The Tress
Thinking about the Poem (Page 100 – 101)
(i) Find, in the first stanza, three things that cannot happen in a treeless forest.
(প্ৰথম স্তৱকত গছ নথকা অৰণ্যত সংঘটিত হ’ব নোৱাৰা তিনিটা কথা উল্লেখ কৰা।)
Answer: In a treeless forest, (1) no bird can sit on branches, (2) no insect can hide, and (3) the sun cannot bury its rays (feet) in the cool shadows of trees.
গছ নথকা অৰণ্যত: (১) কোনো চৰায়ে ডালত বহিব নোৱাৰে, (২) কোনো পতংগই লুকাব নোৱাৰে আৰু (৩) সূৰ্য্যৰ কিৰণে গছৰ শীতল ছাঁৰ মাজত জিৰণি ল’ব নোৱাৰে।
(ii) What picture do these words create in your mind: “… sun bury its feet in shadow…”? What could the poet mean by the sun’s ‘feet’?
(“…sun bury its feet in shadow…” কথাষাৰে মনলৈ কেনে ছবি আনে? সূৰ্য্যৰ ‘ভৰি’ (feet) বুলি কবিয়ে কি বুজাইছে?)
Answer: The sun’s ‘feet’ refers to the sunbeams or rays of sunlight streaming down to earth. In a dense forest, these radiant sunbeams are filtered and absorbed by the thick canopy of leaves, creating a soothing imagery of sunlight sinking into the cool shadow of the trees.
সূৰ্য্যৰ ‘ভৰি’ মানে হৈছে পৃথিৱীলৈ নামি অহা সূৰ্য্যৰ পোহৰৰ ৰশ্মিসমূহ। এখন ঘন অৰণ্যত গছৰ ডাঠ পাত আৰু ডালবোৰে সূৰ্য্যৰ প্ৰখৰ ৰশ্মি ধৰি ৰাখি মাটিত এক শীতল ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ বাবে এনে লাগে যেন সূৰ্য্যই ছাঁৰ মাজত নিজৰ ভৰি লুকুৱাইছে।
(i) Where are the trees in the poem? What do their roots, their leaves, and their twigs do?
(কবিতাটিত গছবোৰ ক’ত আছে? সিহঁতৰ শিপা, পাত আৰু ডালবোৰে কি কৰিছে?)
Answer: The trees are currently trapped indoors inside the poet’s house and veranda. All night, the roots work hard to disengage themselves from the cracks in the veranda floor, the leaves strain forcefully toward the glass windows, small twigs grow stiff with exertion, and the long boughs shuffle under the ceiling to break free into the forest.
গছবোৰ মানুহৰ ঘৰ আৰু বাৰাণ্ডাৰ চাৰিবেৰৰ ভিতৰত আৱদ্ধ হৈ আছে। ৰাতিটোৰ ভিতৰত শিপাবোৰে বাৰাণ্ডাৰ মজিয়াৰ ফাঁটৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, পাতবোৰে খিৰিকীৰ কাঁচৰ ফালে আগবাঢ়িছে, ডালবোৰ পৰিশ্ৰমত টান হৈ পৰিছে আৰু ডাঙৰ ডালবোৰে মুক্ত অৰণ্যলৈ ওলাই যাবলৈ ছাদৰ তলত ছটফটাইছে।
(ii) What does the poet compare their branches to?
(কবিয়ে গছৰ ডালবোৰক কাৰ লগত তুলনা কৰিছে?)
Answer: The poet compares the cramped, moving branches to newly discharged patients who are half-dazed, weak, and slowly making their way toward the clinic doors to step out into freedom.
কবিয়ে গছৰ ডালবোৰক চিকিৎসালয়ৰ পৰা নতুনকৈ ৰেহাই পোৱা অৰ্ধ-অচেতন আৰু দুৰ্বল ৰোগীৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, যিসকলে সুস্থ হৈ চিকিৎসালয়ৰ দুৱাৰদলিৰে মুকলি পৃথিৱীলৈ খোজ লয়।
(i) How does the poet describe the moon: (a) at the beginning of the third stanza, and (b) at its end? What causes this change?
(কবিয়ে তৃতীয় স্তৱকৰ (a) আৰম্ভণিতে আৰু (b) শেষত চন্দ্ৰক কেনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছে? কি কাৰণে এই পৰিৱৰ্তন ঘটিল?)
Answer: At the beginning of the third stanza, the moon is described as full, whole, and shining brightly in an open night sky. By the end of the poem, the moon appears broken into flashing pieces like a shattered mirror. This visual change occurs because the tall oak tree has now moved into the forest and its dense branches and crown obstruct the moonlight, scattering it into broken fragments.
তৃতীয় স্তৱকৰ আৰম্ভণিতে জোনটো মুকলি আকাশত সম্পূৰ্ণ ঘূৰণীয়া আৰু উজ্জ্বলভাৱে জিলিকি থকা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কিন্তু কবিতাৰ শেষত জোনটো এখন ভঙা আইনাৰ দৰে খণ্ড-বিখণ্ড হৈ জিলিকিছে। এই পৰিৱৰ্তন ঘটিছে কাৰণ ওখ ওক (Oak) গছজোপা মুকলি অৰণ্যলৈ ওলাই যোৱাৰ পিছত তাৰ ডাল-পাতৰ মাজেৰে জোনৰ পোহৰ পৰি এনেদৰে জোনটো টুকুৰা-টুকুৰ হোৱা যেন দেখা গৈছে।
What symbolic meaning does the poem ‘The Trees’ carry regarding women’s liberation?
(‘The Trees’ কবিতাটিয়ে নাৰী মুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত কি প্ৰতীকী তাৎপৰ্য বহন কৰিছে?)
Answer: Symbolically, the trees represent women who have been confined, oppressed, and restricted within the domestic boundaries of patriarchal homes for generations. Just as the trees break the glass, shatter barriers, and march triumphantly into their natural forest, women are breaking free from societal subjugation, reclaiming their independence, identity, and rightful place in the open world.
প্ৰতীকী অৰ্থত গছবোৰে পুৰুষপ্ৰধান সমাজৰ চাৰিবেৰৰ মাজত দশক দশক ধৰি আৱদ্ধ হৈ থকা নাৰীসমাজক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। যিদৰে গছবোৰে সকলো বাধা আৰু কাঁচ ভাঙি নিজৰ প্ৰাকৃতিক বাসস্থান অৰণ্যলৈ উভতি গৈছে, একেদৰে নাৰীসকলেও সমাজৰ বন্ধন ওফৰাই নিজৰ স্বাধীনতা, মৰ্যাদা আৰু প্ৰাকৃতিক অধিকাৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ ওলাই আহিছে।