১. ওজনৰ ধাৰণা আৰু তুলাচনীৰ ব্যৱহাৰ (পৃষ্ঠা ১৭৯ - ১৮১)
প্ৰশ্ন ১: দোকানখনৰ বস্তু আৰু তৰমুজৰ ওজন পৰ্যবেক্ষণ (পৃষ্ঠা ১৭৯):
২ কি.গ্ৰা.
চিত্ৰ: তুলাচনীত ২ কি.গ্ৰা. ওজনৰ তৰমুজ
• দোকানখনৰ ফলমূলৰ ভিতৰত কোনটো ফল আটাইতকৈ গধুৰ?
উত্তৰ: তৰমুজ
• তোমাৰ ঘৰত থকা সহজেই দাঙিব পৰা কিছুমান বস্তুৰ নাম:
উত্তৰ: কলম, গিলাচ, কিতাপ, চামুচ, প্লেট, জুইশলাৰ বাকচ আদি।
• তুলাচনীখন চাই কোৱাচোন তৰমুজটোৰ ওজন কিমান?
উত্তৰ: তৰমুজটোৰ বিপৰীতে তুলাচনীত ২ কি.গ্ৰা.ৰ দগা আছে, গতিকে তৰমুজটোৰ ওজন ২ কিল'গ্ৰাম (২ কি.গ্ৰা.)
প্ৰশ্ন ২: বিভিন্ন দগাৰে ১ কিল'গ্ৰাম কেনেকৈ সাজিব পাৰি? (পৃষ্ঠা ১৮০ - ১৮১)
মৌলিক সম্বন্ধ: ১ কিল'গ্ৰাম (১ কি.গ্ৰা.) = ১০০০ গ্ৰাম
(ক) ১ কি.গ্ৰা. = ৫০০ গ্ৰাম + ৫০০ গ্ৰাম = ১০০০ গ্ৰাম
(খ) ১ কি.গ্ৰা. = ৫০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম + ১০০ গ্ৰাম = ১০০০ গ্ৰাম
(গ) ১ কি.গ্ৰা. = ২৫০ গ্ৰাম + ২৫০ গ্ৰাম + ২৫০ গ্ৰাম + ২৫০ গ্ৰাম = ১০০০ গ্ৰাম
(ঘ) ১ কি.গ্ৰা. = ২০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম + ২০০ গ্ৰাম = ১০০০ গ্ৰাম
আধা কিল'গ্ৰাম আৰু চাৰিভাগৰ এভাগৰ ধাৰণা:
• ৫০০ গ্ৰাম = ১ কি.গ্ৰা.ৰ আধা = ১/২ কি.গ্ৰা.
• ২৫০ গ্ৰাম = ১ কি.গ্ৰা.ৰ চাৰিভাগৰ এভাগ = ১/৪ কি.গ্ৰা. (২৫০ গ্ৰামৰ ৪ টা পেকেট = ১ কি.গ্ৰা.)
২. চিন্তা কৰাচোন আৰু অংশ মিলোৱা (পৃষ্ঠা ১৮২)
প্ৰশ্ন ১: চিন্তা কৰি উত্তৰ লিখা (পৃষ্ঠা ১৮২):
(ক) ১ কি.গ্ৰা.ৰ ১/২ অংশত কিমান গ্ৰাম থাকিব?
উত্তৰ: ১০০০ ÷ ২ = ৫০০ গ্ৰাম
(খ) ১/২ কি.গ্ৰা.ৰ কেইটা পেকেট লগলাগি ২ কি.গ্ৰা. হ'ব?
উত্তৰ: ১ কি.গ্ৰা.ত ২ টা থাকে, গতিকে ২ কি.গ্ৰা.ৰ বাবে = ২ × ২ = ৪ টা পেকেট
(গ) ১ কি.গ্ৰা. হ'বলৈ ১০০ গ্ৰামৰ কেইটা পেকেট লাগিব?
উত্তৰ: ১০০০ ÷ ১০০ = ১০ টা পেকেট
(ঘ) ডিম্পিয়ে পায়স ৰান্ধিবলৈ ১ কি.গ্ৰা. চাউলৰ ১/৪ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিলে। ৰৈ যোৱা চাউলৰ ওজন কিমান?
সমাধান:
১ কি.গ্ৰা. = ১০০০ গ্ৰাম। পায়সত লগা চাউল = ১০০০ ÷ ৪ = ২৫০ গ্ৰাম।
ৰৈ যোৱা চাউল = ১০০০ - ২৫০ = ৭৫০ গ্ৰাম (বা ৩/৪ কি.গ্ৰা.)
প্ৰশ্ন ২: 'ক' অংশৰ লগত 'খ' অংশ মিলোৱা (পৃষ্ঠা ১৮২):
'ক' অংশ'খ' অংশ (শুদ্ধ মিল)
(১) ১ কি.গ্ৰাতকৈ ১০০ গ্ৰাম কম(ঘ) ৯০০ গ্ৰাম
(২) ১ কি.গ্ৰাৰ ১/৪ অংশ(ঙ) ২৫০ গ্ৰাম
(৩) ৫০০ গ্ৰাম(ক) ১ কি.গ্ৰাৰ ১/২ অংশ
(৪) ১ কি.গ্ৰাতকৈ ২০০ গ্ৰাম বেছি(গ) ১২০০ গ্ৰাম
(৫) ২০০ গ্ৰামৰ ৫ গুণ(খ) ১ কি.গ্ৰা.
প্ৰশ্ন ৩: তুলাচনীৰ কোনটো ফাল তললৈ যাব আৰু কাৰণ কোৱা (পৃষ্ঠা ১৮২):
(ক) বাওঁফালে চেনি ১ কি.গ্ৰা. আৰু সোঁফালে ২৫০ গ্ৰামৰ ৩ টা পেকেট:
• বাওঁফালৰ ওজন = ১০০০ গ্ৰাম
• সোঁফালৰ ওজন = ২৫০ × ৩ = ৭৫০ গ্ৰাম
উত্তৰ: বাওঁফালটো তললৈ যাব, কাৰণ ১০০০ গ্ৰাম ওজন ৭৫০ গ্ৰামতকৈ বেছি (গধুৰ)।
(খ) বাওঁফালে নিমখ ১ কি.গ্ৰা. আৰু সোঁফালে ১০০ গ্ৰামৰ ৭ টা হালধিৰ পেকেট:
• বাওঁফালৰ ওজন = ১০০০ গ্ৰাম
• সোঁফালৰ ওজন = ১০০ × ৭ = ৭০০ গ্ৰাম
উত্তৰ: বাওঁফালটো তললৈ যাব, কাৰণ নিমখখিনি হালধিখিনিতকৈ গধুৰ।
৩. তুলাচনীৰ সমতা আৰু দগাৰ ব্যৱহাৰ (পৃষ্ঠা ১৮৩)
প্ৰশ্ন ১: তুলাচনীৰ দুয়োফাল সমান হ'বলৈ সোঁফালৰ খালী পেকেটত ওজন লিখা (পৃষ্ঠা ১৮৩):
(ক) বাওঁফালে ২ কি.গ্ৰা.:
সোঁফালে ১ কি.গ্ৰা.ৰ দুটা পেকেট = ১ কি.গ্ৰা. + ১ কি.গ্ৰা.

(খ) বাওঁফালে ১ কি.গ্ৰা. + ২৫০ গ্ৰাম + ২৫০ গ্ৰাম (= ১৫০০ গ্ৰাম):
সোঁফালে ৫০০ গ্ৰামৰ ৩ টা পেকেট = ৫০০ গ্ৰাম + ৫০০ গ্ৰাম + ৫০০ গ্ৰাম

(গ) বাওঁফালে ৩ কি.গ্ৰা. (= ৩০০০ গ্ৰাম):
সোঁফালে ৪ টা পেকেটত ক্ৰমে = ১ কি.গ্ৰা., ১ কি.গ্ৰা., ৫০০ গ্ৰাম, ৫০০ গ্ৰাম (বা প্ৰতিটো ৭৫০ গ্ৰাম)

(ঘ) বাওঁফালে ২ কি.গ্ৰা. + ৫০০ গ্ৰাম (= ২৫০০ গ্ৰাম):
সোঁফালে ৫০০ গ্ৰামৰ ৫ টা পেকেট = ৫০০ গ্ৰামকৈ ৫ টা পেকেট
প্ৰশ্ন ২: দগা আৰু পেকেটৰ হিচাপ কৰি চোৱা (পৃষ্ঠা ১৮৩):
(ক) ১ কি.গ্ৰা. পাবলৈ ২০০ গ্ৰামৰ কেইটা দগা লাগিব?
উত্তৰ: ১০০০ ÷ ২০০ = ৫ টা দগা
(খ) ২ কি.গ্ৰা. চেনি জুখিবলৈ ১০০ গ্ৰাম আৰু ৫০ গ্ৰামৰ কেইটাকৈ দগা ব্যৱহাৰ কৰিবা?
উত্তৰ: ২ কি.গ্ৰা. = ২০০০ গ্ৰাম।
আমি ১০০ গ্ৰামৰ ১০ টা (= ১০০০ গ্ৰাম) আৰু ৫০ গ্ৰামৰ ২০ টা (= ১০০০ গ্ৰাম) দগা ল'ব পাৰোঁ।
(গ) ৫০ গ্ৰামৰ কেইটা দগা লগলগালে ৫০০ গ্ৰামৰ দগাটোৰ সমান হ'ব?
উত্তৰ: ৫০০ ÷ ৫০ = ১০ টা দগা
(ঘ) আব্ৰাহামে ১০০ গ্ৰাম আৰু ২০০ গ্ৰামৰ পেকেট বাছনি কৰি কি কি ধৰণে ১ কি.গ্ৰা. চাহপাত কিনিব পাৰিব?
ধৰণ ১: ২০০ গ্ৰামৰ ৫ টা পেকেট (২০০ × ৫ = ১০০০ গ্ৰাম)
ধৰণ ২: ১০০ গ্ৰামৰ ১০ টা পেকেট (১০০ × ১০ = ১০০০ গ্ৰাম)
ধৰণ ৩: ২০০ গ্ৰামৰ ৪ টা (৮০০ গ্ৰাম) + ১০০ গ্ৰামৰ ২ টা (২০০ গ্ৰাম) = ১০০০ গ্ৰাম
ধৰণ ৪: ২০০ গ্ৰামৰ ৩ টা (৬০০ গ্ৰাম) + ১০০ গ্ৰামৰ ৪ টা (৪০০ গ্ৰাম) = ১০০০ গ্ৰাম
৪. দোকানৰ বিক্ৰী তালিকা আৰু আনুমানিক ওজন (পৃষ্ঠা ১৮৪)
প্ৰশ্ন ১: দোকানৰ সামগ্ৰীৰ তালিকা চাই প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ১৮৪):
দোকানৰ তালিকা: চেনি (১ kg = ৫০ টকা), আটা (৫ kg = ২০০ টকা), চাউল (১০ kg = ৪০০ টকা), চাহপাত (৫০০ g = ২৫০ টকা), বিস্কুট (২৫০ g = ৫০ টকা)

(ক) কিমানটা চেনিৰ পেকেটৰ ওজন ৫ কি.গ্ৰা. আটাৰ ওজনৰ সমান হ'ব?
উত্তৰ: ৫ ÷ ১ = ৫ টা পেকেট
(খ) ১০ কি.গ্ৰা. চাউলৰ ওজনৰ সমান হ'বলৈ কি কি সামগ্ৰী বাছনি কৰিবা?
উত্তৰ: ৫ কি.গ্ৰা. আটাৰ ১ টা পেকেট + ১ কি.গ্ৰা. চেনিৰ ৫ টা পেকেট (৫ + ৫ = ১০ কি.গ্ৰা.)।
(গ) ৫০০ টকাৰে এজন গ্ৰাহকে কি কি বস্তু কিনিব পাৰিব?
উত্তৰ: ১০ কি.গ্ৰা. চাউল (৪০০ টকা) + ১ কি.গ্ৰা. চেনি (৫০ টকা) + ২৫০ গ্ৰাম বিস্কুট (৫০ টকা) = মুঠ ৫০০ টকা
(ঘ) ৫ কি.গ্ৰা. আটাৰ পেকেট এটাৰ দাম কিমান?
উত্তৰ: ২০০ টকা
(ঙ) অংশুৱে ১০০০ টকা লৈ গৈ ১ কি.গ্ৰা. চেনি, ৫০০ গ্ৰাম চাহপাত আৰু ১০ কি.গ্ৰা. চাউল কিনিলে কিমান টকা বাকী থাকিব?
মুঠ খৰচ = ৫০ (চেনি) + ২৫০ (চাহপাত) + ৪০০ (চাউল) = ৭০০ টকা
বাকী থাকিব = ১০০০ - ৭০০ = ৩০০ টকা
(চ) ১০ কি.গ্ৰা. চাউলৰ দামেৰে কেই কি.গ্ৰা. চেনি কিনিব পাৰিব?
১০ কি.গ্ৰা. চাউলৰ দাম = ৪০০ টকা। ১ কি.গ্ৰা. চেনিৰ দাম = ৫০ টকা।
চেনি পাব = ৪০০ ÷ ৫০ = ৮ কি.গ্ৰা.
প্ৰশ্ন ২: বস্তুবোৰৰ আনুমানিক ওজনত '✓' চিন দিয়া (পৃষ্ঠা ১৮৪):
বস্তুৰ নাম১ কি.গ্ৰাতকৈ কম১ কি.গ্ৰাতকৈ বেছি
১০ টা তিয়ঁহ
৫ টা মধুৰীআম
৩ টা অমিতা
২ টা কোমোৰা
১ মগ চাউল
১ বাটি দাইল
২০ টা কেৰেলা
৫. মীনাৰ জন্মদিন আৰু ওজনৰ বিভাজন (পৃষ্ঠা ১৮৫)
প্ৰশ্ন ১: মুঠ ২ কি.গ্ৰা. ফলৰ চালাড ভগাই দিয়াৰ সমস্যা (পৃষ্ঠা ১৮৫):
২ কি.গ্ৰা. = ২০০০ গ্ৰাম
• ১০০ গ্ৰামকৈ বাটিত ভগাই দিলে বাটিৰ সংখ্যা: ২০০০ ÷ ১০০ = ২০ টা বাটি
• ৫০০ গ্ৰামকৈ বাটিত ভগাই দিলে বাটিৰ সংখ্যা: ২০০০ ÷ ৫০০ = ৪ টা বাটি
• ২৫০ গ্ৰামকৈ ভগাবলৈ বাটিৰ প্ৰয়োজন: ২০০০ ÷ ২৫০ = ৮ টা বাটি
• ৬ টা বাটিত ২০০ গ্ৰামকৈ ভগাই দিলে কিমান চালাড ৰৈ যাব?
৬ টা বাটিৰ চালাড = ৬ × ২০০ = ১২০০ গ্ৰাম
ৰৈ যোৱা চালাড = ২০০০ - ১২০০ = ৮০০ গ্ৰাম
প্ৰশ্ন ২: খালী ঠাই পূৰ কৰা (পৃষ্ঠা ১৮৫):
১০ × ১০০ গ্ৰাম = ১ কি.গ্ৰা. (১০০০ গ্ৰাম)
× ২৫০ গ্ৰাম = ১ কি.গ্ৰা.
• ২ কিল'গ্ৰাম = ৫০ গ্ৰাম + ২৫০ গ্ৰাম + ১৭০০ গ্ৰাম
• ৩ কি.গ্ৰা. = ৫০০ গ্ৰাম + ২৫০০ গ্ৰাম
• ৪ × ৫০০ গ্ৰাম + ১ কি.গ্ৰা. = ২০০০ গ্ৰাম + ১০০০ গ্ৰাম = কি.গ্ৰা.
৬. চিত্ৰলেখা উদ্যানত খেল আৰু ব্যৱহাৰিক অংক (পৃষ্ঠা ১৮৬ - ১৮৭)
প্ৰশ্ন ১: চিত্ৰলেখা উদ্যানৰ চিজ' (See-Saw) খেলৰ সমস্যা (পৃষ্ঠা ১৮৬):
দিয়া ওজন: লুনা = ২৮ কি.গ্ৰা., বিক্ৰম = ২০ কি.গ্ৰা., মনোজ = ২৫ কি.গ্ৰা., অনিমা = ২৬ কি.গ্ৰা., দেউতাক = ৭২ কি.গ্ৰা.

লুনা (২৮ kg) ▼ তললৈ গ'ল বিক্ৰম (২০ kg) ▲ ওপৰলৈ গ'ল
চিত্ৰ: গধুৰ হোৱাৰ বাবে লুনা বহা মূৰটো তললৈ গৈছে
(ক) এমূৰত বিক্ৰম আৰু আনটো মূৰত লুনা বহিলে কোনটো মূৰ তললৈ যাব?
উত্তৰ: লুনা বহা মূৰটো তললৈ যাব। কাৰণ লুনাৰ ওজন (২৮ কি.গ্ৰা.) বিক্ৰমৰ ওজনতকৈ (২০ কি.গ্ৰা.) বেছি।
(খ) লুনা আৰু বিক্ৰমৰ ওজনৰ পাৰ্থক্য কিমান?
উত্তৰ: ২৮ - ২০ = ৮ কি.গ্ৰা.
(গ) লুনা আৰু দেউতাকৰ মুঠ ওজন বিক্ৰমৰ ওজনৰ কিমান গুণ?
মুঠ ওজন = ২৮ + ৭২ = ১০০ কি.গ্ৰা.। বিক্ৰমৰ ওজন = ২০ কি.গ্ৰা.।
গুণ = ১০০ ÷ ২০ = ৫ গুণ
(ঘ) এটা মূৰত লুনা আৰু অনিমা, আনটোত মনোজ আৰু বিক্ৰম বহিলে কোনটো মূৰ তললৈ যাব?
• লুনা + অনিমা = ২৮ + ২৬ = ৫৪ কি.গ্ৰা.
• মনোজ + বিক্ৰম = ২৫ + ২০ = ৪৫ কি.গ্ৰা.
উত্তৰ: লুনা আৰু অনিমা বহা মূৰটো তললৈ যাব, কাৰণ ৫৪ কি.গ্ৰা. > ৪৫ কি.গ্ৰা.।
প্ৰশ্ন ২: দৈনন্দিন জীৱনৰ ব্যৱহাৰিক অংক সমাধান (পৃষ্ঠা ১৮৬ - ১৮৭):
(ক) সৌৰভে কিনা বস্তুৰ মুঠ ওজন:
২ কি.গ্ৰা. আলু + ১ কি.গ্ৰা. পিয়াঁজ + ৫ কি.গ্ৰা. চাউল = ৮ কি.গ্ৰা.
(খ) কমলে কিনা সামগ্ৰীৰ মুঠ ওজন:
• হালধি = ২০০ গ্ৰাম × ৫ = ১০০০ গ্ৰাম = ১ কি.গ্ৰা.
• চেনি = ৫০০ গ্ৰাম × ৪ = ২০০০ গ্ৰাম = ২ কি.গ্ৰা.
মুঠ ওজন = ১ + ২ = ৩ কি.গ্ৰা. (বা ৩০০০ গ্ৰাম)।
(গ) চুমলিয়ে ২ কি.গ্ৰা. জামু ২০০ গ্ৰামকৈ টোপোলা বান্ধিলে মুঠ টোপোলা:
২ কি.গ্ৰা. = ২০০০ গ্ৰাম। টোপোলাৰ সংখ্যা = ২০০০ ÷ ২০০ = ১০ টা টোপোলা
(ঘ) তছলিমাই কিনা আপেলৰ বাকী থকা পৰিমাণ:
মুঠ আপেল = ২ কি.গ্ৰা. × ৬ = ১২ কি.গ্ৰা.
বিলাই দিয়া আপেল = ৬ (বিদ্যালয়) + ৪ (অনাথ আশ্ৰম) = ১০ কি.গ্ৰা.
ৰৈ যোৱা আপেল = ১২ - ১০ = ২ কি.গ্ৰা.
(ঙ) ৰাহুলৰ আম আৰু ফল-মূলৰ হিচাপ (পৃষ্ঠা ১৮৭):
• ৫ কি.গ্ৰা. আমৰ দাম = ৫ × ৫০ = ২৫০ টকা
• মুঠ ফল-মূলৰ ওজন = ৫ (আম) + ২ (আপেল) + ৩ (ডালিম) + ১ (আঙুৰ) = ১১ কি.গ্ৰা.
৭. গৌৰৱোজ্জ্বল ভাৰতীয় খেলুৱৈ: কৰ্ণম মল্লেশ্বৰী (পৃষ্ঠা ১৮৮)
প্ৰশ্ন ১: কৰ্ণম মল্লেশ্বৰীৰ ভাৰোত্তোলন সম্বন্ধীয় তথ্য আৰু প্ৰশ্নোত্তৰ:
২০০০ চনৰ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ছিডনী অলিম্পিকত কৰ্ণম মল্লেশ্বৰীয়ে ৬৯ কি.গ্ৰা. শাখাত মুঠ ২৪০ কি.গ্ৰা. ওজন দাঙি ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল। তেওঁ অলিম্পিক পদক লাভ কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় মহিলা।

(ক) তেওঁ খেলা শাখা আৰু দঙা ওজনৰ পাৰ্থক্য কিমান?
ভাৰোত্তোলনত দঙা ওজন = ২৪০ কি.গ্ৰা.
খেলা শাখা = ৬৯ কি.গ্ৰা.
পাৰ্থক্য = ২৪০ - ৬৯ = ১৭১ কি.গ্ৰা.
(খ) তুমি দেখা কি কি বস্তুৰ ওজন লগলগালে ২৪০ কি.গ্ৰা.ৰ সমান হ'ব?
উদাহৰণ:
• ৫০ কি.গ্ৰা. ওজনৰ ৪ বস্তা চাউল (২০০ কি.গ্ৰা.) আৰু ৪০ কি.গ্ৰা. ওজনৰ ১ বস্তা ঘেঁহু = ২৪০ কি.গ্ৰা.
• অথবা, প্ৰায় ৬০ কি.গ্ৰা. ওজনৰ ৪ জন প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ মুঠ ওজন (৬০ × ৪ = ২৪০ কি.গ্ৰা.)।
Scroll to Top