ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ
অনুশীলনীৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নাৱলী (Textbook Solutions & Extra Q&A)
১. অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Very Short Answer Questions)
প্ৰশ্ন ১: ১৯৪৫ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা নিৰ্বাচনত ইংলেণ্ডত কোনটো দল জয়ী হৈছিল?
উত্তৰ: শ্ৰমিক দল (Labour Party)।
প্ৰশ্ন ২: ‘কেবিনেট মিছন’ ভাৰতলৈ কেতিয়া আহিছিল?
উত্তৰ: ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত।
প্ৰশ্ন ৩: সংবিধান সভাৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰ: সংবিধান সভাৰ প্ৰথমখন বৈঠকৰ (৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৪৬) অস্থায়ী সভাপতি আছিল ড° সচ্ছিদানন্দ সিন্হা। (পাছত ১১ ডিচেম্বৰত ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ স্থায়ী সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়)।
প্ৰশ্ন ৪: খচৰা সমিতিৰ অধ্যক্ষজনৰ নাম কি?
উত্তৰ: ড° বি আৰ আম্বেদকাৰ (Dr. B. R. Ambedkar)।
প্ৰশ্ন ৫: ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা সংবিধানৰ কিমান সংশোধনী মতে প্ৰস্তাৱনাত সন্নিৱিষ্ট হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংবিধান সংশোধনী আইনৰ জৰিয়তে।
প্ৰশ্ন ৬: ইংৰাজী Federation শব্দটো কোনটো লেটিন শব্দৰপৰা আহিছে?
উত্তৰ: লেটিন শব্দ ‘Foedus’ (ফইডাছ) ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘চুক্তি’ বা ‘সন্ধি’।
প্ৰশ্ন ৭: ‘যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গৃহভূমি’ বুলি কাক কোৱা হয়?
উত্তৰ: আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰক (USA)।
প্ৰশ্ন ৮: ভাৰতবৰ্ষত দ্বৈত নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছেনে?
উত্তৰ: নাই (ভাৰতবৰ্ষত সমগ্ৰ দেশৰ বাবে কেৱল একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা আছে)।
প্ৰশ্ন ৯: ভাৰতবৰ্ষৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ ধাৰণাটো কোনখন দেশৰ সংবিধানৰপৰা অনুকৰণ কৰা হৈছে?
উত্তৰ: ইংলেণ্ডৰ (যুক্তৰাজ্য / Great Britain) সংবিধানৰ পৰা।
২. চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Short Answer Questions)
প্ৰশ্ন ১: ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ‘কেবিনেট মিছন’ক কিয় ভাৰতলৈ পঠাইছিল?
উত্তৰ:
ভাৰতবৰ্ষক স্বাধীনতা প্ৰদানৰ প্ৰক্ৰিয়া ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ আৰু এখন নতুন সংবিধান ৰচনাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অনুকূল পৰিবেশ ও প্ৰস্তুতি চলাই এখন ‘সংবিধান সভা’ (Constituent Assembly) গঠনৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিবৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে তিনিজন কেবিনেট মন্ত্ৰীৰে গঠিত ‘কেবিনেট মিছন’ক ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতলৈ পঠাইছিল।
প্ৰশ্ন ২: ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীলৈ ভাৰতবৰ্ষৰ শাসন ব্যৱস্থা কি আইনৰ ভিত্তিত চলিছিল আৰু আইনখন কোনে প্ৰস্তুত কৰিছিল?
উত্তৰ:
১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টৰ পৰা ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী পৰ্যন্ত ভাৰতবৰ্ষৰ শাসন ব্যৱস্থা ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইন (Government of India Act, 1935) ৰ ভিত্তিত চলিছিল।
এই আইনখন ব্ৰিটিছ সংসদে প্ৰস্তুত কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩: প্ৰস্তাৱনাত ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’ বুলি কিয় উল্লেখ কৰা হৈছে?
উত্তৰ:
সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’ বুলি উল্লেখ কৰি সংবিধান প্ৰণেতাসকলে তলৰ তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা স্পষ্ট কৰিছে:
সংবিধানখন কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ভাৰতবাসীৰ ওপৰত জাপি দিয়া নহয়; বৰঞ্চ ভাৰতীয় জনসাধাৰণে নিজৰ প্ৰতিনিধিৰ দ্বাৰা নিজেই ৰচনা কৰি নিজকে অৰ্পণ কৰিছে।
সংবিধানখনৰ প্ৰকৃত ৰচক আৰু গৰাকী হ’ল ভাৰতবৰ্ষৰ সাধাৰণ জনসাধাৰণ।
গণতান্ত্ৰিক ভাৰতবৰ্ষৰ সকলো সাৰ্বভৌম ক্ষমতাৰ মূল উৎস হ’ল ভাৰতৰ জনগণ।
প্ৰশ্ন ৪: ‘সাৰ্বভৌম’ মানে কি বুজা?
উত্তৰ:
‘সাৰ্বভৌম’ (Sovereign) শব্দৰ অৰ্থ হ’ল ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোচ্চ, চৰম আৰু নিৰঙ্কুশ ক্ষমতা।
ভাৰত এখন সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ হোৱাৰ অৰ্থ হ’ল— ভাৰতবৰ্ষ বাহ্যিকভাৱে কোনো বিদেশী শক্তি বা ৰাষ্ট্ৰৰ অধীন বা তলতীয়া নহয় আৰু আভ্যন্তৰীণভাৱেও দেশৰ নীতি নিৰ্ধাৰণ ও শাসন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো বাহ্যিক শক্তিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত নহয়; অৰ্থাৎ ভাৰত সম্পূৰ্ণৰূপে স্বাধীন আৰু সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাৰ অধিকাৰী।
প্ৰশ্ন ৫: কোন চনৰ কিমান সংখ্যক সংশোধনী অনুসৰি সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত ‘সমাজবাদী’ আৰু ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ শব্দ দুটা সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে?
উত্তৰ:
১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংবিধান সংশোধনী আইনৰ জৰিয়তে সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত ‘সমাজবাদী’ (Socialist), ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ (Secular) আৰু ‘সংহতি’ (Integrity) শব্দকেইটা সংযোগ কৰা হৈছে।
প্ৰশ্ন ৬: ‘অৰ্ধ যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ কাক বোলে?
উত্তৰ:
যি শাসন ব্যৱস্থাত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ মৌলিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (যেনে- লিখিত সংবিধান, ক্ষমতাৰ বিভাজন, দুখলপীয়া চৰকাৰ) থকাৰ পাছতো এককেন্দ্ৰিক চৰকাৰৰ লক্ষণসমূহ অতি প্ৰবল হয় আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰখন ৰাজ্য চৰকাৰসমূহতকৈ বহুগুণে শক্তিশালী হয়, তেনে ৰাষ্ট্ৰক ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ (Quasi-federal) বোলে। প্ৰখ্যাত ৰাজনীতি বিজ্ঞানী কে. চি. হোৱেৰে (K.C. Wheare) ভাৰতবৰ্ষক ‘অৰ্ধ-যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ বুলি অভিহিত কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৭: কোনখন আইনে পৰাধীন ভাৰতবৰ্ষত সীমিত সংসদীয় পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল?
উত্তৰ:
১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰ আইনে পৰাধীন ভাৰতবৰ্ষত সীমিত ৰূপত প্ৰাদেশিক স্বায়ত্তশাসন আৰু সংসদীয় চৰকাৰ পদ্ধতিৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।
৩. দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Long Answer Questions)
প্ৰশ্ন ১: ভাৰতবৰ্ষৰ সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত সংবিধানৰ আদৰ্শ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
প্ৰস্তাৱনা হৈছে সংবিধানৰ পাতনি, যাৰ মাজত সমগ্ৰ সংবিধানখনৰ দৰ্শন, আদৰ্শ আৰু লক্ষ্যসমূহ সংক্ষেপে প্ৰতিফলিত হৈছে। সেয়েহে প্ৰস্তাৱনাক সংবিধানৰ ‘আত্মা’, ‘বিবেক’ আৰু ‘চাবিকাঠি’ বুলি কোৱা হয়।
প্ৰস্তাৱনাত সংবিধানৰ আদৰ্শসমূহ তলত দিয়া ধৰণে প্ৰকাশ পাইছে:
জনগণৰ সাৰ্বভৌমত্ব: ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে’ বুলি আৰম্ভ কৰি স্পষ্ট কৰা হৈছে যে গণতন্ত্ৰৰ সকলো ক্ষমতাৰ উৎস হ’ল জনসাধাৰণ।
ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰকৃতি: প্ৰস্তাৱনাই ভাৰতবৰ্ষক এখন সাৰ্বভৌম, সমাজবাদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক আৰু গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।
ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা: সকলো নাগৰিকৰ বাবে সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় সুনিশ্চিত কৰাৰ সংকল্প গ্ৰহণ কৰা হৈছে।
স্বাধীনতা: প্ৰতিজন নাগৰিকৰ চিন্তা, প্ৰকাশ, বিশ্বাস, ধৰ্ম আৰু উপাসনাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰা হৈছে।
সমতা: সমাজৰ সকলো ব্যক্তিৰ বাবে মৰ্যাদা আৰু সুযোগৰ সমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে।
ভাতৃত্ববোধ আৰু জাতীয় ঐক্য: ব্যক্তিৰ মৰ্যাদা অক্ষুণ্ণ ৰাখি সমগ্ৰ দেশত ভাতৃত্ববোধ বৃদ্ধি কৰি জাতীয় ঐক্য আৰু সংহতি সুদৃঢ় কৰাটো সংবিধানৰ মূল আদৰ্শ।
প্ৰশ্ন ২: ‘সাৰ্বভৌম’, ‘সমাজবাদী’, ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’, ‘গণতান্ত্ৰিক’ আৰু ‘গণৰাজ্য’ বুলিলে কি বুজা বহলাই লিখা।
উত্তৰ:
(ক) সাৰ্বভৌম (Sovereign): ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ৰাষ্ট্ৰৰ চৰম আৰু সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা. ভাৰতবৰ্ষ কোনো বিদেশী ৰাষ্ট্ৰৰ অধীন নহয় আৰু আভ্যন্তৰীণ তথা বৈদেশিক নীতি নিৰ্ধাৰণত ভাৰত সম্পূৰ্ণ মুক্ত আৰু স্বাধীন।
(খ) সমাজবাদী (Socialist): ১৯৭৬ চনৰ ৪২তম সংশোধনীৰ দ্বাৰা অন্তৰ্ভুক্ত এই শব্দই বুজায় যে সমাজৰ আয়, মৰ্যাদা আৰু জীৱনধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত থকা অসমতা দূৰ কৰা হ’ব। দেশৰ অৰ্থনীতি মিশ্ৰ অৰ্থনীতি হ’ব আৰু উৎপাদনৰ আহিলাসমূহৰ সমবিতৰণ ঘটাই জনসাধাৰণৰ কল্যাণ সাধন কৰা হ’ব।
(গ) ধৰ্মনিৰপেক্ষ (Secular): ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ভাৰতবৰ্ষৰ কোনো চৰকাৰী বা ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম নাই। ৰাষ্ট্ৰৰ চকুত সকলো ধৰ্ম সমান। চৰকাৰে কোনো নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মক পৃষ্ঠপোষকতা নকৰে আৰু ধৰ্মৰ নামত নাগৰিকসকলৰ মাজত কোনো বৈষম্য নকৰে।
(ঘ) গণতান্ত্ৰিক (Democratic): ভাৰতবৰ্ষত জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিৰ জৰিয়তে শাসন পৰিচালিত হয়। চৰকাৰখন জনসাধাৰণৰ ওচৰত সম্পূৰ্ণভাৱে দায়বদ্ধ আৰু সাবালক ভোটাধিকাৰৰ জৰিয়তে নিয়মিত চৰকাৰ নিৰ্বাচিত হয়।
(ঙ) গণৰাজ্য (Republic): যি শাসন ব্যৱস্থাত ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানজন কোনো বংশানুক্ৰমিক ৰজা বা ৰাণী নহয়, বৰঞ্চ জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে এক নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যকালৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়, তাক গণৰাজ্য বোলে। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিজন জনসাধাৰণৰ দ্বাৰা পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত ব্যক্তি।
প্ৰশ্ন ৩: নেহৰুৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱকেইটা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
১৯৪৬ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত পণ্ডিত জৱাহৰলাল নেহৰুৱে সংবিধান সভাত ‘উদ্দেশ্য সম্পৰ্কিত প্ৰস্তাৱ’ (Objective Resolution) উত্থাপন কৰে, যি ১৯৪৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত গৃহীত হয়। ইয়াৰ মূল বিষয়সমূহ হ’ল:
ভাৰতবৰ্ষক এক স্বাধীন, সাৰ্বভৌম, গণৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰা।
ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ভূখণ্ড আৰু দেশীয় ৰাজ্যসমূহক সামৰি এক ৰাজ্যসমূহৰ সংঘ (Union of States) গঠন কৰা।
সমগ্ৰ ক্ষমতা আৰু কৰ্তৃত্বৰ মূল উৎস হ’ব ভাৰতীয় জনসাধাৰণ।
সকলো নাগৰিকৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায়, সমতা আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতা নিশ্চিত কৰা।
অনুসূচীত জাতি, জনজাতি, অন্যান্য অনগ্ৰসৰ সম্প্ৰদায় আৰু সংখ্যালঘুসকলৰ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা।
দেশৰ সাৰ্বভৌমত্ব, অখণ্ডতা আৰু ভৌগোলিক সীমা সুৰক্ষিত ৰখা।
বিশ্ব শান্তি ৰক্ষা আৰু মানৱ জাতিৰ কল্যাণৰ বাবে ভাৰতবৰ্ষই আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা আগবঢ়াব।
সংঘত অন্তৰ্ভুক্ত ৰাজ্যসমূহহে স্বায়ত্তশাসন ভোগ কৰিব।
প্ৰশ্ন ৪: ভাৰতবৰ্ষৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
ভাৰতীয় সংবিধানে আমেৰিকাৰ আৰ্হিত সম্পূৰ্ণ যুক্তৰাষ্ট্ৰ গঠন নকৰি কানাডাৰ আৰ্হিত এক কেন্দ্ৰাভিমুখী ব্যতিক্ৰমধৰ্মী যুক্তৰাষ্ট্ৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছে (সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত ভাৰতক ‘ৰাজ্যসমূহৰ সংঘ’ বুলি কোৱা হৈছে)।
যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় বৈশিষ্ট্যসমূহ:
লিখিত আৰু অনমনীয় সংবিধান: ভাৰতৰ সংবিধান লিখিত আৰু সৰ্বোচ্চ আইন।
দুখলপীয়া চৰকাৰ: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহৰ সহাৱস্থান।
ক্ষমতাৰ বিভাজন: সংবিধানে তিনিখন সূচীৰ জৰিয়তে (কেন্দ্ৰীয় সূচী, ৰাজ্যিক সূচী আৰু সমৱৰ্তী সূচী) কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতা ভাগ কৰিছে।
স্বাধীন আৰু নিৰপেক্ষ ন্যায়পালিকা: কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজৰ বিবাদ নিষ্পত্তিৰ বাবে উচ্চতম ন্যায়ালয় আছে।
এককেন্দ্ৰিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (যুক্তৰাষ্ট্ৰ বিৰোধী):
শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু অৱশিষ্ট ক্ষমতা কেন্দ্ৰৰ হাতত থকা।
সমগ্ৰ দেশৰ বাবে মাত্ৰ এখন সংবিধান আৰু একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থা।
ৰাজ্যসমূহৰ কোনো সুকীয়া সংবিধান নাই আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ অধিকাৰ নাই।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দ্বাৰা ৰাজ্যপাল নিযুক্তি আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰুৰীকালীন ক্ষমতা।
সেয়েহে ভাৰতীয় যুক্তৰাষ্ট্ৰক ‘গঠনত যুক্তৰাষ্ট্ৰ কিন্তু আদৰ্শত এককেন্দ্ৰিক’ আৰু ‘সহযোগিতামূলক যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ (Cooperative Federalism) বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৫: ভাৰতবৰ্ষৰ সংসদীয় পদ্ধতিৰ চৰকাৰৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ওপৰত ব্যাখ্যা আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ:
ভাৰতবৰ্ষত ইংলেণ্ডৰ আৰ্হিত সংসদীয় গণতন্ত্ৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল:
নামমাত্ৰ আৰু প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা: ৰাষ্ট্ৰপতি হ’ল দেশৰ নামমাত্ৰ সাংবিধানিক প্ৰধান; প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত গঠিত মন্ত্ৰীসভা হ’ল প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা।
কাৰ্যপালিকা আৰু বিধানমণ্ডলৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক: মন্ত্ৰীসকল সংসদৰ সদস্য হোৱাটো বাধ্যতামূলক। কাৰ্যপালিকাই সংসদৰ মাজেৰে কাম কৰে।
যৌথ দায়বদ্ধতা: মন্ত্ৰীসভা সামূহিকভাৱে সংসদৰ নিম্নসদন লোকসভাৰ ওচৰত দায়বদ্ধ। লোকসভাত অনাস্থা প্ৰস্তাৱ গৃহীত হ’লে মন্ত্ৰীসভাই পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়।
দ্বিসদনযুক্ত সংসদ: ভাৰতৰ সংসদ দুখন সদন— ৰাজ্যসভা (উচ্চ সদন) আৰু লোকসভাৰে (নিম্ন সদন) গঠিত।
ইংলেণ্ডৰ সংসদীয় গণতন্ত্ৰৰ সৈতে পাৰ্থক্য:
ভাৰত এখন গণৰাজ্য য’ত ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান (ৰাষ্ট্ৰপতি) নিৰ্বাচিত হয়; কিন্তু ইংলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান (ৰজা/ৰাণী) বংশানুক্ৰমিক।
ভাৰতৰ সংসদ ইংলেণ্ডৰ সংসদৰ দৰে সৰ্বেসৰ্বা বা সাৰ্বভৌম নহয়, কাৰণ ভাৰতত ন্যায়পালিকাৰ ন্যায়িক সমীক্ষাৰ (Judicial Review) ক্ষমতা আছে।
৪. অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (Extra Important Q&A & MCQs)
■ বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (Multiple Choice Questions):
১। ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ খচৰা সমিতিত অধ্যক্ষসহ মুঠ কিমানজন সদস্য আছিল?
(a) ৫ জন
(b) ৬ জন
(c) ৭ জন
(d) ৯ জন
উত্তৰ: (c) ৭ জন (ড° বি আৰ আম্বেদকাৰসহ)।
২। ভাৰতৰ সংবিধানখন সংবিধান সভাই কেতিয়া গ্ৰহণ আৰু স্বাক্ষৰ কৰিছিল?
(a) ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্ট
(b) ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰ
(c) ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী
(d) ১৯৪৬ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ
উত্তৰ: (b) ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰ (কাৰ্যকৰী হয় ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত)।
৩। ভাৰতীয় সংবিধানৰ কোনটো অনুচ্ছেদত ভাৰতক ‘ৰাজ্যসমূহৰ সংঘ’ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে?
(a) অনুচ্ছেদ ১
(b) অনুচ্ছেদ ১৪
(c) অনুচ্ছেদ ১৯
(d) অনুচ্ছেদ ২১
উত্তৰ: (a) অনুচ্ছেদ ১ (Article 1)।
৪। কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজৰ সংঘাত নিৰাময় আৰু সম্পৰ্ক পৰ্যালোচনাৰ বাবে ১৯৮৩ চনত গঠন কৰা আয়োগখন হ’ল—
(a) কোঠাৰী আয়োগ
(b) ছাৰকাৰিয়া আয়োগ (Sarkaria Commission)
(c) মণ্ডল আয়োগ
(d) বৰ্মন আয়োগ
উত্তৰ: (b) ছাৰকাৰিয়া আয়োগ।
■ চমু উত্তৰৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন:
প্ৰশ্ন ১: খচৰা কমিটিৰ সাতজন সদস্য কোন কোন আছিল?
উত্তৰ:
১. ড° বি আৰ আম্বেদকাৰ (সভাপতি)
২. এন গোপালস্বামী আয়েংগাৰ
৩. আল্লাদি কৃষ্ণস্বামী আয়াৰ
৪. কে এম মুন্সি
৫. চৈয়দ মহম্মদ চাদুল্লা
৬. এন মাধৱ ৰাও
৭. ডি পি খৈটান (তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত টি টি কৃষ্ণমাচাৰী)।
প্ৰশ্ন ২: ‘সহযোগিতামূলক যুক্তৰাষ্ট্ৰ’ (Cooperative Federalism) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: যি যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় শাসন ব্যৱস্থাত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু অংগৰাজ্যৰ চৰকাৰসমূহৰ মাজত ক্ষমতাৰ সংঘাতৰ পৰিৱৰ্তে পাৰস্পৰিক বিশ্বাস, আলোচনা আৰু সহযোগিতাৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়ন আৰু জাতীয় ঐক্য ৰক্ষা কৰা হয়, তাকে সহযোগিতামূলক যুক্তৰাষ্ট্ৰ বোলে। ভাৰতীয় যুক্তৰাষ্ট্ৰ ইয়াৰ এক উৎকৃষ্ট উদৰণ।