প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱস্থাপনা
পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু অনুশীলনী সমাধান (Textbook Questions and Solutions)
১. পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নাৱলী আৰু সমাধান (In-Text Questions & Answers)
■ প্ৰশ্নাৱলী – ১ (পৃষ্ঠা ২৬৯)
প্ৰশ্ন ১: পৰিবেশ হিতৈষী হ’বলৈ তোমাৰ কি কি অভ্যাসৰ পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰা?
উত্তৰ: পৰিবেশ হিতৈষী (Eco-friendly) হ’বলৈ আমি তলত দিয়া অভ্যাসসমূহ গঢ়ি তুলিব পাৰো:
অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে চলি থকা লাইট, ফেন আদিৰ চুইচ বন্ধ কৰি বিদ্যুৎ অপচয় ৰোধ কৰা।
পানীৰ টেপ বা পাইপৰ পৰা পানী নিগৰি থাকিলে শীঘ্ৰে মেৰামতি কৰি পানীৰ অপচয় বন্ধ কৰা।
ওচৰৰ ঠাইলৈ যাতায়তৰ বাবে মটৰ গাড়ী ব্যৱহাৰ নকৰি খোজ কঢ়া বা চাইকেল চলোৱা।
এবাৰ ব্যৱহাৰযোগ্য প্লাষ্টিকৰ বেগৰ পৰিৱৰ্তে মৰাপাত বা কাপোৰৰ মোনা ব্যৱহাৰ কৰা।
খাদ্য সামগ্ৰী অপচয় নকৰা আৰু জাৱৰ-জোঁথৰ পৃথককৈ সংগ্ৰহ কৰি পচন সাৰ প্ৰস্তুত কৰা।
প্ৰশ্ন ২: ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে সম্পদ আহৰণ কৰাৰ সুবিধা কি হ’ব পাৰে?
উত্তৰ: ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে প্ৰাকৃতিক সম্পদ আহৰণ কৰাৰ মূল সুবিধাসমূহ হ’ল:
বৰ্তমান সময়ৰ তাৎক্ষণিক প্ৰয়োজনীয়তা অতি সহজে আৰু দ্ৰুতভাৱে পূৰণ হয়।
উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যত তাৎক্ষণিকভাৱে অধিক লাভ অৰ্জন কৰিব পাৰি।
বৰ্তমান সময়ত দ্ৰুত ঔদ্যোগিক আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ সম্ভৱ হয়।
প্ৰশ্ন ৩: সম্পদৰ এনেধৰণৰ সুবিধাৰ পৰা দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ সুবিধাবোৰ কেনেকৈ পাৰ্থক্য কৰিবা?
উত্তৰ: ক্ষন্তেকীয়া আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পাৰ্থক্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
বৈশিষ্ট্য | ক্ষন্তেকীয়া ব্যৱহাৰ (Short-term use) | দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰ (Long-term use) |
লক্ষ্য | কেৱল বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজন আৰু তৎক্ষণাত লাভ আদায় কৰা। | বৰ্তমানৰ লগতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা। |
সম্পদৰ স্থায়িত্ব | সম্পদবোৰ অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে নিঃশেষ হৈ যায়। | সম্পদৰ সমতা আৰু নিৰন্তৰ যোগান নিশ্চিত থাকে। |
পৰিবেশীয় প্ৰভাৱ | প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পায় আৰু পৰিবেশৰ ভাৰসাম্য বিনষ্ট হয়। | পৰিবেশ প্ৰদূষণমুক্ত হয় আৰু জৈৱ-ভাৰসাম্য ৰক্ষা পৰে। |
বিকাশৰ ধৰণ | ই ক্ষণস্থায়ী আৰু ধ্বংসাত্মক। | ই এক বহনক্ষম আৰু স্থায়ী উন্নয়ন (Sustainable Development)। |
প্ৰশ্ন ৪: সম্পদসমূহৰ সমভাৱে বিতৰণ হ’ব লাগে বুলি কিয় ভাবা? আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে কি শক্তিয়ে কাম কৰি আছে?
উত্তৰ:
সমবিতৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তা: প্ৰাকৃতিক সম্পদ পৃথিৱীৰ সকলো জীৱ তথা মানুহৰ এক উমৈহতীয়া সম্পত্তি। সম্পদসমূহৰ সমবিতৰণ হ’লেহে ধনী-দুখীয়া নিৰ্বিশেষে সমাজৰ প্ৰতিজন লোকে বিকাশৰ ফল ভোগ কৰিব পাৰিব আৰু সমাজত সমতা প্ৰতিষ্ঠা হ’ব।
বিৰুদ্ধে কাম কৰা শক্তিসমূহ: সম্পদৰ সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰা মূল শক্তিসমূহ হ’ল— ক্ষমতাশালী আৰু চহকী শ্ৰেণীৰ ব্যক্তিসকলৰ লোভ, দুৰ্নীতি, পুঁজিপতি উদ্যোগপতিসকলৰ একচেতিয়া আধিপত্য আৰু অপৰিকল্পিত বাণিজ্যিক নীতি।
■ প্ৰশ্নাৱলী – ২ (পৃষ্ঠা ২৭৩)
প্ৰশ্ন ১: বন আৰু বন্যপ্ৰাণীসমূহ কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উত্তৰ: বন আৰু বন্যপ্ৰাণীসমূহ তলত দিয়া কাৰণসমূহৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰিব লাগে:
জৈৱ-ভাৰসাম্য ৰক্ষা: পৰিৱেশত খাদ্য শৃংখল আৰু খাদ্য জালৰ সুস্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ।
জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ: বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু অণুজীৱ বিলুপ্ত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ।
জলবায়ু আৰু বৰষুণ নিয়ন্ত্ৰণ: বনাঞ্চলে বায়ুমণ্ডলৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, বৰষুণ হোৱাত সহায় কৰে আৰু সেউজগৃহ গেছ শোষণ কৰে।
মাটি আৰু পানী সংৰক্ষণ: গছৰ শিপাই মাটি খহনীয়া ৰোধ কৰে আৰু ভূগৰ্ভৰ পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধি কৰে।
মানুহৰ নিৰ্ভৰশীলতা: কাঠ, বাঁহ, ফল-মূল, ঔষধি উদ্ভিদ আদি বিভিন্ন কেঁচা সামগ্ৰী বনাঞ্চলৰ পৰাই লাভ কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ২: বনাঞ্চল সংৰক্ষণ সম্পৰ্কে মতামত আগবঢ়োৱা।
উত্তৰ: বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ বাবে তলৰ কাৰ্যপন্থা হাতত ল’ব পাৰি:
অনিয়ন্ত্ৰিত গছ কটা বন্ধ কৰা: কোনো অঞ্চলত কাঠ বা অন্যান্য কামত গছ কাটিলে তাৰ সমান্তৰালভাৱে অধিক সংখ্যক গছপুলি ৰোপণ কৰিব লাগে (Afforestation)।
স্থানীয় ৰাইজৰ অংশগ্ৰহণ: বনাঞ্চলৰ সুৰক্ষা আৰু ব্যৱস্থাপনাত স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ জ্ঞান আৰু সহায় গ্ৰহণ কৰিব লাগে (যেনে- আৰাবাৰী আৰ্হি)।
এক-বৃক্ষ খেতি ৰোধ কৰা: কেৱল বাণিজ্যিক লাভৰ বাবে পাইন বা ইউক্লিপ্টাছৰ দৰে একক গছৰ খেতি নকৰি স্থানীয় সকলো প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ সংৰক্ষণ কৰিব লাগে।
আইনৰ কঠোৰ প্ৰয়োগ: চোৰাং চিকাৰ আৰু অবৈধ বন ধ্বংস কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিব লাগে।
■ প্ৰশ্নাৱলী – ৩ (পৃষ্ঠা ২৭৬)
প্ৰশ্ন ১: তোমালোকৰ অঞ্চলত থকা পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতি বা ব্যৱস্থাপনাবোৰ বিচাৰি উলিওৱা।
উত্তৰ: অসম তথা আমাৰ অঞ্চলত পৰম্পৰাগতভাৱে পানী সঞ্চয়নৰ বাবে তলৰ পদ্ধতিসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
পুখুৰী আৰু জলাশয় খনন: বৰষুণৰ পানী জমা কৰি ৰাখিবলৈ গাঁৱে গাঁৱে বৃহৎ পুখুৰী খান্দি পানী দৈনন্দিন কাম আৰু কৃষিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ডং ব্যৱস্থা (Dong System): পাহাৰীয়া জান বা নদীৰ পৰা কৃটিম নলা খান্দি পথাৰলৈ পানী বোৱাই নিয়া পৰম্পৰাগত জলসিঞ্চন পদ্ধতি।
ঘৰৰ চালৰ পানী সঞ্চয়ন: টিনৰ চালৰ পৰা নিগৰি অহা বৰষুণৰ পানী নলীৰে ডাঙৰ পাত্ৰ বা টেংকীত জমা কৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ২: পাহাৰীয়া অঞ্চল বা সমতল অঞ্চল বা মালভূমি অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতিবোৰৰ মাজত তুলনা কৰা।
উত্তৰ:
পাহাৰীয়া অঞ্চল: ইয়াত পানী দ্ৰুতভাৱে বৈ যায় বাবে নদী বা জানৰ পানী সৰু নলাৰে (যেনে- হিমাচলৰ কুলহ বা অসমৰ ডং) খেতিপথাৰলৈ বোৱাই অনা হয় নাইবা পাহাৰৰ ঢালত বাঁহৰ নলীৰে জলসিঞ্চন কৰা হয়।
সমতল অঞ্চল: সমতল ঠাইত মাটিৰ বান্ধ বা চেক ড্যাম (Check dam) নিৰ্মাণ কৰি, ডাঙৰ পুখুৰী, এহাৰ-পাইন (বিহাৰ) বা খাদিন (ৰাজস্থান) তৈয়াৰ কৰি পানী আৱদ্ধ কৰি ভূগৰ্ভৰ পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধি কৰা হয়।
মালভূমি অঞ্চল: ইয়াত শিলনি আৰু টান মাটি হোৱা বাবে ডাঙৰ জলাশয়, তাল বা বান্ধাৰা (মহাৰাষ্ট্ৰ) নিৰ্মাণ কৰি পানী ধৰি ৰখা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: তোমালোকৰ স্থানীয় অঞ্চলৰ পানীৰ উৎসসমূহ বিচাৰি উলিওৱা। সকলো মানুহ বাস কৰা সেই অঞ্চলত পানী প্ৰচুৰ পৰিমাণে পাইনে?
উত্তৰ: আমাৰ স্থানীয় অঞ্চলৰ পানীৰ মূল উৎসসমূহ হ’ল— কুঁৱা, নলকূপ (টিউবৱেল), নদী, পুখুৰী আৰু পৌৰসভা বা পঞ্চায়তৰ পাইপলাইনৰ পানী।
নহয়, সকলো মানুহে সমানভাৱে আৰু প্ৰচুৰ পৰিমাণে পানী নাপায়। বিশেষকৈ খৰালি কালত ভূগৰ্ভৰ জলস্তৰ নামি যোৱাৰ বাবে বহুতো কুঁৱা আৰু টিউবৱেল শুকাই যায়। পাইপলাইনৰ সংযোগ নথকা এলেকাৰ লোকসকলে পানীৰ বাবে যথেষ্ট অসুবিধাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়।
২. অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Exercise Solutions – পৃষ্ঠা ২৭৯)
প্ৰশ্ন ১: পৰিবেশৰ ক্ষমতা/সমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে ঘৰখনত কেনেধৰণৰ পৰিবৰ্তনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়াবা?
উত্তৰ: ঘৰখনত পৰিবেশ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ তলৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ কৰিব পাৰি:
প্ৰয়োজন নহ’লে লাইট, ফেন, টিভি আদিৰ চুইচ বন্ধ কৰি ৰখা আৰু LED বাল্ব ব্যৱহাৰ কৰা।
পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰৰ পিছত টেপ ভালদৰে বন্ধ কৰা আৰু পানী লিক হ’লে মেৰামতি কৰা।
জৈৱিক আৱৰ্জনা (শাক-পাচলিৰ বাকলি, খাদ্যৰ অৱশিষ্ট) আৰু অজৈৱিক আৱৰ্জনা (প্লাষ্টিক, কাঁচ) সুকীয়াকৈ পেলাই জৈৱিক আৱৰ্জনাৰ পৰা সাৰ প্ৰস্তুত কৰা।
প্লাষ্টিক মোনাৰ ব্যৱহাৰ বৰ্জন কৰি কাপোৰৰ মোনা ব্যৱহাৰ কৰা।
এল পি জি (LPG) গেছৰ মিতব্যয়ী ব্যৱহাৰ কৰা (প্ৰেচাৰ কুকাৰ ব্যৱহাৰ কৰা)।
প্ৰশ্ন ২: পৰিবেশৰ ক্ষমতা/সমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে তোমালোকৰ বিদ্যালয়ত কেনেধৰণৰ পৰিবৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিবা?
উত্তৰ: বিদ্যালয়ত পৰিবেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে তলৰ পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰিব পাৰি:
শ্ৰেণীকোঠাৰ পৰা ওলাই যাওঁতে লাইট-ফেনৰ চুইচ বন্ধ কৰাৰ নিয়ম প্ৰৱৰ্তন কৰা।
বিদ্যালয়ৰ বাগিচাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ দ্বাৰা নিয়মিত বৃক্ষৰোপণ কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰা।
বিদ্যালয় চৌহদত বৰষুণৰ পানী সঞ্চয়ন (Roof-top Rainwater Harvesting) ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা।
বিদ্যালয়ত প্লাষ্টিকৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰা আৰু ডাষ্টবিনৰ সঠিক ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰা।
পুৰণি বহী-কাগজসমূহ নষ্ট নকৰি পুনঃচক্ৰীকৰণৰ বাবে সংগ্ৰহ কৰা।
প্ৰশ্ন ৩: এই অধ্যায়ত আমি দেখিলো বন আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰধানকৈ চাৰিটা অংশীদাৰ (Stakeholders) আছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কোনটো অংশীদাৰৰ বনসম্পদৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত ল’ব পৰা কৰ্তৃত্ব থাকিব লাগে? তুমি কিয় তেনেকৈ ভাবা?
উত্তৰ:
বনসম্পদৰ ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত বনাঞ্চলত বা ইয়াৰ আশে-পাশে বসবাস কৰা স্থানীয় বাসিন্দা (Local People) সকলক বনবিভাগৰ সহযোগত মূল কৰ্তৃত্ব আৰু দায়িত্ব প্ৰদান কৰিব লাগে।
কাৰণ:
স্থানীয় বাসিন্দাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে যুগ যুগ ধৰি বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আহিছে আৰু তেওঁলোকে প্ৰকৃতিক কেতিয়াও ধ্বংস নকৰে।
তেওঁলোকে গছৰ ডাল আৰু পাত এনেদৰে কাটে যাতে গছজোপাৰ পুনৰ বিকাশ ঘটে।
উদ্যোগপতিসকলৰ দৰে তেওঁলোকৰ একচেতিয়া বাণিজ্যিক লাভৰ স্বাৰ্থ নাথাকে, বৰঞ্চ বনাঞ্চল সুৰক্ষিত হৈ থকাটো তেওঁলোকৰ জীৱন-ধাৰণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।
ইতিহাস সাক্ষী যে আৰাবাৰী বনাঞ্চল বা চিপকো আন্দোলনত স্থানীয় ৰাইজৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণেই বনাঞ্চল ৰক্ষা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৪: তলৰ সম্পদসমূহৰ ওপৰত এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে কেনেধৰণৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব ল’বা:
(a) বন আৰু বন্যপ্ৰাণী (b) জলসম্পদ (c) কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়াম
উত্তৰ:
(a) বন আৰু বন্যপ্ৰাণী:
বৃক্ষৰোপণ কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিম আৰু গছ কটা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰিম।
কাগজৰ অপচয় ৰোধ কৰিম যাতে গছ কটাৰ প্ৰয়োজনীয়তা হ্ৰাস পায়।
বন্যপ্ৰাণীৰ ছাল, দাঁত বা শিঙেৰে নিৰ্মিত কোনো সামগ্ৰী ক্ৰয় নকৰিম।
(b) জলসম্পদ:
গা-ধোওঁতে বা কাপোৰ ধোওঁতে পানীৰ অপচয় নকৰিম।
ঘৰৰ চালৰ বৰষুণৰ পানী জমা কৰি বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰিম।
নৈ, পুখুৰী আদিত প্লাষ্টিক বা আৱৰ্জনা পেলাই পানী প্ৰদূষিত নকৰিম।
(c) কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়াম:
ওচৰৰ ঠাইলৈ খোজ কাঢ়ি বা চাইকেলেৰে যাত্ৰা কৰিম আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণ (বাছ/ট্ৰেন) ব্যৱহাৰ কৰিম।
অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে ব্যক্তিগত বাহন চলোৱা পৰিহাৰ কৰিম।
বিদ্যুৎ শক্তি ৰাহি কৰিম যাতে তাপ-বিদ্যুৎ প্ৰকল্পত কয়লাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পায়।
সৌৰশক্তিৰ দৰে নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰত গুৰুত্ব দিম।
প্ৰশ্ন ৫: তুমি এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদবোৰৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিবলৈ কি কৰিবা?
উত্তৰ: এজন সচেতন নাগৰিক হিচাপে মই তলৰ পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰিম:
পৰিবেশৰ ৩টা ‘R’ নীতি (Reduce, Reuse, Recycle) দৈনন্দিন জীৱনত কঠোৰভাৱে মানি চলিম।
বিদ্যুৎ ৰাহি কৰিবলৈ CFL বা সাধাৰণ বাল্বৰ পৰিৱৰ্তে শক্তি-সাশ্ৰয়ী LED বাল্ব ব্যৱহাৰ কৰিম।
পানীৰ প্ৰতিটো টোপালৰ উচিত ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰিম।
লিফ্টৰ পৰিৱৰ্তে চিৰিৰে খোজ কাঢ়িম।
শীতকালত বৈদ্যুতিক হিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সলনি অতিৰিক্ত গৰম কাপোৰ পৰিধান কৰিম।
সৌৰ কুকাৰ আৰু সৌৰ পানী উত্তাপক (Solar Water Heater) ব্যৱহাৰ কৰিম।
প্ৰশ্ন ৬: যোৱা এটা সপ্তাহ ধৰি তুমি কেনেধৰণৰ কাৰ্যপন্থা হাতত লৈছা তাৰ এটা তালিকা প্ৰস্তুত কৰা (পাঁচটাকৈ):
(a) আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ
(b) আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি
উত্তৰ:
(a) প্ৰাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে কৰা ৫টা কাৰ্য:
কোঠাৰ পৰা ওলাই যাওঁতে সদায় লাইট আৰু ফেন বন্ধ কৰিছোঁ।
ওচৰৰ দোকানলৈ যাওঁতে বাইক নিনিদি চাইকেল চলাই গৈছোঁ।
ব্ৰাছ কৰাৰ সময়ত পানীৰ টেপ বন্ধ ৰাখি মগেৰে পানী ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ।
প্লাষ্টিকৰ মোনা নলৈ বজাৰলৈ কাপোৰৰ বেগ লৈ গৈছোঁ।
ঘৰৰ বাৰীত দুজোপাকৈ নতুন গছপুলি ৰোপণ কৰিছোঁ।
(b) প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত হেঁচা বৃদ্ধি কৰা ৫টা কাৰ্য:
কেতিয়াবা অসাৱধানবশতঃ কোঠাত লাইট অন হৈ থাকিল।
গা-ধোওঁতে প্ৰয়োজনতকৈ অধিক পানী শাওৱাৰত খৰচ কৰিলোঁ।
স্কুলৰ পুৰণি বহীৰ বগা কাগজ অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে নষ্ট কৰিলোঁ।
দূৰত্ব কম হোৱা সত্ত্বেও এবাৰ গাড়ীৰে যাত্ৰা কৰিলোঁ।
পেকেটত অহা খোৱা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰি প্লাষ্টিক আৱৰ্জনা বৃদ্ধি কৰিলোঁ।
প্ৰশ্ন ৭: এই পাঠত উত্থাপন হোৱা সমস্যাৰ ভিত্তিত আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ বহনক্ষম ব্যৱহাৰৰ কাৰণে তোমালোকৰ জীৱন শৈলীৰ কি পৰিবৰ্তন কৰিবা?
উত্তৰ: বহনক্ষম ভৱিষ্যত গঢ়াৰ উদ্দেশ্যে মই মোৰ জীৱনশৈলীত তলৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ আনিম:
ভোগবাদী মানসিকতা ত্যাগ: অপ্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰী ক্ৰয় নকৰি কেবল জৰুৰী প্ৰয়োজনীয় বস্তুহে ব্যৱহাৰ কৰিম।
নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰ: সৌৰশক্তি আৰু জৈৱিক শক্তিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিম।
পানীৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ: শাক-পাচলি ধোৱা পানী পেলাই নিদি ফুলৰ টাবত বা বাৰীত ব্যৱহাৰ কৰিম।
প্লাষ্টিকমুক্ত জীৱন: এবাৰ ব্যৱহাৰ্য প্লাষ্টিক বটল, কাপ, চামুচ আদি সম্পূৰ্ণ বৰ্জন কৰিম।
ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ আদৰণি: ব্যক্তিগত বাহনৰ নিৰ্ভৰশীলতা কমাই বাছ আৰু ট্ৰেন ব্যৱহাৰ কৰিম।
সজাগতা সৃষ্টি: পৰিয়াল, বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সমাজৰ মাজত প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণৰ বাবে সজাগতা বৃদ্ধি কৰিম।
৩. অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (Extra Important Q&A & MCQs)
■ বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন (Multiple Choice Questions):
১। গংগা নদী কাৰ্যকৰী আঁচনি (Ganga Action Plan) কিমান চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল?
(a) ১৯৭০ চনত
(b) ১৯৮৫ চনত
(c) ১৯৯০ চনত
(d) ২০০০ চনত
উত্তৰ: (b) ১৯৮৫ চনত।
২। পানীত তলৰ কোনবিধ বেক্টেৰিয়াৰ উপস্থিতিয়ে পানী প্ৰদূষিত হোৱাটো সূচায়?
(a) চালমনেলা
(b) কলিফৰ্ম
(c) লেক্ট’বেছিলাছ
(d) ক্ল’ষ্ট্ৰিডিয়াম
উত্তৰ: (b) কলিফৰ্ম (Coliform)।
৩। অমৃতা দেৱী বিষ্ণুই বঁটা কিহৰ বাবে প্ৰদান কৰা হয়?
(a) বনাঞ্চল সংৰক্ষণ
(b) বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ
(c) পানী সঞ্চয়ন
(d) সাহিত্য চৰ্চা
উত্তৰ: (b) বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ।
৪। চিপকো আন্দোলন কোনখন গাঁৱৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল?
(a) খেজৰালি
(b) আৰাবাৰী
(c) ৰেণি
(d) টেহৰী
উত্তৰ: (c) ৰেণি (Reni)।
৫। ‘খাদিন’ (Khadins) নামৰ পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতি কোনখন ৰাজ্যত প্ৰচলিত?
(a) অসম
(b) কেৰেলা
(c) বিহাৰ
(d) ৰাজস্থান
উত্তৰ: (d) ৰাজস্থান।
৬। হিমাচল প্ৰদেশৰ প্ৰাচীন স্থানীয় জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাটোক কি বোলা হয়?
(a) খাদিন
(b) কুলহ (Kulh)
(c) এহাৰ
(d) সুৰঙ্গম
উত্তৰ: (b) কুলহ (Kulh)।
■ চমু উত্তৰৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন:
প্ৰশ্ন ১: সেউজগৃহ গেছ বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: বায়ুমণ্ডলত থকা যিবোৰ গেছে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা বিকিৰিত অৱলোহিত তাপ বিকিৰণ শোষণ কৰি পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডল উত্তপ্ত কৰি ৰাখে, সেইবোৰক সেউজগৃহ গেছ (Greenhouse Gases) বোলে। যেনে— কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড (CO₂), মিথেন (CH₄), জলীয় বাষ্প ইত্যাদি।
প্ৰশ্ন ২: কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়ামক জীৱাশ্ম ইন্ধন বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰ: বহু নিযুত বছৰৰ পূৰ্বে মাটিৰ তলত পোত যোৱা উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মৃতদেহ উচ্চ চাপ আৰু ভূ-গৰ্ভৰ উত্তাপৰ ফলত ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন ঘটি কয়লা আৰু পেট্ৰ’লিয়ামলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। যিহেতু এইবোৰ জীৱদেহৰ অৱশেষ (Fossils) ৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে, সেয়েহে এইবোৰক জীৱাশ্ম ইন্ধন বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: ভূগৰ্ভৰ পানী সঞ্চয়নৰ দুটা প্ৰধান সুবিধা লিখা।
উত্তৰ:
ভূগৰ্ভৰ পানী খোলা পুখুৰীৰ দৰে বাষ্পীভূত হৈ উৰি নাযায় আৰু মহ আদি কীট-পতংগৰ প্ৰজনন স্থলী নহয়।
ই মাটিত বিয়পি গৈ গছ-গছনিৰ শিপাক সেমেকা কৰি ৰাখে আৰু মানুহ বা জন্তুৰ আৱৰ্জনাৰ দ্বাৰা সহজে প্ৰদূষিত নহয়।