সাধুটিৰ মূল সাৰাংশ

‘সাপ আৰু ভেকুলী-ৰজা’ অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ টাংছা জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত এক নীতিকথামূলক মনোৰম লোক-সাধু। এই সাধুটোৱে আমাক শিক্ষা দিয়ে যে ক্ষণিকৰ খং বা স্বাৰ্থৰ বশৱৰ্তী হৈ আগ-পাছ নুগুণি কোনো কাম কৰিলে নিজৰেই সৰ্বনাশ হয়। 

এটা পুখুৰীৰ ভেকুলী-ৰজাই প্ৰজাৰ ওপৰত খং কৰি আৰু নিজৰ প্ৰতিশোধ পূৰণৰ বাবে ভেকুলীৰ আজন্ম শত্ৰু ফেটীসাপক মিতিৰ পাতি নিজৰ ৰাজ্যলৈ লৈ আহে। কিন্তু সাপে প্ৰতিদিনে এটাকৈ ভেকুলী খাই শেষত সমগ্ৰ ভেকুলী ৰাজ্য ধ্বংস কৰে আৰু শেষত স্বয়ং ভেকুলী-ৰজাকে খাবলৈ উদ্যত হয়। সাধুটোৱে বন্ধুত্ব নিৰ্বাচন, নেতৃত্বৰ দায়িত্ববোধ আৰু সমস্যা সমাধানৰ গভীৰ নীতিশিক্ষাৰ আভাস দিয়ে।

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (ক্ৰিয়া-কলাপ / পাঠভিত্তিক)

১। সঠিক উত্তৰ বাছি উলিওৱা:

(ক) ফেটীসাপডাল ক’ত শুই আছিল?

• (ক) পুখুৰীত

• (খ) পাহাৰৰ সিপাৰত

• (গ) গছত

• (ঘ) শিলৰ খোৰোঙত
  উত্তৰ: (ঘ) শিলৰ খোৰোঙত।

(খ) ভেকুলী-ৰজাই ফেটীসাপক পুখুৰীলৈ কিয় লৈ গৈছিল?

• (ক) পুখুৰীৰ ভেকুলী খাবলৈ

• (খ) নীতি-নিয়ম বান্ধি দিবলৈ

• (গ) সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ

• (ঘ) মিলা-প্ৰীতিৰে বাস কৰিবলৈ
  উত্তৰ: (গ) সমস্যা সমাধান কৰিবলৈ।

৩। শব্দৰ অৰ্থ মিলোৱা:

• উল্লাস: আনন্দ, উলাহ।

• মতানৈক্য: মতৰ পাৰ্থক্য বা অমিল।

• গোমা: গোমোঠা, বিবৰ্ণ বা বিষণ্ণ।

• যুঁজাৰু: যি যুঁজ কৰে, যোদ্ধা।

• ভংগ: ভগা বা নষ্ট হোৱা।

৪। চমু প্ৰশ্নৰ উত্তৰ লিখা:

(ক) ভেকুলী-ৰজা ক’ত বাস কৰিছিল?
উত্তৰ: ভেকুলী-ৰজা এখন বিশাল পুখুৰীত বাস কৰিছিল।

(খ) ভেকুলী-ৰজাই কেনেকৈ ৰাজ্যৰ ভেকুলীবোৰক দায়িত্ব পালনৰ বাবে আগ্ৰহী কৰি তুলিছিল?
উত্তৰ: ভেকুলী-ৰজাই গাঁওবুঢ়া, টেকেলা আদি বিভিন্ন বাব (পদবী) দি ৰাজ্যৰ ভেকুলীবোৰক দায়িত্ব পালনৰ বাবে আগ্ৰহী কৰি তুলিছিল।

(গ) ফেটীসাপডালৰ কিয় খং উঠিছিল?
উত্তৰ: শিলৰ খোৰোঙত শুই থকা অৱস্থাত ভেকুলী-ৰজাই ইটো শিলৰ পৰা সিটো শিললৈ জঁপিয়াই জঁপিয়াই তাৰ শান্তি ভংগ কৰাৰ বাবে ফেটীসাপডালৰ খং উঠিছিল।

(ঘ) ভেকুলী-ৰজাৰ মিতিৰৰ ঘৰ ক’ত আছিল?
উত্তৰ: শিলৰ পাহাৰখনৰ সিপাৰে ভেকুলী-ৰজাৰ মিতিৰৰ ঘৰ আছিল।

(ঙ) ফেটীসাপডালক ভেকুলী-ৰজাই ক’লৈ লৈ গৈছিল?
উত্তৰ: ফেটীসাপডালক ভেকুলী-ৰজাই নিজৰ ৰাজ্য অৰ্থাৎ পুখুৰীটোলৈ লৈ গৈছিল।

(চ) সাপে ভেকুলী-ৰজাক কি চৰ্ত বান্ধি দিছিল?
উত্তৰ: সাপে চৰ্ত বান্ধি দিছিল যে সি ভেকুলী-ৰজাৰ সমস্যা সমাধান কৰি দিব, কিন্তু তাৰ বিনিময়ত তাক নিতৌ এটাকৈ ভেকুলী খাবলৈ দিব লাগিব।

৫। বহলাই আলোচনা কৰি উত্তৰ লিখা:

(ক) ভেকুলী-ৰজা আৰু প্ৰজাৰ মাজত কিয় মতানৈক্য হৈছিল?
উত্তৰ: ভেকুলী-ৰজাই নিয়ম বান্ধি দিছিল যে বিহু বা বসন্ত আহিলে প্ৰথমে ৰজাইহে গান গাই নাচিব আৰু বাকীবোৰে ৰজাৰ পাছে পাছে নাচিব লাগিব। কিন্তু বসন্তৰ প্ৰথমজাক বৰষুণ অহাত আনন্দৰ অতিশয্যত সকলো ভেকুলীয়ে ৰজাৰ কথা পাহৰি নিজাববীয়াকৈ গীত গাই নাচিবলৈ ধৰিলে। এই কাৰ্যত ৰজা খঙত অগ্নিশৰ্মা হৈ পৰিল আৰু ডা-ডাঙৰীয়াসকলে বুজোৱা সত্ত্বেও ৰজাই নুশুনিলে। ফলত ৰজা আৰু প্ৰজাৰ মাজত মতানৈক্যৰ সৃষ্টি হ’ল।

(খ) ভেকুলী-ৰজাই কিছু নীতি-নিয়ম বান্ধি থৈ যোৱাৰ কথা কিয় চিন্তা কৰিছিল?
উত্তৰ: ভেকুলী-ৰজাই ভাবিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ সন্তানে ৰজা হৈ দেশ শাসন কৰিব। সন্তানৰ ভৱিষ্যতৰ শাসন যাতে সুশৃংখল আৰু নিষ্কণ্টক হয় তথা ৰাজ্যত নিজৰ বংশৰ কৰ্তৃত্ব যাতে অটুট থাকে, সেই উদ্দেশ্যেই তেওঁ কিছুমান নীতি-নিয়ম বান্ধি থৈ যোৱাৰ কথা চিন্তা কৰিছিল।

(গ) ভেকুলী-ৰজা কিয় বিপাঙত পৰিছিল?
উত্তৰ: ফেটীসাপে চৰ্ত অনুসারে নিতৌ এটাকৈ ভেকুলী খাই পুখুৰীৰ সকলো ভেকুলী শেষ কৰিলে। অৱশেষত পুখুৰীত আৰু কোনো ভেকুলী নথকাত প্ৰচণ্ড ভোকত সাপে স্বয়ং ভেকুলী-ৰজাকে খাবলৈ বিচৰাত ৰজা উপায়হীন হৈ চৰম বিপাঙত পৰিল।

৬। কোনে, কাক আৰু কিয় কৈছিল লিখা:

• (ক) “বিহু আহিলে প্ৰথমে ময়েই গীত গাম আৰু নাচিম।”
  → কথাষাৰ ভেকুলী-ৰজাই সভাত উপস্থিত সকলো ভেকুলী-প্ৰজাক নিজৰ শাসনৰ নিয়ম ঘোষণা কৰিবলৈ কৈছিল।

• (খ) “এয়া ঋতু বা উৎসৱৰহে গীত। তেওঁলোকে গাইছে গাওক। আমিও জানো উৎসৱৰ আনন্দ অনুভৱ কৰা নাই?”
  → কথাষাৰ ডা-ডাঙৰীয়াসকলে খঙাল ভেকুলী-ৰজাক শান্ত কৰিবলৈ আৰু প্ৰজাৰ আনন্দৰ কথা বুজাবলৈ কৈছিল।

• (গ) “মোৰ সমান শক্তিশালী কাকো তুমি বিচাৰি নোপোৱা।”
  → কথাষাৰ ফেটীসাপে ভেকুলী-ৰজাক নিজৰ ক্ষমতা প্ৰকাশ কৰি মিতিৰ হ’বলৈ প্ৰলোভন দি কৈছিল।

• (ঘ) “মই নাজানো, তুমিহে মোক মাতি আনিছিলা।”
  → কথাষাৰ ফেটীসাপে খাবলৈ ভেকুলী নোপোৱাত ভেকুলী-ৰজাক খাবলৈ উদ্যত হৈ কৈছিল।

৭। “আগ-পাছ নুগুণি কাম কৰিলে নিজৰে বিপদ হয়।” — তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা:

ভাৱাৰ্থ: যিকোনো সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আগতে তাৰ ভৱিষ্যৎ পৰিণতি আৰু লাভ-লোকচানৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে চিন্তা কৰা উচিত। খং, অহংকাৰ বা প্ৰতিশোধৰ বশৱৰ্তী হৈ বিবেচনা নকৰাকৈ কাম কৰিলে নিজৰেই সৰ্বনাশ মাতি অনা হয়।

সাধুটোত ভেকুলী-ৰজাই প্ৰজাৰ ওপৰত ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰি ভৱিষ্যতৰ কথা চিন্তা নকৰাকৈ নিজৰ চিৰন্তন শত্ৰু ফেটীসাপক মিতিৰ পাতি পুখুৰীলৈ লৈ আহিছিল। যাৰ ফলত সাপে সকলো প্ৰজাক নিঃশেষ কৰিলে আৰু শেষত স্বয়ং ৰজাৰ জীৱনলৈকো চৰম বিপদ মাতি আনিলে। সেয়েহে কোৱা হয়— আগ-পাছ নুগুণি কাম কৰিলে নিজৰে বিপদ হয়।

ভাষা-অধ্যয়ন (ব্যাকৰণ)

৮। ‘-ওঁতে’ প্ৰত্যয়যুক্ত পদৰে খালী ঠাই পূৰ কৰা:

• (ক) তলাটো খুলিবলৈ লওঁতে চাবিপাট পৰি গ’ল। (ল + ওঁতে)

• (খ) কিতাপখন দিওঁতে চাই ল’বা। (দি + ওঁতে)

• (গ) কামটো কৰোঁতে কিছু সময় লাগিব। (কৰ্ + ওঁতে)

• (ঘ) ভাত খাওঁতে কথা নাপাতিবা। (খা + ওঁতে)

৯। পদ ভাঙি বাক্য ৰচনা কৰা:

• লওঁতে ⇒ ল্ + ওঁতে
  বাক্য: মোনাৰ পৰা বহীখন লওঁতে কলমটো মাটিত পৰি গ’ল।

• দিওঁতে ⇒ দি + ওঁতে
  বাক্য: ভিক্ষাৰীক ভিক্ষা দিওঁতে নম্ৰভাৱে দিয়া উচিত।

• শোওঁতে ⇒ শো + ওঁতে
  বাক্য: ৰাতি শোওঁতে হাত-ভৰি ভালদৰে ধুই শুব লাগে।

• গাওঁতে ⇒ গা + ওঁতে
  বাক্য: বৰগীত গাওঁতে মনটো গভীৰ ভক্তিৰে ভৰি পৰে।

• হাঁহোতে ⇒ হাঁহ্ + ওঁতে
  বাক্য: সাধুটো শুনি ৰমেনে হাঁহোতে হাঁহোতে পেটৰ বিষ হ’ল।

১০। পাঠত থকা সৰ্বনাম পদসমূহ:

সিহঁত, তেওঁ, মই, মোৰ, তুমি, তোমাৰ, তই, তোক, মোক, সি, কোনেও, কি আদি।

১১। উপযুক্ত যোজক অব্যয়েৰে খালী ঠাই পূৰ কৰা:

• (ক) মই গ্ৰন্থমেলালৈ যাম আৰু সাধুকথাৰ কিতাপ কিনিম। (আৰু)

• (খ) যদি বৰষুণ দিয়ে, এইবাৰ খেতি ভাল হ’ব। (যদি)

• (গ) পাহি পুথিভঁৰাললৈ গ’ল কিন্তু অৰ্ণৱ নগ’ল। (কিন্তু)

• (ঘ) মই খেলিবলৈ যাম নাইবা ঘৰতে বহি কিতাপ পঢ়িম। (নাইবা)

সাঁথৰ আৰু শব্দৰ খেল

১২। সাঁথৰৰ উত্তৰ:

(ক) “ভেকুলীয়ে কৰে কালৈ ভয়, / চোবাই নাখায় গিলি থয়।”
→ উত্তৰ: সাপ।

(খ) “বাঘৰ দৰে জঁপিয়ায় / কুকুৰৰ দৰে বহে, / শিলৰ দৰে তল যায় / তুলাৰ দৰে ভাহে।”
→ উত্তৰ: ভেকুলী।

(গ) তিনি আখৰীয়া শব্দৰ সমাধান:

• ১ম আৰু ৩য় আখৰ মিলি পোহনীয়া চৰাই → পাৰ (পা + ৰ)

• ২য় আৰু ৩য় আখৰ মিলি ডিঙিত পিন্ধা গহনা → হাৰ (হা + ৰ)

• ৩য় আৰু ২য় আখৰ মিলি এখন ঠাইৰ নাম → ৰহা (ৰ + হা)

• ২য় আৰু ১ম আখৰ মিলি মেকুৰীৰ দৰে বনৰীয়া জন্তু → হাপা (হা + পা)

• নিৰ্ণয় কৰা তিনি আখৰীয়া শব্দটো: পাহাৰ (পা + হা + ৰ)

জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ আৰু লোক-সংস্কৃতি

১৩। ভেকুলী-ৰজাৰ আত্মৰক্ষাৰ বুদ্ধি (সৃজনীমূলক চিন্তা):

ভেকুলী-ৰজাই নিজৰ প্ৰাণ বচাবলৈ চতুৰালিৰে ক’ব পাৰে— “মিতিৰ ৰজা, এই পুখুৰীৰ সকলো ভেকুলী শেষ হ’ল যদিও পাহাৰৰ সিপাৰৰ ডাঙৰ বিলখনত হাজাৰ হাজাৰ শকত ভেকুলী আছে। মই আপোনাক তাত লৈ যাব পাৰোঁ।” লোভত পৰি সাপে যেতিয়া পাহাৰলৈ যাব, বাটত নেউলৰ গাঁত বা মানুহৰ বসতি থকা ঠাইত ভেকুলী-ৰজাই জাঁপ মাৰি নিজৰ প্ৰাণ বচাই পলাই সাৰিব পাৰে।

১৪। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সাজ-পাৰৰ তালিকা:

১৫। প্ৰচলিত লোক-বিশ্বাসসমূহ:

১. খৰাং বতৰত ভেকুলীৰ বিয়া পাতিলে ইন্দ্ৰদেৱতাই সন্তুষ্ট হৈ বৰষুণ দিয়ে।
২. কুলি চৰায়ে মাতিলে বসন্ত ঋতু আহে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
৩. যাত্ৰাৰ আৰম্ভণিতে সন্মুখত পানীভৰা কলহ দেখিলে যাত্ৰা শুভ হয়।
৪. বাদুলিয়ে বাঁহনিত বাহ ল’লে বতৰ ডাৱৰীয়া হয় বুলি ভবা হয়।