পাঠৰ মূল সাৰাংশ আৰু নীতিশিক্ষা

‘পিতৃ-মাতৃ’ পাঠটিত প্ৰসিদ্ধ সাহিত্যিক লম্বোদৰ বৰাই সংসাৰত পিতৃ-মাতৃৰ অপৰিসীম মৰম, ত্যাগ আৰু নিঃস্বাৰ্থ স্নেহৰ কথা হৃদয়স্পৰ্শীভাৱে তুলি ধৰিছে। পিতৃ-মাতৃ আমাৰ জীৱন্ত দেৱতা, পৰম বন্ধু আৰু সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ উপকাৰী। তেওঁলোকে নিজৰ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰি, সকলো দুখ-কষ্ট সহ্য কৰি সন্তানক ডাঙৰ-দীঘল কৰে আৰু লাগতিয়াল শিক্ষাৰে জ্ঞানী কৰি তোলে। 

পাঠটিত সন্নিৱিষ্ট এটা উদাহৰণত দেখুওৱা হৈছে যে এজনী মাতৃৰ কেঁচুৱা সন্তানক যেতিয়া এটা ডাঙৰ ঈগলে কাঢ়ি নি দুৰ্গম কাঁইটীয়া পাহাৰৰ টিঙত থৈছিল, তেতিয়া আনকি বলীয়ান সাহিয়াল চিপাহীসকলেও যাবলৈ সাহ নকৰা সেই বিপদসংকুল পৰ্বত বগাই মাকজনীয়ে নিজৰ জীৱনৰ মায়া এৰি কেঁচুৱাটোক অক্ষতভাৱে কোলাত তুলি আনিছিল। এয়াই হ’ল অপৰিসীম আৰু ত্যাগী মাতৃস্নেহৰ অতুলনীয় নিদৰ্শন।

শব্দাৰ্থ আৰু বিশেষ বাক্যাংশ (জানি থওঁ আহা)

শব্দাৰ্থ

‘উভতি’ শব্দৰে গঠিত বিভিন্ন অৰ্থৰ বাক্যাংশ

• উভতি কৰা: দুষ্টালি কৰা, অবাধ্য হোৱা বা আমনি কৰা।
• উভতি চা: পুতৌ কৰা, সহায় কৰা বা ওলোটাই চোৱা।
• উভতি ধৰ: ওলোটাই প্ৰশ্ন কৰা বা ওলোটাই ধৰা।
• উভতি নাচ: অতপালি কৰা বা ওভোত গোৰে নাচা।

পাঠভিত্তিক অনুশীলনীসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান (Exercises)

১। ঘণ্টাটোৰপৰা শব্দাৰ্থ আনি বাক্যসমূহ পুনৰ লিখা:

• (ক) পিতৃ-মাতৃয়ে সন্তানৰ নিমিত্তে স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰে।
  উত্তৰ: পিতৃ-মাতৃয়ে সন্তানৰ নিমিত্তে নিজৰ হিত ত্যাগ কৰে।
• (খ) পৰ্বতখন দুৰ্গম হাবি আৰু কাঁইটেৰে গঞ্জ।
  উত্তৰ: পৰ্বতখন দুৰ্গম হাবি আৰু কাঁইটেৰে ঠাহ্ খোৱা।
• (গ) পিতৃ-মাতৃৰ মনত সন্তানসকল সদায় সন্ত।
  উত্তৰ: পিতৃ-মাতৃৰ মনত সন্তানসকল সদায় সাধু।
• (ঘ) পিতৃ-মাতৃ আমাৰ শ্ৰেষ্ঠ বন্ধু।
  উত্তৰ: পিতৃ-মাতৃ আমাৰ উত্তম বন্ধু।
• (ঙ) পিতৃ-মাতৃ জীৱন্ত দেৱতা, স্নেহ আৰু পৰোপকাৰৰ অৱতাৰ।
  উত্তৰ: পিতৃ-মাতৃ জীৱন্ত দেৱতা, মৰম আৰু পৰোপকাৰৰ অৱতাৰ।

২। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি বৃত্ত পূৰ কৰা (MCQs):

• ঈগল চৰাইটোৱে পৰ্বতৰ টিঙত এৰি থৈ যোৱা কেঁচুৱাটো কোনে কোলাত তুলি আনিছিল?
  (খ) কেঁচুৱাটোৰ মাতৃয়ে [✔]
• লেখকে পিতৃ-মাতৃক জীৱন্ত দেৱতা, স্নেহ আৰু পৰোপকাৰৰ অৱতাৰ বুলি কৈছে। কাৰণ সন্তানৰ নিমিত্তে তেওঁলোকে—
  (গ) দুখ-বেজাৰ সহ্য কৰি থাকে [✔]
• পাঠটোত উল্লেখ থকা ডেকা, সাহিয়াল আৰু যুঁজাৰু চিপাহীসকলৰ কোনেও পৰ্বতটোত উঠিবলৈ কিয় সাহ কৰা নাছিল?
  (ঘ) পৰ্বতটো বৰ ওখ দুৰ্গম হাবি আৰু কাঁইটেৰে ঠাহ্ খাই থকাৰ বাবে [✔]

৩। উত্তৰ বাছনিৰ যুক্তি:

• দ্বিতীয় প্ৰশ্নৰ বাছনিৰ কাৰণ: পিতৃ-মাতৃয়ে নিজৰ সুখ পাহৰি সন্তানৰ উন্নতি আৰু কল্যাণৰ বাবে জীৱনৰ সকলো দুখ-কষ্ট হাঁহিমুখে সহ্য কৰে।
• তৃতীয় প্ৰশ্নৰ বাছনিৰ কাৰণ: পৰ্বতটো অতিশয় ওখ আৰু দুৰ্গম কাইঁটীয়া হাবিৰে ঠাহ্ খাই থকাৰ বাবে চিপাহীসকলে প্ৰাণৰ ভয়ত বগাবলৈ সাহ কৰা নাছিল।

৪। শুদ্ধ বাক্যত (✔) চিন দিয়া:

• (ক) এই সংসাৰত পিতৃ-মাতৃ হৈছে আমাৰ শ্ৰেষ্ঠ বন্ধু। — [✔] শুদ্ধ
• (খ) পিতৃ-মাতৃয়ে সন্তানক স্বাৰ্থৰ বাবেহে মৰম-চেনেহ কৰে। — [ ] অশুদ্ধ
• (গ) সন্তানৰ সুখ, উন্নতি আৰু যশস্যা হোৱাটো সকলো পিতৃ-মাতৃয়ে কামনা কৰে। — [✔] শুদ্ধ
• (ঘ) শুই থকা কেঁচুৱাটো থপিয়াই নি ঈগলটোৱে পৰ্বতৰ টিঙত তুলিছিলগৈ। — [✔] শুদ্ধ

৫। দলত আলোচনা কৰি কোৱা আৰু লিখা:

(ক) “আমি বৰকৈ উভতি কৰিলেও তেওঁলোকে আমালৈ মৰম এৰিব নোৱাৰে।”— এই কথাষাৰ পিতৃ-মাতৃৰ কি কামৰ মাজেৰে বুজি পোৱা যায়?
উত্তৰ: আমি সন্তানসকলে অবাধ্য হৈ কেতিয়াবা দুষ্টালি বা ওলোটা আচৰণ কৰিলেও পিতৃ-মাতৃয়ে খং নকৰি মৰমেৰে ক্ষমা কৰি দিয়ে। আমি বেমাৰত পৰিলে দিনে-ৰাতিয়ে শুশ্ৰূষা কৰে আৰু সদায় আমাৰ মংগল কামনা কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰাই তেওঁলোকৰ অপৰিসীম ক্ষমা আৰু নিঃস্বাৰ্থ মৰম প্ৰকাশ পায়।

(খ) ডেকা, সাহিয়াল চিপাহীসকলে পৰ্বতটো বগাবলৈ সাহস নকৰিলেও মাকজনীয়ে একো ভয় নকৰি কেঁচুৱাটো কেনেকৈ আনিলে?
উত্তৰ: কাৰণ মাতৃৰ বাবে সন্তানৰ প্ৰাণ নিজৰ জীৱনতকৈও অধিক মূল্যবান। সন্তানৰ প্ৰতি থকা অপাৰ স্নেহ আৰু মমতাই মাকৰ মনত অসীম সাহসৰ জন্ম দিলে, যাৰ বাবে দুৰ্গম পথ আৰু কাঁইটৰ আঘাতো তেওঁৰ বাবে তুচ্ছ হৈ পৰিল।

৬। বাক্য ৰচনা কৰা:

• উভতি চা (সহায় কৰা): আৰ্তজনক সকলোৱে উভতি চোৱা উচিত।
• উভতি ধৰ (ওলোটাই প্ৰশ্ন কৰা): জ্যেষ্ঠজনক কেতিয়াও উভতি ধৰিব নালাগে।
• উভতি নাচ (অতপালি কৰা): পঢ়াৰ সময়ত উভতি নাচিলে পৰীক্ষাত বেয়া হ’ব।
• ডাঙৰ-দীঘল কৰ: মা-দেউতাই অশেষ কষ্ট কৰি সন্তানক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।
• দুখ-বেজাৰ সহ: পিতৃ-মাতৃয়ে সন্তানৰ বাবে সকলো দুখ-বেজাৰ সহ্য কৰে।
• হুৱা-দুৱা লাগ: বজাৰত জুই লগাৰ বাতৰি পাই সকলোৰে মাজত হুৱা-দুৱা লাগিল।

৭। ভাষা-অধ্যয়ন আৰু ব্যাকৰণ (বিশেষ্য পদ):

দফা: “গুৱাহাটী এখন ডাঙৰ চহৰ। এই চহৰৰ পুৰণি নাম প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত দীঘলীপুখুৰী আছে। এই পুখুৰী প্ৰাগজ্যোতিষপুৰৰ ৰজা ভগদত্তই খন্দোৱাইছিল। ভগদত্তৰ এটা প্ৰকাণ্ড হাতী আছিল। হাতীটোৰ নাম আছিল সুপ্ৰতীক। ভগদত্তই সুপ্ৰতীকৰ পিঠিত উঠি মহাভাৰতৰ যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।”

বিশেষ্য পদসমূহ আৰু শ্ৰেণীবিভাজন:

• গুৱাহাটী, প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ, আমবাৰী: বিশেষ ঠাই বা নগৰৰ নাম।
• চহৰ, পুখুৰী: জাতিবাচক / শ্ৰেণীবাচক স্থানৰ নাম।
• দীঘলীপুখুৰী: এটা নিৰ্দিষ্ট ঐতিহাসিক জলাশয়ৰ নাম।
• ভগদত্ত: এজন ঐতিহাসিক ৰজাৰ নাম (ব্যক্তিবাচক নাম)।
• হাতী: এবিধ প্ৰাণীৰ জাতিবাচক নাম।
• সুপ্ৰতীক: এটা নিৰ্দিষ্ট হাতীৰ নাম।
• মহাভাৰত: এখন প্ৰসিদ্ধ মহাকাব্যৰ নাম (গ্ৰন্থৰ নাম)।

৯। (খ) পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ:

• পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ কেনে হোৱা উচিত?
  উত্তৰ: পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিক মৰম-চেনেহ, সন্মান, নম্ৰ মাত-বোল আৰু পৰিপাটিকৈ কাম কৰাৰ অভ্যাস থকা উচিত।
• এখন সুস্থ সমাজ গঢ়াত পৰিয়ালৰ ভূমিকা:
  উত্তৰ: পৰিয়াল হৈছে সমাজৰ মূল ভেটি। পৰিয়ালৰ পৰাই সন্তানে ন্যায়, সততা, নিয়মানুৱৰ্তিতা আৰু ভাতৃত্ববোধৰ শিক্ষা লাভ কৰি ভৱিষ্যতে এখন সুস্থ আৰু শান্তিপূৰ্ণ সমাজ গঢ়ি তোলে।