১। উত্তৰ দিয়াঃ

(ক) থানেশ্বৰ ৰাজ্যখন বৰ্তমান কোন প্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰঃ থানেশ্বৰ ৰাজ্যখন বৰ্তমান হাৰিয়ানা প্ৰদেশৰ অন্তর্গত।

(খ) হর্ষবর্ধনৰ ৰাজসভাৰ কবিগৰাকীৰ নাম কি?

উত্তৰঃ হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজসভাৰ কবি গৰাকীৰ নাম হ’ল বাণভট্ট।

(গ) ইলোৰাৰ কৈলাশনাথ মন্দিৰ কোনে সজাইছিল?

উত্তৰঃ ইলোৰাৰ কৈলাশনাথ মন্দিৰ ৰাষ্ট্ৰকূট ৰজা প্রথম কৃষ্ণই সজাইছিল।

(ঘ) চোল বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ চোল বংশৰ শ্ৰেষ্ট ৰজাজনৰ নাম আছিল ৰাজাৰাজ।

(ঙ) গংগাইকুণ্ডচোলপুৰম নগৰ কোনজন চোল ৰজাই নিৰ্মাণ কৰাইছিল?

উত্তৰঃ গংগাইকুণ্ডচেলিপুৰম নগৰ ৰাজেন্দ্ৰ চোল ৰজাই নিৰ্মাণ কৰাইছিল ।

২। খালী ঠাই পূৰোৱা-

(ক) বমৰ্ণ বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল____।

উত্তৰঃ বমৰ্ণ বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল ভাস্কৰবৰ্মণ।

(খ)_____ৰ আন এটি নাম আছিল শিলাদিত্য।

উত্তৰঃ হর্ষবর্ধনৰ আন এটি নাম আছিল শিলাদিত্য ।

(গ) পল্লৱসকলে ______________ শিল্প নামৰ এটি নতুন শিল্পকলাৰ সৃষ্টি কৰে।

উত্তৰঃ পল্লৱসকলে দ্রাবিড় শিল্প নামৰ এটি নতুন শিল্পকলাৰ সৃষ্ট কৰে।

(ঘ) এলিফেন্টা আৰু ____________ মন্দিৰসমূহত ৰাষ্ট্ৰকূট শিল্পৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়।

উত্তৰঃ এলিফেন্টা আৰু মালখেদৰ মন্দিৰসমূহত ৰাষ্ট্ৰকুট শিল্পৰ নিদৰ্শন পোৱা যায় ।

(ঙ) চোল ৰজাসকলে ব্রাহ্মণসকলক দান দিয়া মাটিক_____বোলা হৈছিল।

উত্তৰঃ চোল ৰজাসকলে ব্রাহ্মণসকলক দান দিয়া মাটিক ব্রহ্মদেয় বোলা হৈছিল।

৩। শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা-

(ক) গুপ্তসকলে ভাৰতত দুশ/ তিনিশ/চাৰিশ বছৰ ৰাজত্ব কৰিছিল।

উত্তৰঃ গুপ্তসকলে ভাৰতত দুশ বছৰ ৰাজত্ব কৰিছিল।

(খ) হর্ষবর্ধনৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল তাঞ্জোৰ/তক্ষশীলা/ কনৌজ ।

উত্তৰঃ হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল কনৌজ।

(গ) হর্ষবর্ধনে খেতিৰপৰা উৎপাদিত শস্যৰ ১/৬/১/৫ / ১/৪ অংশ কৰ হিচাপে আদায় কৰিছিল ।

উত্তৰঃ হর্ষবর্ধনে খেতিৰপৰা উৎপাদিত শস্যৰ ১/৬ অংশ কৰ হিচাপে আদায় কৰিছিল ।

(ঘ) কাঞ্চী/ কাঞ্চীপুৰম/ মহাৱলীপুৰম পল্লৱ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল।

উত্তৰঃ কাঞ্চীপুৰৰ্ম পল্লৱ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল ।

(ঙ) ৰাজাৰাজ/ প্ৰথম কৃষ্ণ/দান্তিদূৰ্গ/ ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ।

উত্তৰঃ দান্তিদূৰ্গ ৰাষ্ট্ৰকুট ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।

৪। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ চমু উত্তৰ দিয়া—

(ক) বিন্ধ্য পৰ্বতে ভাৰতবৰ্ষক কি কি ভাগত ভাগ কৰিছে?

উত্তৰঃ বিন্ধ্য পৰ্বতে ভাৰতবৰ্ষক উত্তৰ ভাৰত আৰু দক্ষিণ ভাৰত এই দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে ।

(খ) থানেশ্বৰ ৰাজ্যৰ লগত একত্ৰিত হোৱা ৰাজ্যখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ থানেশ্বৰ ৰাজ্যৰ লগত একত্ৰিত হোৱা ৰাজ্যখনৰ নাম হ’ল- কনৌজ।

(গ) পল্লৱ শাসকসকলৰ প্ৰধান অৱদান দুটা কি কি?

উত্তৰঃ পল্লৱ শাসকসকলৰ প্ৰধান অৱদান দুটা হ’ল- শিল্পকলা আৰু সাহিত্য়-সংস্কৃতি।

(ঘ) ৰাষ্ট্ৰকূটসকলৰ শাসন কালত কি কি ভাষাৰ বিকাশ হৈছিল?

উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰকূট সকলৰ শাসন কালত সংস্কৃত আৰু প্ৰাকৃত ভাষাৰ বিকাশ হৈছিল।

(ঙ) কোন ৰজাৰ শাসন কালত পঞ্চায়তীৰাজ ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ মুকলি হৈছিল?

উত্তৰঃ প্ৰথম পৰান্তক ৰজাৰ শাসন কালত পঞ্চায়তীৰাজ ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ পথ মুকলি হৈছিল।

৫। ৫০ টা মান শব্দৰ ভিতৰত লিখা-

(ক) হর্ষবর্ধনৰ শাসন পদ্ধতি।

উত্তৰঃ সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধন এজন ধৰ্ম নিপেক্ষ ৰজা আছিল। তেওঁ আছিল শৈৱপন্থী। কিন্তু তেওঁ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোশকো আছিল। বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰৰ বাবে তেওঁ বৌদ্ধ মহামেল পাতিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ বাবে মঠ-মন্দিৰো নিৰ্মাণ কৰিছিল। হৰ্ষবৰ্ধন আছিল একেধাৰে সাহিত্য়নুগাৰী আৰু শিক্ষানুগাৰী সম্ৰাট। নালন্দা বিশ্ববিদ্য়ালয়লৈ তেওঁ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল। বাণভট্ট আছিল হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজকবি। বাণভট্টই কৰ্ষচৰিত আৰু কাদম্বৰী নামৰ দুখন পুথি ৰচনা কৰিছিল। হৰ্ষবৰ্ধনৰ পৃষ্ঠপোষকতাত জাতকমালা ৰচিত হৈছিল। হৰ্ষবৰ্ধন নিজেও এজন সু-সাহিত্য়ক আছিল। নাগানন্ত, ৰন্তাৱলি আৰু প্ৰিয়দৰ্শিকা নামৰ তিনিখন পুথি তেওঁ ৰচনা কৰিছিল।

(খ) হৰ্ষবৰ্ধনৰ ৰাজহ ব্য়ৱস্থা।

উত্তৰঃ সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধনে তেওঁৰ বিশাল ৰাজ্য়খন সুশৃংখলভাৱে শাসন কৰিবৰ বাবে কেইোবাটাও ভাগত ভাগ কৰিছিল। ৰাজ্য়খনক প্ৰদেশ, ভুক্তি, বিষয়, গাঁও আদি ভাগত ভাগ কৰিছিল। আজিকালিৰ নিচিনা এই বিভাগবোৰৰ শাসন চলোৱাৰ বাবে মন্ত্ৰী, বিষয়া আদি নিয়োগ কৰিছিল।

হৰ্ষবৰ্ধনে কৃষক আৰু ব্য়ৱসায়ী শ্ৰেণীটোৰ পৰা কৰ-কাটল সংগ্ৰহ কৰিছিল। কৃষকসকলে উৎপাদিত শস্য়ৰ ১/৬ অংশ কৰ হিচাপে শোধাব লাগিছিল। কেতিয়াবা নগত ধনেৰেও এনে কৰ শোধাইছিল। এনেদৰে আদায় কৰা কৰ প্ৰজাৰ হিতৰ বাবে খৰচ কৰিছিল।

(গ) মহাৱলীপুৰম মন্দিৰৰ শিল্পৰীতি।

উত্তৰঃ মহাৱলীপুৰমৰ মন্দিৰসমূহ দেখিবলৈ ৰথৰ দৰে। এই মন্দিৰবোৰক ৰথ বোলা হয়। এখন পাহাৰ কাটি ৰথৰ দে সজা এি ৰথ বা মন্দেৰবোৰক ধৰ্মৰাজ ৰথ, ভীম ৰথ, অৰ্জুন ৰথ, দ্ৰৌপদী ৰথ বোলা হয়। মনত ৰাখিবা পল্লৱসকলে শিল্প-ভাস্কৰ্য বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত দ্ৰাবিড় শিল্পকলা নামৰ এটি নতুন শিল্পৰীতিৰ প্ৰচলন কৰে। পল্লবসকল অতি ধাৰ্মিক আছিল। তেওঁলোকে বহুতো হিন্দুমন্দিৰ, বোদ্ধবিহাৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।

(ঘ) ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজ্য়ৰ অৱস্থিতি।

উত্তৰঃ দান্তিদূৰ্গ নামৰ এজন সামন্ত প্ৰভুৱে আনুমানিক ৭৫৩ খ্ৰীঃত এই ৰাষ্ট্ৰকুট ৰাজ্যখন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এওঁলোক যে অতি পৰাক্ৰমী ৰজা আছিল সেয়া সন্দেহাতীত। কাৰণ এই ৰজাসকলে মহাৰাজাধিৰাজ, ত্রিভূবন চক্ৰৱৰ্তী আদি উপাধি লোৱা কথাই ইয়াৰ প্ৰমাণ দিয়ে। আকৌ ইতিহাসত উল্লেখ আছে যে দাক্ষিণাত্যৰ ৰজাসকলৰ মাজত এওঁলোকেই সর্ব প্রথমে উত্তৰ ভাৰততো আধিপত্য স্থাপন কৰাৰ চেষ্টা কৰে। ৰাষ্ট্ৰকুটসকলৰ সু-শাসনৰ বাবে ৰজাসকলে শিল্পকলা, সাহিত্য-সংস্কৃতি, ধর্ম সকলো ক্ষেত্ৰতে যথেষ্ট অৱদান আগবঢ়াব পাৰিছিল। ৰাষ্ট্ৰকুটসকলৰ শাসনৰ মুৰব্বী আছিল ৰজা। ৰাজ্যখনক প্রদেশ, জিলা, গাঁও আদি ভাগত ভাগ কৰি মন্ত্ৰী, বিষয়া আদিৰ দ্বাৰা শাসন কার্য চলাইছিল। ৰাষ্ট্ৰকূটসকলৰ শাসনকালত সংস্কৃত আৰু প্ৰাকৃত ভাষাৰ যথেষ্ট বিকাশ হৈছিল। ধৰ্মৰ দিশত ৰজাসকল সহনশীল আছিল। দক্ষিণ ভাৰতত তেওঁলোকে নিৰ্মাণ কৰোৱা অজস্র মন্দিৰ আজিও বিদ্যমান।

(ঙ) চোল ৰজাসকলে নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰবোৰৰ বৈশিষ্ট্য়।

উত্তৰঃ চোল ৰজাসকলে নিৰ্মান কৰা মন্দিৰবোৰৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য আছিল। এই মন্দিৰসমূহ অকল উপাসনা স্থলীয়েই নাছিল বৰং এইবোৰ আছিল ৰাজ্যৰ অৰ্থনীতি সুদৃঢ় কৰাৰ একো একোটা কেন্দ্ৰ। মন্দিৰৰ পূজা-সেৱা, চোৱা-চিতা কৰা পৰিয়ালবোৰক মন্দিৰৰ ওচৰে-পাজৰে সংস্থাপন দিয়া হৈছিল। মন্দিৰৰ নামত দিয়া ভূমিৰ উৎপাদনৰ সহায়ত এই পৰিয়ালবোৰক ভৰণ-পোষণ দিয়া হৈছিল। এইদৰেই মন্দিৰবোৰে আর্থ-সামাজিক, সাংস্কৃতিক জীৱন চহকী কৰিছিল। মন্দিৰৰ ওচৰে-পাজৰে বসবাস কৰা লোকসকলৰ কিছুমানে শিল্প-ভাস্কৰ্যৰ চৰ্চাও কৰিছিল। তেওঁলোকে ব্ৰোঞ্জৰে তৈয়াৰ কৰা বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তিবোৰ সমকালীন বিশ্বৰ চমৎকাৰ শিল্প-ভাস্কৰ্য হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।

৬। তলত উল্লেখ কৰা ৰাজ্য়সমূহ উত্তৰ ভাৰতৰ নে দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত বাছি উলিয়াই তালিকা প্ৰস্তুত কৰা– 

গৌড়, চোল, ৰাজপুতনা, থানেশ্বৰ, গুৰ্জৰ প্ৰতিহাৰ, পাণ্ড্য়, কনৌজ, কেৰল, মালৱ, ৰাষ্ট্ৰকূট, কলিঙ্গ, চালুক্য়, চাণ্ডেল্য়।

উত্তৰঃ

উত্তৰ ভাৰত	দক্ষিণ ভাৰত
গৌড়	চোল
ৰাজপুতনা	পাণ্ড্য
থানেশ্বৰ	কেৰল
কনৌজ	ৰাষ্ট্ৰকূট
মালৱ	কলিঙ্গ
চাণ্ডেল্য	চালুক্য