমৰ ৪ বিধ প্ৰধান সম্পদ

অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীকসমূহ

• ৰাজ্যিক পক্ষী: দেওহাঁহ (White-winged Wood Duck)

• জাতীয় প্ৰতীক / ৰাজ্যিক পশু: এশিঙীয়া গঁড় (One-horned Rhinoceros)

• ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চৰাই: ময়ূৰ (Peacock)

অসমৰ ৭ খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

১. কাজিৰঙা
২. মানাহ
৩. নামেৰি
৪. ডিব্ৰু-চৈখোৱা
৫. ওৰাং
৬. ৰাইমনা
৭. দিহিং-পাটকাই

পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ বিশেষ দিৱসসমূহ

• ২১ মাৰ্চ: বিশ্ব বন দিৱস

• ২২ মাৰ্চ: বিশ্ব জল দিৱস

• ২২ মে’: বিশ্ব জৈৱবৈচিত্ৰ্য দিৱস

• ৫ জুন: বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস

• ১–৭ অক্টোবৰ: বিশ্ব বন্যপ্ৰাণী সপ্তাহ

পাঠভিত্তিক অনুশীলনীসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান (Exercises)

১। উত্তৰ লিখা:

(ক) প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা যিবোৰ উপাদান বা সামগ্ৰী মানুহ তথা সকলো জীৱৰ জীৱন-ধাৰণ আৰু দৈনন্দিন ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী, সেইবোৰকে প্ৰাকৃতিক সম্পদ (Natural Resources) বোলে। যেনে: বায়ু, পানী, মাটি, অৰণ্য, সূৰ্যৰ পোহৰ, খনিজ পদাৰ্থ ইত্যাদি।

(খ) নৱীকৰণক্ষম আৰু অনৱীকৰণক্ষম সম্পদ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ:

• নৱীকৰণক্ষম সম্পদ: যিবোৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলেও প্ৰকৃতিৰ পৰা কেতিয়াও শেষ হৈ নাযায় আৰু সহজে পুনৰ সৃষ্টি হৈ থাকে, সেইবোৰক নৱীকৰণক্ষম সম্পদ বোলে। যেনে: সূৰ্যৰ পোহৰ, বায়ু, পানী, গছ-গছনি ইত্যাদি।

• অনৱীকৰণক্ষম সম্পদ: যিবোৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ এবাৰ আহৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰাৰ পিছত নিঃশেষ হৈ যায় আৰু পুনৰ সৃষ্টি হ’বলৈ লাখ লাখ বছৰ লাগে, সেইবোৰক অনৱীকৰণক্ষম সম্পদ বোলে। যেনে: কয়লা, খাৰুৱা তেল (পেট্ৰ’লিয়াম), প্ৰাকৃতিক গেছ, চূণশিল ইত্যাদি।

(গ) অসমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানকেইখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ ৭ খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ নাম হ’ল—
১. কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
২. মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
৩. নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
৪. ডিব্ৰু-চৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
৫. ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
৬. ৰাইমনা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
৭. দিহিং-পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

(ঘ) অসমৰ কোনকেইখন জিলাত চূণশিল পোৱা যায়?
উত্তৰ: অসমৰ ডিমা-হাছাও (উমৰাংছু) আৰু কাৰ্বি আংলং জিলাত (কয়লাজান আৰু ডিলাই পাহাৰ) চূণশিল পোৱা যায়।

(ঙ) অসমৰ বনাঞ্চলত থকা চাৰিবিধ প্ৰাণীৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: (১) এশিঙীয়া গঁড়, (২) ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ, (৩) বনৰীয়া হাতী, আৰু (৪) সোণালী বান্দৰ (বা হলৌ বান্দৰ, বনৰীয়া ম’হ)।

২। চমুটোকা লিখা:

(ক) অভয়াৰণ্য (Wildlife Sanctuary):
জৈৱবৈচিত্ৰ্যৰ সুৰক্ষাৰ বাবে চৰকাৰে আইনগতভাৱে ঘোষণা কৰা এক নিৰ্দিষ্ট বনাঞ্চল, য’ত বন্যপ্ৰাণী আৰু উদ্ভিদক বিশেষভাৱে ৰক্ষণাবেক্ষণ দিয়া হয়। ইয়াত বিনা অনুমতিত গছ কটা বা বন্যপ্ৰাণী চিকাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ নিষিদ্ধ। যেনে: পবিতৰা অভয়াৰণ্য, চক্ৰশীলা অভয়াৰণ্য।

(খ) সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (Reserved Forest):
বনজ সম্পদত চহকী আৰু মূল্যৱান গছ-গছনি তথা জীৱ-জন্তুৰে ভৰপূৰ প্ৰাকৃতিক বনাঞ্চল, যাৰ সুৰক্ষা আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব বন বিভাগে আইনগতভাৱে গ্ৰহণ কৰে। ইয়াত কাঠ কটা বা চিকাৰ কৰা আইনমতে দণ্ডনীয়।

(গ) উদ্ভিদ উদ্যান (Botanical Garden):
বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মূল্যৱান, আপুৰুগীয়া আৰু বিলুপ্তপ্ৰay ঔষধি তথা শোভা বৰ্ধক গছ-গছনি সংৰক্ষণ, গৱেষণা আৰু শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যে বিজ্ঞানসন্মতভাৱে প্ৰতিপালন কৰা উদ্যানকে উদ্ভিদ উদ্যান বোলে।

(ঘ) ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (National Park):
প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, জৈৱবৈচিত্ৰ্য আৰু ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ বৃহৎ বনাঞ্চল, যাক চৰকাৰৰ কঠোৰ আইনৰ দ্বাৰা বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান ৰূপে সংৰক্ষণ কৰা হয়। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত (Core Area) মানুহৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ আৰু কেৱল নিৰ্দিষ্ট দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চলতহে পৰ্যটকক প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হয়। যেনে: কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান।

৩। খালী ঠাই পূৰ কৰা:

• (ক) ২১ মাৰ্চ দিনটো বিশ্ব বন দিৱস হিচাপে পালন কৰা হয়।

• (খ) প্ৰাকৃতিকভাৱে পোৱা সকলো সামগ্ৰী প্ৰাকৃতিক সম্পদ নহয়।

• (গ) মাকুমৰ কয়লাখনি অতি পুৰণি।

• (ঘ) বিলাতী মাটি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চূণশিল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

• (ঙ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক অসমৰ দুখন প্ৰধান নৈ।

৪। জৈৱ সম্পদ সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰ:
১. পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক আৰু পাৰিৱেশিক ভাৰসাম্য অটুট ৰাখিবলৈ জৈৱ সম্পদ (উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী) সংৰক্ষণ অপৰিহাৰ্য।
২. গছ-গছনিয়ে মানুহ আৰু প্ৰাণীক জীয়াই থাকিবলৈ অক্সিজেন আৰু খাদ্য যোগান ধৰে।
৩. বনজ সম্পদৰ পৰাই মানুহে ঔষধ, খৰি, বাসস্থান আৰু উদ্যোগৰ কেঁচামাল লাভ কৰে।
৪. বন্যপ্ৰাণী আৰু মূল্যৱান উদ্ভিদসমূহ যাতে ডাইন’ছৰ বা ডড’ চৰাইৰ দৰে পৃথিৱীৰ পৰা চিৰদিনৰ বাবে বিলুপ্ত হৈ নাযায়, তাৰ বাবে জৈৱ সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা নিতান্তই প্ৰয়োজন।

৫। পৰিৱেশ সজাগতা আনিবলৈ তুমি ৩টা ব্যৱস্থাৰ কথা উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ:
১. বৃক্ষৰোপণ কাৰ্যসূচী: বিদ্যালয় আৰু ঘৰৰ চৌহদত গছপুলি ৰোপণ কৰা আৰু বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস (৫ জুন) পালন কৰা।
২. প্ৰচাৰ আৰু সজাগতা সভা: বাটৰ নাট, শ্লোগান আৰু পোষ্টাৰৰ জৰিয়তে পানী আৰু ইন্ধন অপচয় ৰোধৰ বিষয়ে ৰাইজক সজাগ কৰা।
৩. প্লাষ্টিক আৰু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ: প্লাষ্টিক আৱৰ্জনা মুকলিকৈ নজ্বলাই ডাষ্টবিন ব্যৱহাৰ কৰা আৰু বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ বাবে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰা।

৬। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি লিখা:

(ক) তলৰ কোনখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান হয়?
(১) ৰাইমনা
(২) গৰমপানী
(৩) পবিতৰা
(৪) চক্ৰশীলা
উত্তৰ: (১) ৰাইমনা (Raimona National Park) [✔]

(খ) তলৰ কোনবিধ অসমৰ ৰাজ্যিক পক্ষী?
(১) মইনা
(২) ময়ূৰ
(৩) ধনেশ
(৪) দেওহাঁহ
উত্তৰ: (৪) দেওহাঁহ (White-winged Wood Duck) [✔]