১. ক — পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া

পাঠত থকা চৰিত্ৰসমূহৰ চিনাকি 

• ভতুৱা: গৃহস্থৰ ঘৰৰ পোহনীয়া কুকুৰ।

• খঁকুৱা: গৃহস্থৰ ঘৰৰ পোহনীয়া মেকুৰী।

• জেঠাই: অকুমণিৰ জেঠায়েক যিয়ে কুকুৰ আৰু মেকুৰীৰ বিষয়ে জ্ঞান দিয়ে।

• অকুমণি: এজন সৰু ল’ৰা যিয়ে কুকুৰ আৰু মেকুৰীৰ কাজিয়া দেখি জেঠাইক প্ৰশ্ন কৰে।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

(ক) ভতুৱা আৰু খঁকুৱাৰ মাজত কিয় খৰিয়াল লাগিছিল?
উত্তৰ: ভতুৱা আৰু খঁকুৱাৰ মাজত বেছিকৈ ভাত খোৱা আৰু কোনে কাৰ পৰা চুৰি কৰি খায়— এই কথাক লৈ খৰিয়াল লাগিছিল।

(খ) ভতুৱাই কোৱা কথাখিনি শুনি খঁকুৱাই কি কৈছিল?
উত্তৰ: ভতুৱাই কোৱা কথাখিনি শুনি খঁকুৱাই জঁকি উঠি কৈছিল যে সি বোলে চুৱাপাতত মুখ নিদিয়ে আৰু লোকৰ চৰুৰ ভজা মাছ চুৰি কৰি নাখায়।

(গ) প্ৰসংগ-সংগতি: ‘লোকৰ চৰুৰ ভজা মাছ চুৰি কৰি…’ কোনে কাক কৈছিল?
উত্তৰ: এই কথাষাৰ কুকুৰটোৱে অৰ্থাৎ ভতুৱাই মেকুৰীটোক (খঁকুৱাক) কৈছিল।

(ঘ) ‘জানে জেঠাই, বৰফৰ দেশতো বোলে কুকুৰ আছে।’ কোনে কৈছিল? বৰফৰ দেশত কুকুৰে কি টানে?
উত্তৰ: এই কথাষাৰ অকুমণিয়ে কৈছিল। বৰফৰ দেশত কুকুৰে শ্লেজ গাড়ী টানে।

বহলাই লিখা

(ক) কুকুৰ আৰু মেকুৰীৰ আকৃতি আৰু স্বভাৱৰ মিল আৰু অমিলসমূহ:

মিলসমূহ:

• উভয়ৰে চাৰিখন ঠেং আছে আৰু ইহঁত চতুস্পদ জন্তু।

• উভয়েই মানুহৰ ঘৰত পোহনীয়া জন্তু হিচাপে থাকে।

• দুয়োৰে গা নোমেৰে আবৃত।

অমিলসমূহ:

• আকৃতি: কুকুৰ মেকুৰীতকৈ ডাঙৰ আৰু শক্তিশালী; মেকুৰী আকাৰত সৰু আৰু থোপোকা।

• স্বভাৱ: কুকুৰ অতি বিশ্বাসী আৰু পহৰাদাৰী; মেকুৰী অলপ এলেহুৱা আৰু চোৰ স্বভাৱৰ।

• খাদ্য: কুকুৰে যিকোনো বস্তু খায়, মেকুৰীয়ে গাখীৰ আৰু মাছ বেছিকৈ ভাল পায়।

• চকু: মেকুৰীৰ চকু তীক্ষ্ণ আৰু আন্ধাৰতো দেখা পায়, কুকুৰৰ ঘ্ৰাণ শক্তি অধিক প্ৰখৰ।

(খ) কুকুৰ আৰু মেকুৰীয়ে মানুহৰ কি কি উপকাৰ সাধন কৰে?
উত্তৰ: কুকুৰে গৃহস্থৰ ঘৰ পহৰা দিয়ে আৰু অচিনাকি মানুহ দেখিলে ভউ-ভউ কৰি গৰাকীক সাৱধান কৰি দিয়ে। আনহাতে, মেকুৰীয়ে ঘৰৰ অনিষ্টকাৰী নিগনি ধৰি মানুহৰ উপকাৰ কৰে।

(গ) অকুমণি আৰু জেঠায়েকৰ কথোপকথনৰ আলমত কুকুৰ আৰু মেকুৰীৰ বিষয়ে এটি টোকা:
উত্তৰ: কুকুৰ আৰু মেকুৰী দুয়োবিধ ঘৰচীয়া আৰু মানুহৰ অতি পৰিচিত জন্তু। কুকুৰ ইমানেই বিশ্বাসী যে ই গৰাকীৰ বাবে প্ৰাণ দিবলৈও কুণ্ঠাবোধ নকৰে। বৰফৰ দেশত কুকুৰে শ্লেজ গাড়ী টানি মানুহক সহায় কৰে। আনহাতে মেকুৰী দেখিবলৈ বাঘৰ নিচিনা যদিও ই আকাৰত সৰু। মেকুৰীয়ে আন্ধাৰতো ভালদৰে দেখা পায় বাবে নিগনি চিকাৰ কৰাত পাকৈত। যদিও ইহঁতৰ মাজত মাজে মাজে খৰিয়াল লাগে, তথাপি ইহঁত দুয়ো মানুহৰ পৰম বন্ধু।

শব্দাৰ্থ

২. খ — ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)

যুক্তাক্ষৰ ভাঙোন আৰু শব্দ গঠন

• নিমন্ত্ৰণ: ন্ত্ৰ = ন্ + ত্ + ৰ (অন্বয়: অন্ত্ৰ, স্বতন্ত্ৰ, আমন্ত্ৰণ)

• গৃহস্থ: স্থ = স্ + থ (অন্বয়: স্থল, বাসস্থান)

• গোন্ধ: ন্ধ = ন্ + ধ (অন্বয়: অন্ধ, বন্ধু)

• বুদ্ধি: দ্ধ = দ্ + ধ (অন্বয়: শুদ্ধ, যুদ্ধ)

• বিশ্বাসী: শ্ব = শ্ + ব (অন্বয়: অশ্ব, ঈশ্বৰ)

• শব্দ: ব্দ = ব্ + দ (অন্বয়: শতাব্দী, জব্দ)

• জন্তু: ন্ত = ন্ + ত (অন্বয়: কিন্তু, শান্ত)

বাক্য ৰচনা

• তৎ হেৰায়: পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নখন দেখি ৰুবুলৰ তৎ হেৰাল।

• জঁকি উঠিল: কথা এষাৰ কওঁতেই সি জঁকি উঠিল।

• বিষম দেখি: পৰিস্থিতি বিষম দেখি চোৰটো পলাই পত্ৰং দিলে।

• লেউ-সেউ: কুকুৰটোৱে গৰাকীক দেখি লেউ-সেউ দিলে।

• চপ্চপাই: মেকুৰীজনীয়ে গাখীৰখিনি চপ্চপাই খালে।

• বাটে-পথে: আজিকালি বাটে-পথে বহুতো গাড়ী-মটৰ চলে।

• বন্ধু-বান্ধৱী: বিদ্যালয়ত আমাৰ বহুতো বন্ধু-বান্ধৱী থাকে।

• ডাঙৰ-দীঘল: অকুমণি এতিয়া ডাঙৰ-দীঘল হ’ল।

এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা

• গাঁৱত থাকে যি — গাঁৱলীয়া

• বনত থাকে যি — বনৰীয়া

• পোহ মানে যি — ঘৰচীয়া

• ঘৰত ৰাখি পোহে যাক — পোহনীয়া

• বেছিকৈ ভাত খায় যি — ভাতোখঁকুৱা / পেটুক

• পেট যাৰ ডাঙৰ — পেটুল

• এলাহ কৰে যি — এলেহুৱা

• খঁক আছে যাৰ — খঁকুৱা

• চাৰি ঠেং আছে যাৰ — চাৰিঠেঙীয়া / চতুস্পদ

• গাঁৱৰ মুখিয়ালজন — গাঁওবুঢ়া

প্ৰতিশব্দ (সমৰ্থক শব্দ)

• ঘৰ: গৃহ, আবাস।

• শেষ: অন্ত, সমাপ্তি।

• বিষাদ: দুখ, মনস্তাপ।

• can আনন্দ: হৰ্ষ, সুখ।

৩. গ — জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ

শব্দৰ সৰলীকৃত ৰূপ (তৎসম ➔ তদ্ভৱ)

সাঁথৰ ভাঙোন

(ক) এশ গৰুৰ এক পঘা। — জুইশলা কাঠি
(খ) দিনত নাই, ৰাতি হ’লে জিলিকি থাকে। — আকাশৰ তৰা / চাকিৰ শিখা
(গ) বগা পথাৰত কলা গুটি, মুখেৰে নহয় হাতেৰে গুটি। (বিকল্প) — মুখ, দাঁত আৰু জিভা

অসমীয়া সম্বন্ধবাচক শব্দসমূহ

• দেউতাৰ ককায়েক: বৰদেউতা 

• বৰদেউতাৰ পত্নী: বৰমা

• দেউতাৰ ভায়েক: খুৰা

• খুৰাৰ পত্নী: খুৰী

• মাকৰ বায়েক: জেঠাই

• জেঠাইৰ স্বামী: জেঠপেহা

• দেউতাৰ ভনীয়েক: পেহী

• পেহীৰ স্বামী: পেহা

• মাকৰ ভায়েক: মোমাই

• মোমাইৰ পত্নী: মামী

• মাকৰ ভনীয়েক: মাহী

• মাহীৰ স্বামী: মহা

৪. ঘ — প্ৰকল্প (Project Work)

• বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ কুকুৰৰ তালিকা: এলচেচিয়ান, বুলডগ, গোল্ডেন ৰিটি্ৰভাৰ, পামেৰিয়ান আদি।

• কুকুৰ আৰু মেকুৰীৰ সাধুকথা: ছাত্র-ছাত্ৰীসকলে নিজে সংগ্ৰহ কৰি লিখিব লাগে।

• জীৱ-জন্তু বিষয়ক তিনিটা সাঁথৰ: সাঁথৰ সংগ্ৰহ কৰি শ্ৰেণীত পাঠ কৰিব লাগে।