পাঠৰ মূল সাৰাংশ

‘আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহৃত বস্তুবোৰ’ পাঠটিত আমাৰ চাৰিওফালে দেখা পোৱা বিভিন্ন বস্তুৰ ভৌতিক ধৰ্মসমূহ সহজ পৰীক্ষা আৰু ক্ৰিয়া-কলাপৰ জৰিয়তে আলোচনা কৰা হৈছে। 

• পানীত ওপঙা আৰু বুৰ যোৱা ধৰ্ম: পাতল বস্তু পানীত ওপঙে (গছৰ পাত, কাগজৰ নাও) আৰু গধুৰ বস্তু বুৰ যায় (শিলগুটি, গজাল)। বস্তুৰ আকৃতি সলনি কৰিও পানীত ওপঙাই ৰাখিব পাৰি (যেনে: এলুমিনিয়ামৰ পাত মেলি দিলে ওপঙে, কিন্তু টানকৈ বল বনালে বুৰ যায়; বিশাল গধুৰ নাও-জাহাজৰ ওপঙা)।

• পানীত দ্ৰৱণীয়তা: কিছুমান বস্তু পানীত দিলে পমি সম্পূৰ্ণ মিলি যায় (চেনি, নিমখ, মিচিৰি, নেমুৰ ৰস); ইয়াৰ ফলত চৰবত বনোৱা আৰু উদ্ভিদে মাটিৰ পৰা খনিজ পদাৰ্থ শোষণ কৰাত সুবিধা হয়। আনহাতে বালি, কাঠৰ গুড়ি আদি পানীত নিমিলে।

• স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ বস্তু: যাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হয় আৰু স্পষ্টকৈ দেখা যায় সেয়া স্বচ্ছ বস্তু (কাচ, পানী) আৰু যাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ নাহয় সেয়া অস্বচ্ছ বস্তু (কাগজ, ষ্টিল)।

• ঘূৰ্ণনশীল বস্তু: মুদ্ৰা, খাৰু, লাটুম, ফেন, চাইকেলৰ চকা, কুমাৰৰ চাক আৰু তাঁতশালৰ যতৰ ঘূৰিব পৰা সঁজুলি।

বস্তুৰ ভৌতিক ধৰ্ম: প্ৰধান তথ্যকোষ

১. পানীত ওপঙা আৰু বুৰ যোৱা বস্তু

• ওপঙা বস্তু: কাগজৰ নাও, শুকান পাত, থাৰ্মকল, প্লাষ্টিকৰ বাতি।

• বুৰ যোৱা বস্তু: গজাল, শিলগুটি, মাৰ্বল, ইটাৰ টুকুৰা, ষ্টিলৰ চামুচ।

২. পানীত দ্ৰৱীভূত (পমি যোৱা) আৰু অদ্ৰৱীভূত (নপমা) বস্তু

• পমি যোৱা: নিমখ, চেনি, মিচিৰি, নেমুৰ ৰস।

• নপমা: বালি, কাঠৰ গুড়ি, তেল, চকৰ গুড়ি, শিলগুটি।

৩. স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ বস্তু

• স্বচ্ছ: কাচৰ গিলাচ, বৰণহীন প্লাষ্টিক স্কেল, পৰিষ্কাৰ পানী। ঘড়ী, ফটো ফ্ৰেম আৰু আলমাৰীৰ দৰ্জাত কাচ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে বাহিৰৰ পৰাই সময়, ফটো আৰু কিতাপ দেখা যায়।

• অস্বচ্ছ: ষ্টিলৰ প্লেট, ৰুমাল, কাঠ, ডাঠ কাগজ।

৪. ঘূৰ্ণনশীল সঁজুলিসমূহ

• লাটুম: মাটি, কাঠ বা প্লাষ্টিকেৰে সজা প্ৰাচীন ঘূৰ্ণন খেলনা।

• যতৰ: কপাহৰ পৰা সূতা কটা আৰু মহুৰা বাতিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ঘূৰণীয়া চকাযুক্ত তাঁতশালৰ সঁজুলি।

• শলাডাল সোঁমাজত (কেন্দ্ৰত) থাকিলেহে বস্তু এটা সুন্দৰকৈ ঘূৰে।

পাঠভিত্তিক অনুশীলনীসমূহৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান

১। শুদ্ধ উত্তৰ অনুযায়ী কাষৰ বৃত্তটো পূৰ কৰা

• (ক) তলৰ কোনবিধ বস্তুৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যাব পাৰে?
  (i) বহী
  (ii) কাঁচৰ গিলাচ
  (iii) কাপোৰৰ বেগ
  (iv) ডাঠ কাগজ
  উত্তৰ: (ii) কাঁচৰ গিলাচ [✔]

• (খ) তলৰ কোনবিধ বস্তু পানীত দ্ৰৱীভূত হয়?
  (i) মিঠাতেল
  (ii) নাৰিকল তেল
  (iii) মিচিৰি
  (iv) ময়দা
  উত্তৰ: (iii) মিচিৰি [✔]

২। উত্তৰ লিখা

(ক) পানীত ওপঙি থকা দুবিধ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) শুকান গছৰ পাত আৰু (২) প্লাষ্টিকৰ বাতি।

(খ) পানীত পমি যোৱা দুবিধ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) নিমখ আৰু (২) চেনি।

(গ) দুটা স্বচ্ছ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) পৰিষ্কাৰ পানী আৰু (২) কাচৰ গিলাচ।

(ঘ) ঘৰত ব্যৱহাৰ কৰা দুবিধ ঘূৰাব পৰা বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: (১) বৈদ্যুতিক চিলিং ফেন আৰু (২) ঘড়ীৰ কাঁটা।

৩। পানীত ওপঙি থকা আৰু বুৰ যোৱা বস্তুৰ শ্ৰেণীবিভাজন

৪। বস্তু এটা পানীত ওপঙি থাকিব নে বুৰ যাব সেয়া কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

উত্তৰ:
১. বস্তুটোৰ ওজন আৰু ঘনত্ব (ভৰ): পানীতকৈ পাতল বস্তুবোৰ ওপঙি থাকে আৰু পানীতকৈ গধুৰ বস্তুবোৰ বুৰ যায়।
২. বস্তুটোৰ আকাৰ আৰু আকৃতি: বস্তুটোৰ আকৃতি বহল, নাও বা কাপৰ দৰে হ’লে ই বেছি পানী অপসাৰিত কৰি ওপঙি থাকে (যেনে: গধুৰ জাহাজ বা মেলি দিয়া এলুমিনিয়ামৰ পাত)। কিন্তু একেখিনি পদাৰ্থকে টানকৈ বল বনালে বা গজালৰ দৰে ঘন কৰিলে পানীত বুৰ যায়।

পাঠৰ ভিতৰৰ প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান

প্ৰশ্ন: ঘড়ী, ফটো বন্ধা ফ্ৰেম আৰু পুথিভঁৰালৰ আলমাৰিৰ দৰ্জাত কিয় কাঁচ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: কাৰণ কাঁচ হ’ল এবিধ স্বচ্ছ বস্তু, যাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যায়। কাঁচ ব্যৱহাৰ কৰিলে ভিতৰৰ বস্তুবোৰ ধূলি-বালিৰ পৰা সুৰক্ষিত হৈ থকাৰ লগতে বাহিৰৰ পৰাই ঘড়ীৰ সময়, ফটো আৰু কিতাপবোৰ স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা যায়।

প্ৰশ্ন: পানীত বস্তু দ্ৰৱীভূত হোৱাৰ ফলত আমাৰ কি কি সুবিধা হয়?
উত্তৰ:
১. চেনি, নিমখ আৰু নেমুৰ ৰস পানীত মিলি যোৱাৰ ফলত সোৱাদযুক্ত চৰবত আৰু বিভিন্ন পানীয় প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
২. মাটিত থকা খনিজ লৱণবোৰ পানীত দ্ৰৱীভূত হৈ থাকে বাবে উদ্ভিদে শিপাৰে সেই পানী শুহি নিজৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ ঘটাব পাৰে।