• গীতিকাৰ: ড° নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ
• সাৰাংশ: এই শিশু গীতটিৰ জৰিয়তে আমাৰ চৌপাশৰ প্ৰকৃতি— আকাশ, পৃথিৱী, বতাহ, নৈ আৰু বেলিৰ বিষয়ে শিশুসুলভ কৌতূহল আৰু সাঁথৰধৰ্মী সুন্দৰ কল্পনা প্ৰকাশ পাইছে। পৃথিৱীখনক এখন ঘৰ আৰু আকাশখনক তাৰ চালৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে। বাট নথকাকৈ বতাহ বেগেৰে আহে, ভৰি নথকাকৈ নদী কোবেৰে বৈ যায় আৰু বেলি মাৰ যোৱাৰ সময়ত গছৰ আগেৰে ৰঙা ৰ’দে জুমি জুমি চাই আনন্দ দিয়ে।
ইমান আকাশ
লাগে ইমান ভাল।
পৃথিৱী এখন ঘৰ
আকাশ তাৰে চাল।।
বতাহ আহে বেগেৰে
আলি হ'লে নাই।
নৈ যায় কোবেৰে
ভৰি পিছে নাই।।
বেলি পৰিল বেলি পৰিল
পিছল খালে নেকি?
গছৰ আগৰ ৰঙা ৰ'দে
চালে জুমি জুমি।।
— ড° নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ
| শব্দ | অৰ্থ / ব্যাখ্যা |
|---|---|
| চাল | ঘৰৰ ওপৰৰ আচ্ছাদন বা ঢাকনি (Roof) |
| ছাল | গছৰ বাকলি বা মানুহ-জন্তুৰ গাৰ স্বাভাৱিক চামৰা (Skin/Bark) |
| আলি | বাট / পথ / ৰাস্তা |
| কোবেৰে | বৰ বেগেৰে / খৰকৈ |
| জুমি চালে | ভুমুকি মাৰি চালে / উঁকি মাৰি চালে |
| বেলি পৰিল | বেলি মাৰ গ’ল / সূৰ্য অস্ত গ’ল |
ক) গীতিকাৰে গীতটিত পৃথিৱীখনক কাৰ লগত তুলনা কৰিছে?
উত্তৰ: গীতিকাৰে গীতটিত পৃথিৱীখনক এখন 'ঘৰ'ৰ লগত তুলনা কৰিছে।
খ) গীতিকাৰে আকাশখনক কাৰ সৈতে ৰিজাইছে?
উত্তৰ: গীতিকাৰে আকাশখনক ঘৰৰ 'চাল'ৰ সৈতে ৰিজাইছে।
গ) কোনে গছৰ আগৰপৰা জুমি চালে?
উত্তৰ: গছৰ আগৰ ৰঙা ৰ'দে জুমি চালে।
ঘ) আলি-বাট নহ'লেও কোন বেগাই আহে?
উত্তৰ: আলি-বাট নহ'লেও বতাহ বেগাই আহে।
ঙ) ভৰি নহ'লেও কোন কোবেৰে যায়?
উত্তৰ: ভৰি নহ'লেও নৈ (নদী) কোবেৰে যায়।
| 'ক' অংশ | 'খ' অংশ (শুদ্ধ মিল) |
|---|---|
| ৰঙা ৰ'দে | ➔ চালে জুমি |
| আকাশ | ➔ তাৰে চাল |
| পৃথিৱী | ➔ এখন ঘৰ |
| নৈ | ➔ যায় কোবেৰে |
• আকাশ ➔ আকাৰ / প্ৰকাশ
• পৰিল ➔ সৰিল / ভৰিল / তৰিল
• আগৰ ➔ সাগৰ / নাগৰ / ভাগৰ
• আলি ➔ বালি / তালি / গালি
• আকাশ : নিৰ্মল আকাশৰ ৰং নীলা।
• পৃথিৱী : পৃথিৱী আমাৰ মৰমৰ বাসস্থান।
• বেলি : পুৱা পূব আকাশত ৰঙা বেলি ওলায়।
• ৰ'দ : জাৰকালি পুৱাৰ মিঠা ৰ'দ বৰ ভাল লাগে।
• বতাহ : নদীৰ পাৰত শাঁত লগা চেঁচা বতাহ বলিছে।
• ভাল : চাল, তাল, গাল, জাল
• আলি : বালি, তালি, গালি, শালি
• ইমান : কিমান, সিমান, সমান, অভিমান
• পৰিল : সৰিল, মৰিল, ভৰিল, তৰিল
| বাঁওফাল | সোঁফাল (শুদ্ধ অৰ্থ) |
|---|---|
| বেলি পৰে | ➔ বেলি মাৰ যায় (সূৰ্যাস্ত হয়) |
| বেলি উঠে | ➔ বেলি উদয় হয় |
| বতাহ আহে | ➔ বতাহ বলে / বতাহ বয় |
| নৈ যায় | ➔ নৈ বয় |
| গছ-গছনি / ফল-ফুল | জীৱ-জন্তু | কীট-পতংগ |
|---|---|---|
| আম, কঁঠাল, জামুক, অমৰা, লেটেকু, বকুল, কৃষ্ণচূড়া, গোলাপ, তগৰ | গৰু, ছাগলী, মেকুৰী, কুকুৰ, কেৰ্কেটুৱা, ঘোঁৰা | পখিলা, মৌমাখি, ফৰিং, পৰুৱা, জোনাকী পৰুৱা, মাখি |
১. "পেট আছে, পেটু নাই, মুখ আছে, জিভা নাই।"
➔ উত্তৰ : কলহ / মাটিৰ পাত্ৰ (বা বস্তা)
২. "ৰজাৰ গামোচা, তিয়াব পাৰি, শুকুৱাব নোৱাৰি।"
➔ উত্তৰ : জিভা (Tongue)
৩. "অকু অকু অকু, গোটেই গাতে চকু।"
➔ উত্তৰ : চালনী (বা আনাৰস)
"এটি এটি ক্ষণ যেন মুকুতাৰে ধন
এনেয়ে হেৰুৱালে নাহে উভতি।"
• শিক্ষা : সময় বৰ মূল্যবান। পাৰ হৈ যোৱা সময় কেতিয়াও ঘূৰাই পোৱা নাযায়, সেয়েহে আমি প্ৰতিটো সময় ভাল কাম আৰু পঢ়া-শুনাত ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।