১. শ্ৰেণীকোঠাৰ বস্তু আৰু বিদ্যালয় চৌহদৰ জোখ (পৃষ্ঠা ১৫৮ - ১৬০)
প্ৰশ্ন ১: শ্ৰেণীকোঠাত দেখা বস্তুবোৰৰ দৈৰ্ঘ্য অনুমান কৰি তলৰ তালিকাখন পূৰ কৰা (পৃষ্ঠা ১৫৮):
| ক্ৰমিক নং | বস্তুৰ নাম | ১ মিটাৰতকৈ কম | ১ মিটাৰতকৈ বেছি |
|---|---|---|---|
| ১ | দুৱাৰ | — | ✓ |
| ২ | গণিত কিতাপ | ✓ | — |
| ৩ | শিক্ষকৰ মেজ (টেবুল) | — | ✓ |
| ৪ | পেঞ্চিল | ✓ | — |
| ৫ | ব্লেকব’ৰ্ড | — | ✓ |
প্ৰশ্ন ২: 'ৰংমন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়'ৰ ছবিখন চাই প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ১৬০):
চিত্ৰ: ৰংমন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় চৌহদৰ জোখ-মাখ
(ক) বিদ্যালয়ৰ বাৰাণ্ডাখনৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
উত্তৰ: ১৪ মিটাৰ
উত্তৰ: ১৪ মিটাৰ
(খ) কিমানখন বেঞ্চৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য, বিদ্যালয়ৰ বাৰাণ্ডাখনৰ দৈৰ্ঘ্যৰ সমান হ'ব?
সমাধান: ১ খন বেঞ্চৰ দৈৰ্ঘ্য = ২ মিটাৰ
প্ৰয়োজনীয় বেঞ্চৰ সংখ্যা = ১৪ ÷ ২ = ৭ খন
সমাধান: ১ খন বেঞ্চৰ দৈৰ্ঘ্য = ২ মিটাৰ
প্ৰয়োজনীয় বেঞ্চৰ সংখ্যা = ১৪ ÷ ২ = ৭ খন
(গ) বিজুলী-খুঁটাটোৰ উচ্চতা, গছডালৰ উচ্চতাৰ কিমান গুণ?
সমাধান: বিজুলী-খুঁটা = ১২ মিটাৰ, গছ = ৪ মিটাৰ
গুণ = ১২ ÷ ৪ = ৩ গুণ
সমাধান: বিজুলী-খুঁটা = ১২ মিটাৰ, গছ = ৪ মিটাৰ
গুণ = ১২ ÷ ৪ = ৩ গুণ
(ঘ) বাৰাণ্ডাৰ দৈৰ্ঘ্য, ফুটবলৰ গ'লপোষ্টৰ দৈৰ্ঘ্যৰ কিমান গুণ?
সমাধান: বাৰাণ্ডা = ১৪ মিটাৰ, গ'লপোষ্ট = ৭ মিটাৰ
গুণ = ১৪ ÷ ৭ = ২ গুণ
সমাধান: বাৰাণ্ডা = ১৪ মিটাৰ, গ'লপোষ্ট = ৭ মিটাৰ
গুণ = ১৪ ÷ ৭ = ২ গুণ
(ঙ) দৈৰ্ঘ্যসমূহ উৰ্ধ্বক্ৰমত (সৰুৰ পৰা ডাঙৰলৈ) সজোৱা:
উত্তৰ: ২ মিটাৰ < ৪ মিটাৰ < ৭ মিটাৰ < ১২ মিটাৰ < ১৪ মিটাৰ
(মেজ < গছ < গ'লপোষ্ট < বিজুলী-খুঁটা < বাৰাণ্ডা)
উত্তৰ: ২ মিটাৰ < ৪ মিটাৰ < ৭ মিটাৰ < ১২ মিটাৰ < ১৪ মিটাৰ
(মেজ < গছ < গ'লপোষ্ট < বিজুলী-খুঁটা < বাৰাণ্ডা)
২. চেণ্টিমিটাৰ আৰু স্কেলৰ ব্যৱহাৰ (পৃষ্ঠা ১৬১ - ১৬৫)
প্ৰশ্ন ১: স্কেলৰ সহায়ত জোখ লোৱা আৰু আনুমানিক জোখ নিৰ্ণয় কৰা (পৃষ্ঠা ১৬১ - ১৬৩):
চিত্ৰ: স্কেলপাতত ০ দাগৰ পৰা পেঞ্চিলৰ জোখ লোৱা হৈছে
• পেঞ্চিলডালৰ শুদ্ধ জোখ: ০ ৰ পৰা ৬ লৈ = ৬ চে.মি.
• চাবিটোৰ দৈৰ্ঘ্য: ০ ৰ পৰা ৪ লৈ = ৪ চে.মি.
• চাবিটোৰ দৈৰ্ঘ্য: ০ ৰ পৰা ৪ লৈ = ৪ চে.মি.
| বস্তু | ১ চে.মি.তকৈ কম | ১ চে.মি.তকৈ বেছি |
|---|---|---|
| চাউল এটা | ✓ | — |
| পাশতিৰ কাষ (বা পাশাগুটি) | — | ✓ |
| ধান এটা | ✓ | — |
| বাদাম এটা | — | ✓ |
| জুইশলাৰ বাকচ এটা | — | ✓ |
প্ৰশ্ন ২: ভঙা স্কেলৰ সহায়ত বস্তুৰ দৈৰ্ঘ্য কেনেকৈ নিৰ্ণয় কৰিবা? (পৃষ্ঠা ১৬৪ - ১৬৫)
পদ্ধতি: ভঙা স্কেলত ০ দাগটো নাথাকিলে যিকোনো এটা স্পষ্ট দাগৰ পৰা বস্তুৰ জোখ আৰম্ভ কৰিব লাগে। শেষৰ দাগটোৰ পৰা আৰম্ভণিৰ দাগটো বিয়োগ কৰিলে বস্তুৰ সঠিক জোখ পোৱা যায়।
Step ১: পেঞ্চিলডাল ভঙা স্কেলৰ ৩ দাগৰ পৰা ১২ দাগলৈ জুখিলে—
দৈৰ্ঘ্য = ১২ - ৩ = ৯ চে.মি.
Step ২ (পৃষ্ঠা ১৬৫ ৰ চিত্ৰ): জোখ ১১ দাগৰ পৰা ১৯ দাগলৈ জুখিলে—
প্ৰকৃত দৈৰ্ঘ্য = ১৯ - ১১ = ৮ চে.মি.
দৈৰ্ঘ্য = ১২ - ৩ = ৯ চে.মি.
Step ২ (পৃষ্ঠা ১৬৫ ৰ চিত্ৰ): জোখ ১১ দাগৰ পৰা ১৯ দাগলৈ জুখিলে—
প্ৰকৃত দৈৰ্ঘ্য = ১৯ - ১১ = ৮ চে.মি.
৩. মিটাৰ আৰু চেণ্টিমিটাৰৰ ৰূপান্তৰ (পৃষ্ঠা ১৬৬ - ১৬৭)
প্ৰশ্ন ১: অলিম্পিক তাৰকা নীৰজ চোপ্ৰাৰ জোখ আৰু মিটাৰ-চেণ্টিমিটাৰ ৰূপান্তৰ:
মনত ৰাখিবলগীয়া সূত্ৰ: ১ মিটাৰ = ১০০ চে.মি.
• নীৰজ চোপ্ৰাৰ উচ্চতা ১৮২ চে.মি. = ১০০ চে.মি. + ৮২ চে.মি. = ১ মিটাৰ ৮২ চে.মি.
• জেভলিনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬০ চে.মি. = ২০০ চে.মি. + ৬০ চে.মি. = ২ মিটাৰ ৬০ চে.মি.
• জেভলিনৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬০ চে.মি. = ২০০ চে.মি. + ৬০ চে.মি. = ২ মিটাৰ ৬০ চে.মি.
চেণ্টিমিটাৰক মিটাৰত প্ৰকাশ কৰা:
(ক) ৩০০ চে.মি. = ৩ × ১০০ চে.মি. = ৩ মিটাৰ
(খ) ৪০০ চে.মি. = ৪ × ১০০ চে.মি. = ৪ মিটাৰ
(গ) ৬০০ চে.মি. = ৬ × ১০০ চে.মি. = ৬ মিটাৰ
(ঘ) ৮০০ চে.মি. = ৮ × ১০০ চে.মি. = ৮ মিটাৰ
(ক) ৩০০ চে.মি. = ৩ × ১০০ চে.মি. = ৩ মিটাৰ
(খ) ৪০০ চে.মি. = ৪ × ১০০ চে.মি. = ৪ মিটাৰ
(গ) ৬০০ চে.মি. = ৬ × ১০০ চে.মি. = ৬ মিটাৰ
(ঘ) ৮০০ চে.মি. = ৮ × ১০০ চে.মি. = ৮ মিটাৰ
মিটাৰক চেণ্টিমিটাৰত প্ৰকাশ কৰা:
(ক) ৩ মিটাৰ = ৩ × ১০০ চে.মি. = ৩০০ চে.মি.
(খ) ২ মিটাৰ = ২ × ১০০ চে.মি. = ২০০ চে.মি.
(গ) ৭ মিটাৰ = ৭ × ১০০ চে.মি. = ৭০০ চে.মি.
(ক) ৩ মিটাৰ = ৩ × ১০০ চে.মি. = ৩০০ চে.মি.
(খ) ২ মিটাৰ = ২ × ১০০ চে.মি. = ২০০ চে.মি.
(গ) ৭ মিটাৰ = ৭ × ১০০ চে.মি. = ৭০০ চে.মি.
খালী ঠাই পূৰ কৰা:
(ক) ৫০০ চে.মি. = ৫ মিটাৰ
(খ) ২ মিটাৰ = ২০০ চে.মি.
(গ) ৭০০ চে.মি. = ৭ মিটাৰ
(ঘ) ৯০০ চে.মি. = ৯ মিটাৰ
(ঙ) ১০ মিটাৰ = ১০০০ চে.মি.
(ক) ৫০০ চে.মি. = ৫ মিটাৰ
(খ) ২ মিটাৰ = ২০০ চে.মি.
(গ) ৭০০ চে.মি. = ৭ মিটাৰ
(ঘ) ৯০০ চে.মি. = ৯ মিটাৰ
(ঙ) ১০ মিটাৰ = ১০০০ চে.মি.
মিটাৰ আৰু চেণ্টিমিটাৰক একেলগে চেণ্টিমিটাৰত প্ৰকাশ কৰা:
(ক) ১ মিটাৰ ২৫ চে.মি. = ১০০ + ২৫ = ১২৫ চে.মি.
(খ) ৩ মিটাৰ ১৭ চে.মি. = ৩০০ + ১৭ = ৩১৭ চে.মি.
(গ) ৪ মিটাৰ ৭ চে.মি. = ৪০০ + ৭ = ৪০৭ চে.মি.
(ঘ) ৬ মিটাৰ ৩৮ চে.মি. = ৬০০ + ৩৮ = ৬৩৮ চে.মি.
(ক) ১ মিটাৰ ২৫ চে.মি. = ১০০ + ২৫ = ১২৫ চে.মি.
(খ) ৩ মিটাৰ ১৭ চে.মি. = ৩০০ + ১৭ = ৩১৭ চে.মি.
(গ) ৪ মিটাৰ ৭ চে.মি. = ৪০০ + ৭ = ৪০৭ চে.মি.
(ঘ) ৬ মিটাৰ ৩৮ চে.মি. = ৬০০ + ৩৮ = ৬৩৮ চে.মি.
৪. ভগ্নাংশৰ মিটাৰ আৰু বিভিন্ন ৰঙৰ ফিটাৰ জোখ (পৃষ্ঠা ১৬৮ - ১৭০)
প্ৰশ্ন ১: ১ মিটাৰ ফিটাক ভগ্নাংশত ভাগ কৰা (পৃষ্ঠা ১৬৮ - ১৬৯):
• ১ মিটাৰ = ১০০ চে.মি.
• ১/২ মিটাৰ (আধা মিটাৰ) = ১০০ ÷ ২ = ৫০ চে.মি.
• ১/৪ মিটাৰ (চাৰিভাগৰ এভাগ) = ১০০ ÷ ৪ = ২৫ চে.মি.
• ৩/৪ মিটাৰ = ৫০ + ২৫ = ৭৫ চে.মি.
খালী ঠাই পূৰ কৰা (পৃষ্ঠা ১৬৯):• ১/২ মিটাৰ (আধা মিটাৰ) = ১০০ ÷ ২ = ৫০ চে.মি.
• ১/৪ মিটাৰ (চাৰিভাগৰ এভাগ) = ১০০ ÷ ৪ = ২৫ চে.মি.
• ৩/৪ মিটাৰ = ৫০ + ২৫ = ৭৫ চে.মি.
• ১ মিটাৰ = ১/২ মিটাৰ + ১/২ মিটাৰ
• ১ মিটাৰ = ১/৪ মিটাৰ + ১/৪ মিটাৰ + ১/৪ মিটাৰ + ১/৪ মিটাৰ
• ১/২ মিটাৰ = ১/৪ মিটাৰ + ১/৪ মিটাৰ
• ৩/৪ মিটাৰ = ১/২ মিটাৰ + ১/৪ মিটাৰ
প্ৰশ্ন ২: বিভিন্ন ৰঙৰ ফিটাৰ সমস্যা সমাধান (পৃষ্ঠা ১৭০):
দিয়া তথ্য: ৰঙা ফিটা = ৫০ চে.মি., হালধীয়া = ২০ চে.মি., সেউজীয়া = ১০ চে.মি., নীলা = ৫ চে.মি.
১। ১ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য পাবলৈ কেইডাল সেউজীয়া ফিটা লাগিব?
সমাধান: ১ মিটাৰ = ১০০ চে.মি.। সেয়ে ১০০ ÷ ১০ = ১০ ডাল সেউজীয়া ফিটা লাগিব।
সমাধান: ১ মিটাৰ = ১০০ চে.মি.। সেয়ে ১০০ ÷ ১০ = ১০ ডাল সেউজীয়া ফিটা লাগিব।
২। ১ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য পাবলৈ কেইডাল ৰঙা ফিটা লাগিব?
সমাধান: ১০০ ÷ ৫০ = ২ ডাল ৰঙা ফিটা লাগিব।
সমাধান: ১০০ ÷ ৫০ = ২ ডাল ৰঙা ফিটা লাগিব।
৩। প্ৰতিটো ৰঙৰ এডালকৈ ফিটা লগলগাই ১ মিটাৰ পাব পাৰিনে?
সমাধান: এডালকৈ লগলগালে হয় = ৫০ + ২০ + ১০ + ৫ = ৮৫ চে.মি.।
গতিকে ১ মিটাৰ পাব নোৱাৰি (কাৰণ ১০০ - ৮৫ = ১৫ চে.মি. কম হয়)।
১ মিটাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ ইয়াৰ সৈতে আৰু ১ ডাল সেউজীয়া (১০ চে.মি.) আৰু ১ ডাল নীলা (৫ চে.মি.) ফিটা যোগ কৰিব লাগিব।
সমাধান: এডালকৈ লগলগালে হয় = ৫০ + ২০ + ১০ + ৫ = ৮৫ চে.মি.।
গতিকে ১ মিটাৰ পাব নোৱাৰি (কাৰণ ১০০ - ৮৫ = ১৫ চে.মি. কম হয়)।
১ মিটাৰ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ ইয়াৰ সৈতে আৰু ১ ডাল সেউজীয়া (১০ চে.মি.) আৰু ১ ডাল নীলা (৫ চে.মি.) ফিটা যোগ কৰিব লাগিব।
৪। ১০ চেণ্টিমিটাৰৰ কিমান গুণ ১ মিটাৰৰ সমান হ'ব?
সমাধান: ১০০ ÷ ১০ = ১০ গুণ (১০ × ১০ চে.মি. = ১ মিটাৰ)।
সমাধান: ১০০ ÷ ১০ = ১০ গুণ (১০ × ১০ চে.মি. = ১ মিটাৰ)।
৫। ৰঙা ফিটা এডালৰ লগত নীলা ফিটা কিমানডাল লগলগালে ১ মিটাৰ হ'ব?
সমাধান: ৰঙা ফিটা = ৫০ চে.মি.। বাকী থাকে = ১০০ - ৫০ = ৫০ চে.মি.।
প্ৰয়োজনীয় নীলা ফিটা = ৫০ ÷ ৫ = ১০ ডাল।
সমাধান: ৰঙা ফিটা = ৫০ চে.মি.। বাকী থাকে = ১০০ - ৫০ = ৫০ চে.মি.।
প্ৰয়োজনীয় নীলা ফিটা = ৫০ ÷ ৫ = ১০ ডাল।
খালী ঠাই পূৰ কৰা:
• ১৬৫ চে.মি. = ১০০ চে.মি. + ৬৫ চে.মি. = ১ মিটাৰ ৬৫ চে.মি.
• ২০ চে.মি. + ৮০ চে.মি. = ১০০ চে.মি. = ১ মিটাৰ
• ৬৭ চে.মি. + ৩৩ চে.মি. = ১ মিটাৰ
• ১৬৫ চে.মি. = ১০০ চে.মি. + ৬৫ চে.মি. = ১ মিটাৰ ৬৫ চে.মি.
• ২০ চে.মি. + ৮০ চে.মি. = ১০০ চে.মি. = ১ মিটাৰ
• ৬৭ চে.মি. + ৩৩ চে.মি. = ১ মিটাৰ
৫. প্ৰহেলিকা: পথৰ দৈৰ্ঘ্য নিৰ্ণয় (পৃষ্ঠা ১৭১)
প্ৰশ্ন: ১নং ঘৰৰ পৰা ২নং ঘৰলৈ যাবলৈ থকা তিনিটা পথ ('ক', 'খ' আৰু 'গ') ৰ দৈৰ্ঘ্য নিৰ্ণয় কৰা:
ব্লকবোৰৰ জোখ: হালধীয়া = ২০ মিটাৰ, সেউজীয়া = ১৫ মিটাৰ, ৰঙা = ১০ মিটাৰ, নীলা = ৫ মিটাৰ।
চিত্ৰ: তিনিটা ভিন্ন পথৰ নক্সা ('ক', 'খ' আৰু 'গ' পথ)
'ক' পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য:
= ২ টা হালধীয়া (২০×২) + ২ টা সেউজীয়া (১৫×২) + ১ টা ৰঙা (১০) + ৪ টা নীলা (৫×৪)
= ৪০ + ৩০ + ১০ + ২০ = ১০০ মিটাৰ
'খ' পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য:
= ২ টা হালধীয়া (২০×২) + ২ টা সেউজীয়া (১৫×২) + ২ টা নীলা (৫×২)
= ৪০ + ৩০ + ১০ = ৮০ মিটাৰ
'গ' পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য:
= ১ টা হালধীয়া (২০) + ১ টা সেউজীয়া (১৫) + ৫ টা ৰঙা (১০×৫) + ২ টা নীলা (৫×২)
= ২০ + ১৫ + ৫০ + ১০ = ৯৫ মিটাৰ
= ২ টা হালধীয়া (২০×২) + ২ টা সেউজীয়া (১৫×২) + ১ টা ৰঙা (১০) + ৪ টা নীলা (৫×৪)
= ৪০ + ৩০ + ১০ + ২০ = ১০০ মিটাৰ
'খ' পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য:
= ২ টা হালধীয়া (২০×২) + ২ টা সেউজীয়া (১৫×২) + ২ টা নীলা (৫×২)
= ৪০ + ৩০ + ১০ = ৮০ মিটাৰ
'গ' পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য:
= ১ টা হালধীয়া (২০) + ১ টা সেউজীয়া (১৫) + ৫ টা ৰঙা (১০×৫) + ২ টা নীলা (৫×২)
= ২০ + ১৫ + ৫০ + ১০ = ৯৫ মিটাৰ
১। আটাইতকৈ দীঘল পথটোৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
উত্তৰ: ১০০ মিটাৰ ('ক' পথ)
উত্তৰ: ১০০ মিটাৰ ('ক' পথ)
২। আটাইতকৈ চুটি পথটোৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
উত্তৰ: ৮০ মিটাৰ ('খ' পথ)
উত্তৰ: ৮০ মিটাৰ ('খ' পথ)
৩। আটাইতকৈ দীঘল আৰু আটাইতকৈ চুটি পথ দুটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ পাৰ্থক্য কিমান?
উত্তৰ: ১০০ - ৮০ = ২০ মিটাৰ
উত্তৰ: ১০০ - ৮০ = ২০ মিটাৰ
৬. পৰিসীমা (Perimeter) নিৰ্ণয় (পৃষ্ঠা ১৭২ - ১৭৭)
প্ৰশ্ন ১: ছবি, ৰুমাল, ত্ৰিভুজ আৰু চতুৰ্ভুজৰ পৰিসীমা নিৰ্ণয় কৰা (পৃষ্ঠা ১৭২ - ১৭৪):
মৌলিক ধাৰণা: কোনো বন্ধ আকৃতিৰ চাৰিওফালৰ সীমাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্যই হৈছে তাৰ পৰিসীমা।
চিত্ৰ: ৰুমাল (আয়ত) আৰু বৰ্গৰ পৰিসীমা নিৰূপণ
(ক) প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ ছবিখনৰ পৰিসীমা (পৃষ্ঠা ১৭২):
দীঘ = ৯ চে.মি., প্ৰস্থ = ৫ চে.মি.
পৰিসীমা = ৯ + ৫ + ৯ + ৫ = ২৮ চে.মি. (১ চে.মি. দৈৰ্ঘ্যৰ মুঠ ২৮ টা চুমকি লাগিব)।
দীঘ = ৯ চে.মি., প্ৰস্থ = ৫ চে.মি.
পৰিসীমা = ৯ + ৫ + ৯ + ৫ = ২৮ চে.মি. (১ চে.মি. দৈৰ্ঘ্যৰ মুঠ ২৮ টা চুমকি লাগিব)।
(খ) ৰুমালখনৰ পৰিসীমা (পৃষ্ঠা ১৭৩):
পৰিসীমা = ১৫ চে.মি. + ১৩ চে.মি. + ১৫ চে.মি. + ১৩ চে.মি. = ৫৬ চে.মি.
পৰিসীমা = ১৫ চে.মি. + ১৩ চে.মি. + ১৫ চে.মি. + ১৩ চে.মি. = ৫৬ চে.মি.
(গ) ত্ৰিভুজসমূহৰ পৰিসীমা (পৃষ্ঠা ১৭৩):
• ১ম ত্ৰিভুজ = ৫ চে.মি. + ৩ চে.মি. + ৪ চে.মি. = ১২ চে.মি.
• ২য় ত্ৰিভুজ = ৫ চে.মি. + ৫ চে.মি. + ৭ চে.মি. = ১৭ চে.মি.
• ১ম ত্ৰিভুজ = ৫ চে.মি. + ৩ চে.মি. + ৪ চে.মি. = ১২ চে.মি.
• ২য় ত্ৰিভুজ = ৫ চে.মি. + ৫ চে.মি. + ৭ চে.মি. = ১৭ চে.মি.
(ঘ) চতুৰ্ভুজসমূহৰ পৰিসীমা (পৃষ্ঠা ১৭৪):
• ১ম চতুৰ্ভুজ = ৪ চে.মি. + ৩ চে.মি. + ৭ চে.মি. + ৫ চে.মি. = ১৯ চে.মি.
• বৰ্গাকৃতিৰ চতুৰ্ভুজ = ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. = ২৪ চে.মি.
• ১ম চতুৰ্ভুজ = ৪ চে.মি. + ৩ চে.মি. + ৭ চে.মি. + ৫ চে.মি. = ১৯ চে.মি.
• বৰ্গাকৃতিৰ চতুৰ্ভুজ = ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. + ৬ চে.মি. = ২৪ চে.মি.
প্ৰশ্ন ২: বিভিন্ন আকৃতিৰ পৰিসীমা অনুশীলন (পৃষ্ঠা ১৭৫ - ১৭৭):
• পৃষ্ঠা ১৭৬ ৰ সমস্যাসমূহ:
(১) ৩০ চে.মি. পৰিসীমাৰ আকৃতি সজাবলৈ ৩ চে.মি. দৈৰ্ঘ্যৰ কাঠিৰ সংখ্যা = ৩০ ÷ ৩ = ১০ ডাল
(২) সমান জোখৰ ৪ ডাল কাঠিৰে সজা আকৃতিৰ পৰিসীমা ৪০ চে.মি. হ'লে প্ৰতিডাল কাঠিৰ দৈৰ্ঘ্য = ৪০ ÷ ৪ = ১০ চে.মি.
(৩) ১৬ চে.মি. পৰিসীমাৰ এটা বৰ্গৰ প্ৰতিটো বাহু হ'ব = ১৬ ÷ ৪ = ৪ চে.মি.
(৪) তোমাৰ আৰু তোমাৰ বন্ধুৰ গণিত কিতাপৰ পৰিসীমা একে হ'বনে?
উত্তৰ: হয়, একে হ'ব (কাৰণ দুয়োখন কিতাপৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু প্ৰস্থ একে জোখৰ)।
(১) ৩০ চে.মি. পৰিসীমাৰ আকৃতি সজাবলৈ ৩ চে.মি. দৈৰ্ঘ্যৰ কাঠিৰ সংখ্যা = ৩০ ÷ ৩ = ১০ ডাল
(২) সমান জোখৰ ৪ ডাল কাঠিৰে সজা আকৃতিৰ পৰিসীমা ৪০ চে.মি. হ'লে প্ৰতিডাল কাঠিৰ দৈৰ্ঘ্য = ৪০ ÷ ৪ = ১০ চে.মি.
(৩) ১৬ চে.মি. পৰিসীমাৰ এটা বৰ্গৰ প্ৰতিটো বাহু হ'ব = ১৬ ÷ ৪ = ৪ চে.মি.
(৪) তোমাৰ আৰু তোমাৰ বন্ধুৰ গণিত কিতাপৰ পৰিসীমা একে হ'বনে?
উত্তৰ: হয়, একে হ'ব (কাৰণ দুয়োখন কিতাপৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু প্ৰস্থ একে জোখৰ)।
• খলপ থকা বিশেষ আকৃতিটোৰ পৰিসীমা (পৃষ্ঠা ১৭৭):
বাহিৰৰ সকলো বাহুৰ জোখ যোগ কৰিলে পোৱা যায়—
= ৫ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ৫ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ = ৫৮ চে.মি.
বাহিৰৰ সকলো বাহুৰ জোখ যোগ কৰিলে পোৱা যায়—
= ৫ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ৫ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ + ২ + ৩ = ৫৮ চে.মি.
৭. ব্যৱহাৰিক সমস্যা আৰু কিলোমিটাৰ (পৃষ্ঠা ১৭৮)
প্ৰশ্ন ১: খালী ঠাই পূৰ কৰা (পৃষ্ঠা ১৭৮):
(ক) ২৫ চে.মি. + ৫০ চে.মি. + ২৫ চে.মি. = ১ মিটাৰ (১০০ চে.মি.)
(খ) ৩০০ চে.মি. - ৫০ চে.মি. = ২৫০ চে.মি.
(গ) ৫ × ২০ চে.মি. + ১০০ চে.মি. = ১০০ + ১০০ = ২০০ চে.মি. = ২ মিটাৰ
(ঘ) ৫০০ চে.মি. ÷ ৫ = ১০০ চে.মি. = ৫০ চে.মি. + ২০ চে.মি. + ২০ চে.মি. + ১০ চে.মি.
(খ) ৩০০ চে.মি. - ৫০ চে.মি. = ২৫০ চে.মি.
(গ) ৫ × ২০ চে.মি. + ১০০ চে.মি. = ১০০ + ১০০ = ২০০ চে.মি. = ২ মিটাৰ
(ঘ) ৫০০ চে.মি. ÷ ৫ = ১০০ চে.মি. = ৫০ চে.মি. + ২০ চে.মি. + ২০ চে.মি. + ১০ চে.মি.
প্ৰশ্ন ২: বাস্তৱিক সমস্যা সমাধান কৰোঁ আহা (পৃষ্ঠা ১৭৮):
(ক) ১০ মিটাৰ দীঘল ৰছী এডালৰ দাম ১২০ টকা হ'লে ১ মিটাৰৰ দাম কিমান?
১০ মিটাৰ ৰছীৰ দাম = ১২০ টকা
গতিকে, ১ মিটাৰ ৰছীৰ দাম = ১২০ ÷ ১০ = ১২ টকা
গতিকে, ১ মিটাৰ ৰছীৰ দাম = ১২০ ÷ ১০ = ১২ টকা
(খ) ৰশ্মিয়ে প্ৰতি মিটাৰত ৫০ টকা দৰত ৭ মিটাৰ কাপোৰ কিনিলে মুঠ কিমান টকা হ'ব?
১ মিটাৰ কাপোৰৰ দাম = ৫০ টকা
গতিকে, ৭ মিটাৰ কাপোৰৰ মুঠ দাম = ৫০ × ৭ = ৩৫০ টকা
গতিকে, ৭ মিটাৰ কাপোৰৰ মুঠ দাম = ৫০ × ৭ = ৩৫০ টকা
(গ) ৫ মিটাৰ দীঘল ফিটা এডালক ১০ টা সমান ভাগত ভাগ কৰিলে প্ৰতিটো ভাগৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান?
৫ মিটাৰ = ৫ × ১০০ চে.মি. = ৫০০ চে.মি.
প্ৰতিটো ভাগৰ দৈৰ্ঘ্য = ৫০০ ÷ ১০ = ৫০ চে.মি. (বা ১/২ মিটাৰ)
প্ৰতিটো ভাগৰ দৈৰ্ঘ্য = ৫০০ ÷ ১০ = ৫০ চে.মি. (বা ১/২ মিটাৰ)
প্ৰশ্ন ৩: কিলোমিটাৰ (Kilometre) - জানি থোৱা তথ্য:
ৰাস্তা, নদী আদিৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু পাহাৰৰ উচ্চতাৰ দৰে বৰ দীঘল দূৰত্ব জুখিবলৈ কিলোমিটাৰ (কি.মি.) একক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
চিত্ৰ: ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ পথ-নিৰ্দেশক ফলক আৰু মাইলৰ খুঁটি
মৌলিক সম্বন্ধ: ১ কিলোমিটাৰ (১ কি.মি.) = ১০০০ মিটাৰ