পাঠৰ মূল সাৰাংশ

‘অসমৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ’ পাঠটিত অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত প্ৰচুৰভাৱে উপলব্ধ চাৰিবিধ প্ৰধান সম্পদ— বনজ সম্পদ, জলজ সম্পদ, খনিজ সম্পদ আৰু কৃষিজাত সম্পদৰ বিষয়ে বিতংকৈ আলোচনা কৰা হৈছে। 

অসমৰ অৰণ্যত শাল, চেগুন, তিতাচঁপাৰ দৰে মূল্যৱান কাঠ, ঔষধি উদ্ভিদ, ৰাজ্যিক পক্ষী দেওহাঁহ আৰু বিশ্ববিখ্যাত এশিঙীয়া গঁড়কে ধৰি অনেক আপুৰুগীয়া জীৱ-জন্তু পোৱা যায়। বনজ সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে অসমত ৭ খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু কেইবাখনো অভয়াৰণ্য আছে। উল্লেখযোগ্য যে ‘অৰণ্য মানৱ’ হিচাপে খ্যাত যাদৱ পায়েঙে অকলেই এখন বিশাল অৰণ্য গঢ়ি তুলি পৰিৱেশ সংৰক্ষণলৈ অভূতপূৰ্ব অৱদান আগবঢ়াইছে।

নৈ-উপনৈ আৰু জলাশয়সমূহ (যেনে- দীপৰ বিল, চান্দডুবি বিল) মাছ আৰু জলপৰিবহণৰ উৎস। ব্ৰহ্মপুত্ৰত পোৱা শিহু হ’ল অসমৰ ৰাজ্যিক জলচৰ প্ৰাণী। অসমৰ ভূ-গৰ্ভ খাৰুৱা তেল, প্ৰাকৃতিক গেছ, কয়লা আৰু চূণশিলেৰে সমৃদ্ধ। খাৰুৱা তেলৰ প্ৰাচুৰ্যৰ বাবে অসমক ‘পনীয়া সোণৰ ৰাজ্য’ বোলা হয়। ৰাজ্যখনত চাৰিটা তেল শোধনাগাৰ আছে: ডিগবৈ, নুনমাটি, বঙাইগাঁও আৰু নুমলীগড়। লগতে ধান আৰু চাহকে ধৰি বিভিন্ন কৃষিজাত শস্যই ৰাজ্যখনক অৰ্থনৈতিকভাৱে স্বাৱলম্বী কৰি তুলিছে।

অসমৰ সম্পদ আৰু প্ৰতীক: প্ৰধান তথ্যকোষ

অসমৰ ৪ বিধ প্ৰধান প্ৰাকৃতিক সম্পদ

অসমৰ বিশেষ চিনাকি আৰু প্ৰতীকসমূহ

• ৰাজ্যিক জলচৰ প্ৰাণী: শিহু (Ganges River Dolphin)

• ৰাজ্যিক পক্ষী: দেওহাঁহ (White-winged Wood Duck)

• পনীয়া সোণৰ ৰাজ্য: খাৰুৱা তেলৰ প্ৰাচুৰ্যৰ বাবে অসমক এই নামেৰে জনা যায়।

• অৰণ্য মানৱ (Forest Man of India): পদ্মশ্ৰী যাদৱ পায়েং (যিয়ে অকলেই গঢ়ি তুলিছে বিশাল ‘মলাই কাঠনি’)।

• অসমৰ ৪ টা তেল শোধনাগাৰ: ডিগবৈ, নুনমাটি (গুৱাহাটী), ঢালিগাঁও (বঙাইগাঁও), নুমলীগড় (গোলাঘাট)।

পাঠভিত্তিক অনুশীলনীসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান

১। শুদ্ধ উত্তৰ অনুযায়ী কাষৰ বৃত্তটো পূৰ কৰা (MCQs):

• (ক) তলৰ কোনবিধ খনিজ সম্পদৰ বাবে অসমক ‘পনীয়া সোণৰ ৰাজ্য’ বুলি কোৱা হয়?
  (i) খাৰুৱা তেল
  (ii) কয়লা
  (iii) চূণশিল
  (iv) লো
  উত্তৰ: (i) খাৰুৱা তেল [✔]

• (খ) মাছ, কাছ, ঘৰিয়াল, শিহু আদি কোনবিধ সম্পদৰ অন্তৰ্গত?
  (i) বনজ
  (ii) খনিজ
  (iii) কৃষিজাত
  (iv) জলজ
  উত্তৰ: (iv) জলজ [✔]

২। উত্তৰ লিখা:

(ক) অসমত থকা তিনিটা প্ৰাকৃতিক জলাশয়ৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) দীপৰ বিল, (২) চান্দডুবি বিল, আৰু (৩) চামগুৰি বিল (বা সোণবিল)।

(খ) চূণশিলৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা দুবিধ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) বিলাতী মাটি (চিমেণ্ট) আৰু (২) চক পেঞ্চিল (লগতে: ৰং, টুথপেষ্ট)।

(গ) অসমত বাৰিষাকালত হোৱা চাৰিবিধ পাচলিৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) লাউ, (২) জিকা, (৩) ভোল, আৰু (৪) কোমোৰা।

(ঘ) অসমৰ বনাঞ্চলত পোৱা চাৰিবিধ মূল্যৱান গছৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) শাল, (২) চেগুন, (৩) তিতাচঁপা, আৰু (৪) হোলোং।

৩। খালী ঠাই পূৰ কৰা:

• (ক) চূণশিল এবিধ খনিজ সম্পদ।

• (খ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক অসমৰ দুখন প্ৰধান নৈ।

• (গ) পানীৰপৰা উৎপাদন হোৱা বিদ্যুৎক জলবিদ্যুৎ বোলে।

• (ঘ) ভূ-পৃষ্ঠৰ পানীভাগৰ দৰে ভূ-গৰ্ভৰ পানীভাগো আমাৰ সম্পদ।

৪। শুদ্ধ বাক্যত (✔) আৰু অশুদ্ধ বাক্যত (✖) চিন দিয়া:

• (ক) তিতাচঁপা, গমাৰী, চেগুন আদি জলজ উদ্ভিদ। → [✖] অশুদ্ধ

• (খ) অসমৰ ডিগবৈ, নুনমাটি আৰু বঙাইগাঁৱত কয়লাখনি আছে। → [✖] অশুদ্ধ

• (গ) প্ৰাকৃতিক সম্পদ প্ৰকৃতিৰপৰা আহৰণ কৰা হয়। → [✔] শুদ্ধ

• (ঘ) ধান, মৰাপাট, লাউ আদি হৈছে বনজ সম্পদ। → [✖] অশুদ্ধ

• (ঙ) দেওহাঁহ অসমৰ ৰাজ্যিক পক্ষী। → [✔] শুদ্ধ

৫। উত্তৰ লিখা:

(ক) প্ৰাকৃতিক সম্পদ কাক বোলে?
উত্তৰ: প্ৰকৃতিৰ বুকুত স্বাভাৱিকভাৱে পোৱা যিবোৰ উপাদান বা সামগ্ৰী মানুহ তথা সকলো জীৱৰ জীৱন-ধাৰণ, খাদ্য, বস্ত্ৰ, বাসস্থান আৰু অন্যান্য দৈনন্দিন প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, সেইবোৰকে প্ৰাকৃতিক সম্পদ (Natural Resources) বোলে। যেনে: বায়ু, পানী, মাটি, অৰণ্য, সূৰ্যৰ পোহৰ, খনিজ তেল, কয়লা আদি।

(খ) অসমকে কিয় ‘পনীয়া সোণৰ ৰাজ্য’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: খনিজ সম্পদ খাৰুৱা তেলৰ (পেট্ৰ’লিয়াম) উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত অসম ভাৰতৰ ভিতৰতে এখন অতি চহকী ৰাজ্য। খাৰুৱা তেল সোণৰ দৰেই অতি মূল্যবান তৰল প্ৰাকৃতিক সম্পদ হোৱা বাবে আৰু অসমৰ ভূ-গৰ্ভত প্ৰচুৰ পৰিমাণে তেল পোৱা যায় বাবেই অসমক ‘পনীয়া সোণৰ ৰাজ্য’ বোলা হয়।

৬। চমুটোকা লিখা:

(ক) কয়লা (Coal):
কয়লা হ’ল ভূ-গৰ্ভত পোৱা এবিধ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কঠিন জীৱাশ্ম ইন্ধন। বহু নিযুত বছৰ পূৰ্বে মাটিৰ তলত পোত যোৱা অৰণ্যৰ গছ-গছনি ভূ-গৰ্ভৰ তাপ আৰু চাপত কয়লালৈ ৰূপান্তৰিত হয়। অসমৰ মাকুম, লিডু, মাৰ্ঘেৰিটা আৰু জয়পুৰত কয়লা পোৱা যায়। কয়লা কল-কাৰখানা, তাপবিদ্যুৎ উৎপাদন আৰু ৰন্ধন কাৰ্যত ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

(খ) চূণশিল (Limestone):
চূণশিল হ’ল অসমৰ এবিধ উল্লেখযোগ্য খনিজ সম্পদ। অসমৰ ডিমা হাছাও জিলাৰ উমৰাংছু আৰু কাৰ্বি আংলং জিলাৰ কয়লাজান ও ডিলাই পাহাৰত প্ৰচুৰ চূণশিল পোৱা যায়। চূণশিলৰ প্ৰধান ব্যৱহাৰ হ’ল চিমেণ্ট (বিলাতী মাটি) প্ৰস্তুত কৰা। ইয়াৰ উপৰিও চূণশিলৰ পৰা চক পেঞ্চিল, ৰং আৰু দাঁত ঘঁহা দ্ৰব্য প্ৰস্তুত কৰা হয়।

দলীয় কাৰ্যৰ শ্ৰেণীবিভাজন তালিকা (পৃষ্ঠা ৭৯)