ভাৰতত ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ব্যৱস্থা
১. পাঠৰ মূল সাৰাংশ (Key Concepts & Summary)
ভাৰতৰ ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ গাঁথনি: ভাৰতবৰ্ষত ২৮ খন ৰাজ্য আৰু ৮ খন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আছে। যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাত তিনিটা মূল অংগৰে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন গঠিত:
কাৰ্যপালিকা (Executive): ৰাজ্যপাল (সাংবিধানিক মুৰব্বী), মুখ্যমন্ত্ৰী (প্ৰকৃত মুৰব্বী) আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদ।
বিধানমণ্ডল (Legislature): আইন প্ৰণয়নকাৰী অংগ— বিধানসভা (নিম্ন সদন) আৰু বিধান পৰিষদ (উচ্চ সদন)।
ন্যায়পালিকা (Judiciary): ৰাজ্যৰ উচ্চ ন্যায়ালয় (High Court) আৰু তাৰ অধীনস্থ জিলা আদালতসমূহ।
ৰাজ্যপাল (Governor): ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰতিনিধি আৰু ৰাজ্যৰ নামমাত্ৰ সাংবিধানিক প্ৰধান। কাৰ্যকাল ৫ বছৰ (নূন্যতম বয়স ৩৫ বছৰ)। মুখ্যমন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী পৰিষদ, APSC ৰ অধ্যক্ষ আৰু উপাচাৰ্যসকলক নিযুক্তি দিয়ে।
মুখ্যমন্ত্ৰী (Chief Minister): ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী। বিধানসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ দলৰ নেতাক ৰাজ্যপালে মুখ্যমন্ত্ৰী পাতে।
দ্বি-সদনীয় বিধানমণ্ডল থকা ৰাজ্যসমূহ: উত্তৰপ্ৰদেশ, বিহাৰ, মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, তেলেংগানা।
অসমৰ প্ৰশাসন ব্যৱস্থা:
এক সদনীয় বিধানমণ্ডল: অসম বিধানসভাৰ মুঠ সদস্য ১২৬ জন (ৰাজধানী দিছপুৰত অৱস্থিত)।
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসমৰ উপৰিও অৰুণাচল প্ৰদেশ, নাগালেণ্ড আৰু মিজোৰামৰ উমৈহতীয়া উচ্চ ন্যায়ালয় হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।
কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসন: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মনোনীত কৰা উপ-ৰাজ্যপাল (Lt. Governor) বা প্ৰশাসকৰ দ্বাৰা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসন কৰে।
২. পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ
অনুশীলনী — ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া:
(ক) ৰাজ্যিক প্ৰশাসন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: ভাৰতৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় শাসন ব্যৱস্থাত ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ শান্তি-শৃংখলা ৰক্ষা, নীতি প্ৰণয়ন আৰু ৰূপায়ণ, উন্নয়নমূলক কাম-কাজ আৰু জনসাধাৰণৰ সেৱা সুনিশ্চিত কৰিবলৈ পৰিচালিত হোৱা দ্বিতীয় স্তৰৰ প্ৰশাসন ব্যৱস্থাকে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন (State Administration) বোলে।
(খ) ৰাজ্য এখনৰ প্ৰশাসনিক কাম-কাজ কোনে পৰিচালনা কৰে?
উত্তৰ: ৰাজ্যপাল, মুখ্যমন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী পৰিষদ আৰু বিভিন্ন বিভাগৰ বিষয়া-কৰ্মচাৰীসকলে মিলি ৰাজ্যখনৰ প্ৰশাসনিক কাম-কাজ পৰিচালনা কৰে।
২। ভাৰতত গণতান্ত্ৰিক কাৰ্যকলাপ চলাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতৰ দৰে বিশাল গণতান্ত্ৰিক দেশ এখনত ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে:
১) জনপ্ৰতিনিধিত্ব আৰু অংশগ্ৰহণ: ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে জনসাধাৰণক প্ৰত্যক্ষ ভোটৰ দ্বাৰা বিধানসভাৰ বিধায়ক নিৰ্বাচন কৰাৰ সুযোগ দিয়ে। এই বিধায়কসকলে ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিক নিৰ্বাচন কৰে, যাৰ জৰিয়তে গণতন্ত্ৰত নাগৰিকৰ অংশগ্ৰহণ সুনিশ্চিত হয়।
২) ক্ষমতাৰ বিকেন্দ্ৰীকৰণ: কেৱল কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সমগ্ৰ দেশৰ সকলো অঞ্চলৰ সমস্যা সমাধান কৰা সম্ভৱ নহয়। ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে স্থানীয় আৰু আঞ্চলিক সমস্যাবোৰ প্ৰাথমিক পৰ্যায়তে সমাধান কৰি ক্ষমতাৰ সমতা ৰক্ষা কৰে।
৩) আঞ্চলিক আশা-আকাংক্ষা পূৰণ: প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ ভিন্ন ভাষা, কৃষ্টি আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি জনকল্যাণমুখী নীতি প্ৰণয়ন কৰি গণতান্ত্ৰিক ভাৰসাম্য অটুট ৰাখে।
৩। নাগৰিকসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান সুচল কৰাৰ বাবে ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে প্ৰদান কৰা বিভিন্ন ধৰণৰ জনসেৱাৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ:
১) চৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ ৰাজ্যত সুলভ বা বিনামূলীয়া চিকিৎসা সেৱা আৰু ঔষধ প্ৰদান কৰা।
২) প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা বিশ্ববিদ্যালয় পৰ্যন্ত শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপন আৰু পৰিচালনাৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ কৰা।
৩) আৰক্ষী আৰু আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাৰ জৰিয়তে ৰাজ্যত শান্তি আৰু আইন-শৃংখলা বজাই ৰখা।
৪) বিদ্যুৎ আৰু বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ যোগান নিশ্চিত কৰা।
৫) ৰাজ্যিক ঘাইপথ, পকী বাট-পথ আৰু দলং নিৰ্মাণ কৰি যাতায়াত সুচল কৰা।
৬) দৰিদ্ৰ, কৃষক, মহিলা আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবে বিভিন্ন সাহায্য আৰু কল্যাণমূলক আঁচনি ৰূপায়ণ কৰা।
অনুশীলনী — ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া:
(ক) ৰাজ্যিক কাৰ্যপালিকা বুলিলে কাক বুজায়?
উত্তৰ: ৰাজ্য এখনৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী ৰাজ্যপাল (Governor) আৰু প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদক (Council of Ministers) লৈ ৰাজ্যিক কাৰ্যপালিকা গঠিত হয়।
(খ) ৰাজ্যপাল হ’বলৈ কি কি যোগ্যতা লাগে?
উত্তৰ:
১) তেওঁ ভাৰতীয় নাগৰিক হ’ব লাগিব।
২) তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ৩৫ (পঁয়ত্ৰিশ) বছৰ হ’ব লাগিব।
৩) তেওঁ সংসদ বা কোনো ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডলৰ সদস্য হ’ব নোৱাৰিব আৰু কোনো লাভজনক চৰকাৰী পদবীত থাকিব নোৱাৰিব।
(গ) ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যসকলক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
উত্তৰ: ৰাজ্যপালে (Governor)।
(ঘ) ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডলত গৃহীত বিল এখন কেতিয়া আইনত পৰিণত হয়?
উত্তৰ: বিধানমণ্ডলত গৃহীত হোৱাৰ পিছত যেতিয়া ৰাজ্যপালে বিলখনত সন্মতিসূচক স্বাক্ষৰ (চহী) কৰে, তেতিয়াহে সেয়া আইনত পৰিণত হয়।
(ঙ) ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু উচ্চ সদন দুখন কি কি?
উত্তৰ:
নিম্ন সদন: বিধানসভা (Legislative Assembly)
উচ্চ সদন: বিধান পৰিষদ (Legislative Council)
(চ) বিধানসভাৰ সদস্যৰ নিম্নতম আৰু উচ্চতম সংখ্যাগত সীমা কিমান হ’ব লাগে?
উত্তৰ: সংবিধান অনুসৰি বিধানসভাৰ সদস্য সংখ্যা সৰ্বোচ্চ ৫০০ (পাঁচশ) জন আৰু সৰ্বনিম্ন ৬০ (ষাঠি) জন হ’ব লাগে।
(ছ) উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
উত্তৰ: ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ আৰু সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপালৰ পৰামৰ্শক্ৰমে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে।
(জ) ভাৰতত বৰ্তমান কেইখন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আছে?
উত্তৰ: ৮ (আঠ) খন।
২। ৰাজ্যপালৰ ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: ৰাজ্যপাল হৈছে ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰতিনিধি। তেওঁৰ প্ৰধান কাৰ্যাৱলীসমূহ হ’ল:
১) প্ৰশাসনিক নিযুক্তি: ৰাজ্যৰ সকলো প্ৰশাসনীয় কাৰ্য ৰাজ্যপালৰ নামত হয়। তেওঁ মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক নিযুক্তি দিয়ে। ৰাজ্যিক লোকসেৱা আয়োগৰ (APSC) অধ্যক্ষ, নিৰ্বাচন আয়ুক্ত আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যসকলক ৰাজ্যপালেই নিযুক্তি দিয়ে।
২) আইন প্ৰণয়ন ক্ষমতা: বিধানসভাৰ অধিৱেশন আহ্বান কৰা, স্থগিত ৰখা আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শমতে বিধানসভা ভংগ কৰাৰ ক্ষমতা ৰাজ্যপালৰ থাকে. বিধানসভাত গৃহীত সকলো বিল ৰাজ্যপালৰ অনুমোদন পোৱাৰ পিছতহে আইন হয়।
৩) জৰুৰীকালীন ক্ষমতা: ৰাজ্যত সাংবিধানিক অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হ’লে সংবিধানের ৩৫৬ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ৰাজ্যত ‘ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন’ প্ৰৱৰ্তনৰ পৰামৰ্শ ৰাষ্ট্ৰপতিক প্ৰেৰণ কৰে।
৩। মুখ্যমন্ত্ৰীক কোনে নিযুক্তি দিয়ে? মুখ্যমন্ত্ৰীৰ ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
নিযুক্তি: বিধানসভা নিৰ্বাচনত একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰা দল বা মিত্ৰজোঁটৰ নেতাজনক ৰাজ্যপালে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।
ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী:
১) চৰকাৰৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী: মুখ্যমন্ত্ৰীয়েই হ’ল ৰাজ্য চৰকাৰৰ প্ৰধান কাৰ্যবাহী আৰু প্ৰকৃত চালিকা শক্তি।
২) মন্ত্ৰী পৰিষদ গঠন: মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মতেই ৰাজ্যপালে অন্যান্য মন্ত্ৰীসকলক নিযুক্তি দিয়ে আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে তেওঁলোকৰ মাজত দপ্তৰসমূহ (শিক্ষা, স্বাস্থ্য, বিত্ত আদি) বিতৰণ কৰে।
৩) মন্ত্ৰীসভাৰ নেতৃত্ব: মন্ত্ৰীসভাৰ বৈঠকত সভাপতিত্ব কৰে আৰু সকলো নীতি-নিৰ্দেশনামূলক সিদ্ধান্তত নেতৃত্ব দিয়ে।
৪) ৰাজ্যপাল আৰু মন্ত্ৰীসভাৰ যোগসূত্ৰ: চৰকাৰৰ সকলো প্ৰশাসনিক আৰু নীতিগত সিদ্ধান্ত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে ৰাজ্যপালক অৱগত কৰে।
৫) ৰাজ্যৰ নীতি নিৰ্ধাৰক: ৰাজ্যৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়ন, বাজেট প্ৰস্তুতি আৰু জনকল্যাণমূলক নীতি নিৰ্ধাৰণত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ সিদ্ধান্তই সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৪। প্ৰশাসন ব্যৱস্থাত বিধানসভা আৰু বিধান পৰিষদৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
বিধানসভাৰ ভূমিকা: ই ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু প্ৰধান আইন প্ৰণয়নকাৰী সদন। জনসাধাৰণে প্ৰত্যক্ষভাৱে বিধায়কসকলক নিৰ্বাচন কৰে। ৰাজ্যৰ সকলো নতুন আইন প্ৰণয়ন, ৰাজ্যিক বাজেট উত্থাপন আৰু গৃহীত কৰা আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সৰ্বোচ্চ ক্ষমতা বিধানসভাৰ হাততেই থাকে।
বিধান পৰিষদৰ ভূমিকা: ই ৰাজ্যৰ উচ্চ আৰু স্থায়ী সদন। ইয়াৰ সদস্যসকলক বিধায়ক আৰু স্থানীয় সংস্থাসমূহে পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে। বিধান পৰিষদে মূলত পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰে। বিধানসভাই গৃহীত কৰা কোনো বিলৰ ভুল-ত্ৰুটি চালি-জাৰি চাই পুনৰ বিবেচনাৰ বাবে পলম কৰিব পাৰে, কিন্তু বিলখন বাতিল কৰিব নোৱাৰি।
৫। অনাস্থা প্ৰস্তাৱ (No Confidence Motion) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: সংসদীয় গণতন্ত্ৰত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদখন বিধানসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ আস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বৰ্তি থাকে। যদি বিধানসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ সদস্যই চৰকাৰৰ কাৰ্যকলাপত অসন্তুষ্ট হৈ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে আস্থাহীনতা প্ৰকাশ কৰি এটা প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰে, তেন্তে তাকে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ বোলে। এই প্ৰস্তাৱ গৃহীত হ’লে মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে সমগ্ৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ সৈতে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
৬। ৰাজ্যিক প্ৰশাসনত বিধায়কৰ ভূমিকাবোৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
১) নিজ নিজ বিধানসভা সমষ্টিৰ অভাৱ-অভিযোগ আৰু সমস্যাসমূহ বিধানসভাত দাঙি ধৰি সেইবোৰ সমাধানৰ ব্যৱস্থা কৰা।
২) ৰাজ্যৰ বাবে নতুন আইনৰ খচৰা প্ৰস্তুত, আলোচনা আৰু গৃহীত কৰা।
৩) ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট পৰীক্ষা কৰা আৰু চৰকাৰী ব্যয়ৰ অনুমোদন দিয়া।
৪) প্ৰশ্ন আৰু তৰ্কৰ জৰিয়তে মন্ত্ৰী পৰিষদক জনসাধাৰণৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ কৰি ৰখা।
৫) ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচন, ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ নিৰ্বাচন আৰু বিধানসভাৰ অধ্যক্ষ-উপাধ্যক্ষ নিৰ্বাচনত ভোটদান কৰা।
৭। বিৰোধী দল বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰ: বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পিছত যিটো ৰাজনৈতিক দল বা মিত্ৰজোঁটে চৰকাৰ গঠন কৰিব নোৱাৰে, কিন্তু সদনত দ্বিতীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠ স্থান লাভ কৰে, সেই দল বা দলসমূহক বিৰোধী দল (Opposition Party) বোলে। বিৰোধী দলে চৰকাৰৰ ভুল নীতিৰ গঠনমূলক সমালোচনা কৰি আৰু ৰাইজৰ সমস্যা তুলি ধৰি চৰকাৰক স্বৈৰাচাৰী হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
৮। বিধানপৰিষদ থকা চাৰিখন ৰাজ্যৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ১) উত্তৰপ্ৰদেশ, ২) বিহাৰ, ৩) মহাৰাষ্ট্ৰ, ৪) কৰ্ণাটক (অন্যান্য: অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, তেলেংগানা)।
৯। ৰাজ্যিক ন্যায়পালিকাৰ গঠন আৰু ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা.
উত্তৰ:
গঠন: ৰাজ্যিক ন্যায়পালিকা এক স্তৰীয় বা অনুক্ৰমিক গাঁথনিৰে গঠিত। ইয়াৰ শীৰ্ষত থাকে ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ আদালত ‘উচ্চ ন্যায়ালয়’ (High Court)। উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ তলত থাকে জিলাসমূহত অৱস্থিত ‘জিলা আদালত’ (District Court) আৰু জিলা আদালতৰ অধীনত থাকে দেৱানী (চিভিল) আৰু ফৌজদাৰী (অপৰাধমূলক) আদালত।
ভূমিকা:
১) ৰাজ্যৰ নাগৰিকসকলৰ মৌলিক অধিকাৰ সুৰক্ষা দিয়া আৰু ন্যায় প্ৰদান কৰা।
২) বিধানমণ্ডলে প্ৰণয়ন কৰা আইনসমূহ সংবিধানসন্মত হয় নে নহয় তাৰ চূড়ান্ত পৰীক্ষা আৰু ব্যাখ্যা কৰা।
৩) নাগৰিক আৰু চৰকাৰৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা আইনী বিবাদসমূহ নিৰপেক্ষভাৱে নিষ্পত্তি কৰা।
অনুশীলনী — ৩
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া:
(ক) অসমৰ বিধানমণ্ডলত কেইখন সদন আছে?
উত্তৰ: এখন সদন (এক সদনীয় বিধানমণ্ডল — কেৱল বিধানসভা)।
(খ) অসমৰ বিধানসভাৰ মুঠ সদস্যের সংখ্যা কিমান?
উত্তৰ: ১২৬ জন বিধায়ক (১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টি)।
(গ) অসম বিধানসভা ভৱন ক’ত আছে?
উত্তৰ: ৰাজধানী দিছপুৰত (গুৱাহাটী)।
(ঘ) অসমৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়খন ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰ: গুৱাহাটীত অৱস্থিত ‘গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়’ (Gauhati High Court)।
(ঙ) গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসমৰ উপৰি কোন কোন ৰাজ্যৰ উচ্চ ন্যায়ালয় হিচাপে কাম কৰে?
উত্তৰ: ১) অৰুণাচল প্ৰদেশ, ২) নাগালেণ্ড, আৰু ৩) মিজোৰাম।
(চ) কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসন কাৰ্য কোনে চোৱাচিতা কৰে?
উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মনোনীত কৰা উপ-ৰাজ্যপাল (Lt. Governor) বা মুখ্য প্ৰশাসকে (Administrator) কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হৈ প্ৰত্যক্ষভাৱে চোৱাচিতা কৰে।
২। অসমৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ নামৰ তালিকা:
১) ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি (BJP)
২) ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (INC)
৩) অসম গণ পৰিষদ (AGP)
৪) সৰ্বভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা (AIUDF)
৫) ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টি লিবাৰেল (UPPL)
৬) বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট (BPF)
৭) ৰাইজৰ দল
৮) অসম জাতীয় পৰিষদ (AJP)
৯) ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী – CPI-M)